Μαθήματα Κορανίου στην Θράκη

Αναπαραγωγή του βίντεο
el

Σε ένα μικρό τζαμί στον μουσουλμανικό μαχαλά της Κομοτηνής ο μοεζίνης καλεί τους πιστούς για την απογευματινή προσευχή. Οι μουσουλμάνοι της γειτονιάς προσέρχονται σιγά σιγά και μπαίνουν στο τέμενος. Μία σκάλα οδηγεί στον πάνω όροφο του τζαμιού. Μικρά παιδιά του Δημοτικού προσέρχονται επίσης, βγάζουν και αυτά τα παπούτσια τους και μπαίνουν στον ιερό χώρο. Οι ιεροδιδάσκαλοι είναι εκεί και τους περιμένουν. Είναι η ώρα του Κουράν Κουρσού της διδασκαλίας του Κορανίου. Η μικρή μαθήτρια ξεκινά να απαγγέλλει το Κοράνι στα Αραβικά.

Γιατί αυτή η διδασκαλία απασχόλησε τόσο τον Πρωθυπουργό της Τουρκίας Ερντογάν στην συνάντησή του με τον Πρωθυπουργό Σαμαρά; Και γιατί του ζήτησε να καταργηθεί ένας νόμος του Ελληνικού κράτους;

….

Χαλήλ Μουσταφά, μέλος Balkanatolia

Καλώς ή κακώς η τύχη όχι μόνο της μειονότητας αλλά των ανθρώπων της περιοχής έχουν δεθεί, συνδεθεί άμεσα με τις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας.

Άγγελος Συρίγος, πρώην Ειδικός Γραμματέας Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης

Η Τουρκία διά του προξενείου της είναι αυτή την στιγμή ο δεύτερος μεγαλύτερος εργοδότης στην Θράκη.

Στέργιος Γιαλάογλου, Δικηγόρος Ξάνθης

Βήμα βήμα, μέρα με την ημέρα, η Ελλάδα παραιτείται από την περιοχή.

Ντόρα Μπακογιάννη, πρώην Υπουργός Εξωτερικών

Από εκεί και πέρα όμως, δε δέχομαι ότι μπορεί η Τουρκία να έρχεται στη δικιά μου χώρα και να μου λέει πως εγώ επιλέγω να διδάξω το κοράνι στα δικά μας παιδιά.

Ιλχάν Αχμέτ, πρώην Βουλευτής Ροδόπης

Η κάθε ανάμειξη σ’ αυτό το θέμα ξένο, άλλο εκτός των πιστών θεωρείται βλασφημία.

Σήμερα στην Θράκη ζούνε 120 000 μουσουλμάνοι και βρίσκονται κυρίως στον νομό Ξάνθης, στον νομό Ροδόπης όπου και έχουν ξεπεράσει σε αριθμό τους Χριστιανούς και οι λιγότεροι στον νομό Έβρου. Οι μουσουλμάνοι της Θράκης παρέμειναν στην Ελλάδα με την Συνθήκη της Λοζάννης του 1923 που ακολούθησε την Μικρασιατική καταστροφή διότι εξαιρέθηκαν από την ανταλλαγή του πληθυσμού που επέβαλλε η Συνθήκη, όπως αντίστοιχα εξαιρέθηκαν οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης, της Ίμβρου και της Τενέδου. Η Συνθήκη της Λοζάννης υποχρέωνε τόσο την Ελλάδα όσο και την Τουρκία να διδάσκουν την θρησκεία και την μητρική γλώσσα της μειονότητας στα σχολεία.  Έτσι δημιουργήθηκαν τα μειονοτικά σχολεία στην Θράκη στα οποία τα παιδιά διδάσκονται τόσο ελληνικά όσο και τουρκικά.

Οδηγώντας έξω από την Ξάνθη κατευθυνθήκαμε προς τα ορεινά χωριά του νομού, εκεί όπου ο πληθυσμός είναι μόνο μειονοτικός.  Μετά από οδήγημα μισής ώρας φτάνουμε στο κεφαλοχώρι, τον Κένταυρο. Στην είσοδο του χωριού βρίσκεται το μειονοτικό δημοτικό.

Σε αυτή την τάξη το μάθημα γίνεται στα τουρκικά, με βιβλία του τουρκικού εκπαιδευτικού συστήματος.

Σε μία διπλανή τάξη τα μαθήματα γίνονται στα Ελληνικά. 

Το ίδιο σύστημα διγλωσσίας συνεχίζεται και στα δύο μειονοτικά Γυμνάσια της Θράκης, όπως το ιστορικό Τζελάλ Μπαγιάρ της Κομοτηνής που εγκαινιάστηκε το 1952 αλλά και σε ένα τρίτο, το Ιεροσπουδαστήριο, ένα μειονοτικό εκκλησιαστικό σχολείο.

Μπήκαμε σε μία τάξη όπου τα παιδιά της μειονότητας διδάσκονται φυσική, στα ελληνικά.

Στην διπλανή τάξη μαθαίνουν Τουρκικά.

Μπήκαμε όμως και σε αυτή την τάξη. Εδώ τα παιδιά μαθαίνουν όπως σε όλα τα μειονοτικά σχολεία να διαβάζουν το Κοράνι στα Αραβικά.

Στο διάλειμμα αλλά και μέσα στην τάξη μεταξύ τους τα παιδιά μιλάνε την μητρική τους γλώσσα, τουρκικά ή πομακικά ενώ το αναλυτικό πρόγραμμα περιλαμβάνει και αγγλικά. Όλα αυτά έχουν σαν αποτέλεσμα τα παιδιά να μην μαθαίνουν καμία γλώσσα καλά, ούτε καν τα ελληνικά, τη γλώσσα της χώρας στην οποία γεννήθηκαν, όπως διαπιστώνει και η Χριστιανή υποδιευθύντρια του μειονοτικού δημοτικού στον Κένταυρο.

Σοφία Παπαϊωάννου

Τα παιδιά που έχουν να χειριστούνε τόσες πολλές γλώσσες, μπορούν τελικά να μάθουν κάποια από αυτές καλά;

Ελισαβετ Γιαννουλάκη, Υποδ/ντρια Μειονοτικού Δημοτικού Κενταύρου

Στο τέλος της διαδικασίας εκπαίδευσης πιστεύω ότι μαθαίνουν από όλες και από λίγο, και καμία τέλεια, γιατί είναι σίγουρα πάρα πολύ μεγάλο το φορτίο που κουβαλάνε στην πλάτη τους.

Το πρόβλημα αυτό δημιούργησε την ανάγκη για ένα πρόγραμμα που εδώ και 15 χρόνια πραγματοποιείται στην Θράκη με εθνικά κονδύλια αλλά κυρίως με κονδύλια από την ευρωπαϊκή ένωση για την εκμάθηση ελληνικών στα μέλη της μειονότητας.

Επιστημονικά υπεύθυνες για το πρόγραμμα αυτό είναι η Αννα Φραγκουδάκη και η Θάλεια Δραγώνα που πιστεύουν πως η δυσκολία που αντιμετωπίζουν τα παιδιά δεν οφείλεται μόνο στην πολυγλωσσία αλλά στο πως σχεδιάστηκαν το ελληνικό και το τουρκικό πρόγραμμα των μειονοτικών σχολείων.

Θάλεια Δραγώνα, Καθηγήτρια Κοινωνικής Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αυτά είναι δύο προγράμματα που έχουν κατασκευαστεί χώρια. Δεν έχουν κατασκευαστεί σαν ένα ενοποιημένο σχολείο. Δεν είναι τα μαθήματα δεν είναι επιλεγμένα γιατί γίνονται στη μία ή την άλλη γλώσσα ακολουθώντας κάποια παιδαγωγική λογικήΕίναι  αυθαιρέτως με άλλα κριτήρια χωρισμένα, ποια μαθήματα θα γίνονται στη μία γλώσσα, ποια μαθήματα θα γίνονται στην άλλη.

Άννα Φραγκουδάκη, Ομότιμη Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Έτσι τις μισές γνώσεις το παιδί τις μαθαίνει μόνο στη μία γλώσσα και τις άλλες μισές μόνο στην άλλη. Πρέπει μόνο του να κάνει τη σύνδεση.

Τα παιδιά της μειονότητας όμως μπορεί να επιλέξουν να μην πάνε σε μειονοτικό σχολείο αλλά σε ένα κανονικό Δημόσιο σχολείο.

Επισκεφθήκαμε μία βροχερή μέρα το 2ο Γυμνάσιο Ξάνθης. Το Δημόσιο Γυμνάσιο βρίσκεται στο κέντρο της πόλης και στο προαύλιο υπάρχει ένα παρεκκλήσι. Εδώ βεβαίως τα μαθήματα γίνονται όπως και σε όλα τα άλλα σχολεία της Ελλάδας στα ελληνικά. Οι μαθητές όμως του σχολείου δεν είναι μόνο Χριστιανοί όπως μας εξηγεί ο διευθυντής.

Πρόδρομος Νταουτίδης, Δ/ντης 2ου Γυμνασίου Ξάνθης

Βλέπω στο σχολείο μου ότι η γ’ τάξη, η φετινή γ’ τάξη έχει γύρω στους 53 μουσουλμάνους, η β’ τάξη έχει γύρω στους 60 και η α’ τάξη στους 65. Άρα υπάρχει μία τάση, κατεβαίνουνε μουσουλμάνοι και θέλουν να φοιτήσουνε στα δικά μας σχολεία, στα σχολεία της πόλης.

Σοφία Παπαϊωάννου

Οπότε στο σύνολο του σχολείου πόσοι είναι τα παιδιά της μειονότητας;

Πρόδρομος Νταουτίδης, Δ/ντης 2ου Γυμνασίου Ξάνθης

Ένα 40% .

Και ο αριθμός αυτός συνεχώς αυξάνεται. Σύμφωνα μάλιστα με μία μελέτη που έχει εκπονηθεί από τις καθηγήτριες Δραγώνα και Φραγκουδάκη από το 1997 μέχρι το 2010 η αύξηση των μειονοτικών μαθητών που επιλέγουν τα Δημόσια σχολεία είναι της τάξης του 207%. Πως όμως διδάσκονται όλοι αυτοί οι μουσουλμάνοι μαθητές την θρησκεία τους στο δημόσιο σχολείο;

Το κουδούνι στο 2ο γυμνάσιο χτυπά για διάλειμμα και αλλαγή αίθουσας. Είναι η ώρα των θρησκευτικών. Οι Χριστιανοί μαθητές κατευθύνονται στην τάξη που θα διδαχτούν τα Θρησκευτικά. Την ίδια ώρα οι μουσουλμάνοι συμμαθητές τους έχουν κενό και κατευθύνονται στο κλειστό γυμναστήριο του σχολείου όπου συμμετέχουν με τα παιδιά που έχουν γυμναστική στο παιχνίδι.

Αυτό το κενό του Δημοσίου σχολείο έρχεται αρχικά να αποκαταστήσει ένας νόμος του 2007. Το 2007 στο Υπουργείο Εξωτερικών βρίσκεται η Ντόρα Μπακογιάννη και στο αρμόδιο Υπουργείο Παιδείας η Μαριέτα Γιαννάκου.  Η Ντόρα Μπακογιάννη παίρνει την πρωτοβουλία να εντάξει το μάθημα του Κορανίου στα δημόσια σχολεία και για τον σκοπό αυτό ψηφίζεται ένας νόμος για την πρόσληψη ιεροδιδασκάλων.

Σοφία Παπαϊωάννου

Πώς αποφασίσατε να κάνετε αυτό το νόμο το 2007;

Ντόρα Μπακογιάννη, πρώην Υπουργός Εξωτερικών

Θεωρούσαμε ότι ήταν πάρα πολύ σημαντικό να υπάρξουν δάσκαλοι μέσα στα σχολεία, οι οποίοι να διδάσκουν το κοράνι.

Μαριεττα Γιαννακου, πρώην Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων

Καταρχήν υπάρχει η ανάγκη της μειονότητας αυτή καθαυτή. Δεύτερον νομίζω ότι ένα οργανωμένο σύστημα από ιεροδιδασκάλους, οι οποίοι θα είχαν τα ανάλογα προσόντα, θα μπορούσε να βοηθήσει τη μειονότητα, και τη διδασκαλία να γίνει σωστότερη και εν πάση περιπτώσει δικαιούνται και αυτοί τα ανάλογα που έχουν οι χριστιανοί ορθόδοξοι στην Ελλάδα.

Ο νόμος όπως διαβάζουμε και στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως του Φεβρουάριου του 2007 προέβλεπε τη σύσταση 240 θέσεων ιεροδιδασκάλων στους τρεις νομούς της Θράκης. Έγινε μάλιστα και διαγωνισμός αξιολόγησης, επιλέχθηκαν οι ιεροδιδάσκαλοι και περίμεναν τον διορισμό τους.

Στην Θράκη όμως δεν είναι τόσο απλό ένας μουσουλμάνος να δουλεύει για το ελληνικό κράτος. Η Ελλάδα έχει κάνει ιστορικά πολλά λάθη στην περιοχή. Στην Θράκη η μειονότητα χωρίζεται σε τουρκόφωνους, πομακόφωνους και ρομανόφωνους. Στο παρελθόν και όσο υπήρχε ο φόβος της Βουλγαρίας κατά την διάρκεια του Ψυχρού πολέμου, στον ορεινό όγκο υπήρχαν μπάρες του στρατού που έλεγχαν την ελεύθερη διακίνηση των κατοίκων της μειονότητας. Τα μέλη της μειονότητας έχουν ακόμα μνήμες από δυσκολίες να βγάλουν άδειες για σπίτια ή άδειες οδήγησης. Το 1991 ο Μητσοτάκης κηρύττει την γνωστή Ισονομία και Ισοπολιτεία στην περιοχή με σκοπό την ένταξη των μουσουλμάνων Ελλήνων πολιτών στην ελληνική κοινωνία και σταδιακά τα ζητήματα της μειονότητας αρχίζουν να εξομαλύνονται. Αργότερα γίνονται και άλλες σημαντικές κινήσεις όπως η ένταξη μειονοτικών φοιτητών στα Πανεπιστήμια της χώρας με ξεχωριστές εξετάσεις σε επιπλέον θέσεις που εισήγαγε ο Γιώργος Παπανδρέου. Όμως η εμπιστοσύνη ανάμεσα στην πλειονότητα και την μειονότητα δεν έχει αποκατασταθεί πλήρως.

Ένας από τους ιμάμηδες που επιλέχτηκε με τον νόμο του 2007 συμφώνησε να μας μιλήσει στην κάμερα με την προϋπόθεση να μη φαίνεται το πρόσωπό του και να αλλοιωθεί η χροιά της φωνής του.

Ιμάμης

Περάσαμε κι απ’ την επιτροπή, τέλειωσε όλη η διαδικασία και κάπου 90 και άτομα προσλήφθηκαν στην Κομοτηνή.

Το πρώτο διάστημα όπως μας διαβεβαιώνει η Ντόρα Μπακογιάννη δεν υπήρχε καμία αντίδραση από πουθενά στην προσπάθεια του Ελληνικού κράτους.

Ντόρα Μπακογιάννη, πρώην Υπουργός Εξωτερικών

Εκείνη  την εποχή δεν υπήρξε καμία απολύτως αντίδραση από πλευράς Τουρκίας, μα καμία. Δηλαδή εγώ ήμουν υπουργός εξωτερικών, θα ήμουν ο πρώτος αποδέκτης της οποιασδήποτε αντίδρασης, δεν υπήρχε καμία αντίδραση. Είχαμε όμως αδυναμίες, είναι αλήθεια, είχαμε αδυναμίες στη διαδικασία, δεν είχαμε σωστά σκεφτεί ποια είναι η διαδικασία.

Η αδυναμία του νόμου του 2007 βρισκόταν στην πενταμελή επιτροπή που θα έκανε την επιλογή των ιεροδιδασκάλων. Τα μέλη της επιτροπής ήταν μόνο Χριστιανοί. Πάνω σε αυτό το επιχείρημα πατάνε τότε κάποιοι για να τον πολεμήσουν.  Την πρόσληψη των ιεροδιδασκάλων σύμφωνα με τον νόμο του 2007 έπρεπε να υπογράψει ο θρησκευτικός ηγέτης της μειονότητας, ο μουφτής. Ο μουφτής της Κομοτηνής, Μέτζο Τζεμαλή, διορισμένος από το Ελληνικό κράτος και υπάλληλος του ελληνικού δημοσίου αρνείται το 2007 να υπογράψει τις συμβάσεις όπως όριζε ο νόμος εγείροντας ενστάσεις για την πενταμελή επιτροπή. Η αρμόδια υπουργός παιδείας Μαριέττα Γιαννάκου θυμάται ότι οι αντιρρήσεις του αυτές έγιναν γνωστές στο υπουργείο μόνο μετά την ψήφιση του νόμου. 

Μαριεττα Γιαννακου, πρώην Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων

Δεν είχε τεθεί το θέμα τότε ούτε το είχαν θέσει εκείνοι να ‘χετε υπ’ όψη σας, δεν είχαν θέσει τέτοιο θέμα.

Αυτό το επιβεβαιώνει και ο καθηγητής διεθνούς δικαίου στο Πάντειο Παν/μιο Άγγελος Συρίγος που ήταν εκείνη την εποχή γραμματέας διαπολιτισμικής εκπαίδευσης στο Υπ. Παιδείας. Σήμερα είναι γενικός γραμματέας στο Υπ. Εσωτερικών αλλά ασχολείται ενεργά με τα ζητήματα της Θράκης.

Σοφία Παπαϊωάννου

Ο μουφτής της Κομοτηνής γιατί δεν υπέγραψε τον νόμο το 2007;

Άγγελος Συρίγος, πρώην Ειδικός Γραμματέας Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης

Διευκρινίζω ότι δεν ήταν ότι δεν υπόγραψε ακριβώς το νόμο, ήθελε το νόμο και ήταν αυτός ο οποίος πρότεινε τότε να γίνουν και αλλαγές στο νόμο για να αποδεχτεί τις αιτήσεις οι οποίες είχαν γίνει. Προφανώς δέχτηκε μεγάλες πιέσεις από το τμήμα αυτό το οποίο ασκεί τρομερή κοινωνική πίεση.

Μαριεττα Γιαννακου, πρώην Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων

Στη Θράκη γενικά είναι λεπτό το θέμα καταρχήν. Υπάρχουν οι παρεμβάσεις έξω απ’ την Ελλάδα. Οι παρεμβάσεις της Τουρκίας, για τα δικά της συμφέροντα. Υπάρχουν οι άνθρωποι που πιέζονται και φοβούνται στην περιοχή και είναι κατανοητό αυτό. Κι απ’ την άλλη πλευρά, η πίεση αυτή να μην συνεργάζονται με το ελληνικό κράτος, ενώ αυτό είναι προς το καλό της μειονότητας, αποβαίνει εις βάρος της μειονότητας.

Όμως η ασυνέπεια του ελληνικού κράτους, που έκτοτε δεν έκανε καμία κίνηση για να εφαρμόσει το νόμο, ο οποίος και τελικά αδράνησε, ήταν αυτή που έφερε σε δύσκολη θέση όχι αυτούς που διαφώνησαν αλλά τελικά αυτούς που συμφώνησαν με το νόμο, όπως τον ιμάμη που δέχτηκε να μας μιλήσει.

Ιμάμης

Μας είπαν ότι θα γίνει τροπολογία, τροποποίηση του νόμου. Περιμέναμε, περιμέναμε, αποτέλεσμα μηδέν. Και στο τέλος είπαμε εμείς νομικά έχουμε κανένα δίκιο ή όχι. Και ρωτήσαμε σε νομικό, σε δικηγόρο. Μας είπανε ότι έχετε δίκιο.

Σοφία Παπαϊωάννου

Αυτοί οι άνθρωποι πώς αισθάνονται; Οι διδάσκαλοι πως αισθάνονται;

Στέργιος Γιαλάογλου, Δικηγόρος Ξάνθης

Αυτοί, αυτήν τη στιγμή αισθάνονται προδομένοι από το ελληνικό κράτος,

Ο γνωστός δικηγόρος της Ξάνθης Στέργιος Γιαλάογλου είναι ο δικηγόρος των ιμάμηδων που αποφάσισαν μετά από χρόνια αδράνειας της ελληνικής πολιτείας να κινηθούν ενάντια της.

Στέργιος Γιαλάογλου, Δικηγόρος Ξάνθης

Ήταν σαν το ελληνικό δημόσιο να πειραματίστηκε και έκανε αμέσως πίσω, μέτρησε αντιδράσεις, είδε ότι ξεσήκωσε αντιδράσεις, έκανε πίσω. Τους έβαλε να εκτεθούν, ότι ήταν αυτοί που έβαλαν τα χαρτιά τους, κατέθεσαν τα χαρτιά τους για να προσληφθούν, και την ίδια ώρα ενώ έμαθε το αντίπερα στρατόπεδο ότι αυτοί οι 240 είναι υποψήφιοι με το ελληνικό κράτος, αφού τους εξέθεσε και αυτό, τους εξοστράκισε, τους εξύβρισε, τους συκοφάντησε σε τέτοιο βαθμό που να μην μπορούν να κυκλοφορήσουν μέσα στα χωριά τους.

Στην δικαστική διαμάχη που ακολούθησε, ο Γιαλάογλου θεωρεί τη μάχη αρχικά κερδισμένη υπέρ των ιμάμηδων καθώς ο νόμος είχε ψηφιστεί, τα ονόματα των επιλεγέντων είχαν δημοσιευτεί και το μόνο που απέμενε ήταν η πρόσκληση για σύναψη σύμβασης. Τότε όμως συμβαίνει το παράδοξο. Η Ελληνική Πολιτεία αρχίζει να πολεμά την επιλογή του δικού της νόμου.

Στέργιος Γιαλάογλου, Δικηγόρος Ξάνθης

Εμείς ζητούσαμε να εφαρμόσουμε το νόμο και το δημόσιο αντιδικούσε, μάλιστα έφτασε στο σημείο να μας πάει και μέχρι τον Άρειο Πάγο, μετά την απόφαση του εφετείου που μας δικαίωσε, προσέφυγε μέχρις αναιρέσεως στον Άρειο Πάγο. Σε μια προσπάθεια συνειδητής πιστεύω κωλυσιεργίας να μην εφαρμοστεί ποτέ ο νόμος και να μην πληρωθούν αυτοί οι άνθρωποι τα δεδουλευμένα τους.

Έξι χρόνια μετά μόλις φέτος το Υπουργείο Παιδείας αποφασίζει να ενεργοποιήσει τον νόμο. Η αδυναμία του προηγούμενου νόμου αλλάζει και τώρα  η πενταμελής επιτροπή αξιολόγησης των ιεροδιδασκάλων - χωρίς να είναι σαφώς διατυπωμένο - γίνεται όμως μουσουλμανική.  Ο τροποποιημένος νόμος έρχεται στην Βουλή προς ψήφιση. Οι μειονοτικοί βουλευτές της Αριστεράς και ο μειονοτικός βουλευτής του Πασόκ τον καταγγέλλουν και την αντίθεσή της εκφράζει και η ΔΗΜΑΡ. Ανεξάρτητοι Έλληνες και Χρυσή Αυγή τον υποστηρίζουν σε μία επεισοδιακή συνεδρίαση όπου βουλευτής της Χρυσής Αυγής κατηγορεί τον μουσουλμάνο βουλευτή του ΠΑΣΟΚ ως πράκτορα της Τουρκίας.

Συναντήσαμε στο Υπουργείο Παιδείας στην Αθήνα τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από τον νέο τροποποιημένο νόμο τον γενικό γραμματέα θρησκευμάτων Γιώργο Καλαντζή.

Σοφία Παπαϊωάννου

Γιατί αποφασίσατε τώρα να τροποποιηθεί ένας νόμος του 2007;

Γιώργος Καλαντζής, Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων

Η σωστή ερώτηση θα ήταν γιατί άργησε τόσο πολύ η ελληνική πολιτεία να αποφασίσει την τροποποίηση του νόμου. Αφού ήξερε ήδη από το 2008 από τους μουφτήδες, τους θρησκευτικούς ηγέτες της μουσουλμανικής μειονότητας, ότι ο νόμος είχε ορισμένες αβλεψίες, ορισμένα ζητήματα που προέκυψαν κατά τη διαδικασία εφαρμογής του, αυτό όμως είναι κάτι το οποίο δεν μπορώ να απαντήσω. Αυτό που μπορώ να απαντήσω είναι ότι υπήρξε μέριμνα και της προηγούμενης κυβέρνησης, και της σημερινής κυβέρνησης, ώστε στα πλαίσια που λειτουργεί μια σύγχρονη δημοκρατική πολιτεία, να γίνουν αποδεκτές οι παρατηρήσεις των θρησκευτικών ηγετών της μειονότητας, κι έτσι να αλλάξει ο νόμος ώστε να γίνει καλύτερος, και να έχει μεγαλύτερες δυνατότητες και εφαρμογής και επιτυχίας.

Όμως από την επίσκεψή μας στην Θράκη ήταν φανερό ότι κύκλοι της μειονότητας θα προσπαθήσουν να μην εφαρμοστεί ούτε αυτός ο νόμος καθώς θεωρούν ότι παραβιάζονται οι θρησκευτικές ελευθερίες της μειονότητας και εστιάζουν σε αυτή την φράση του νόμου, όπως την διαβάζουμε δημοσιευμένη στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως. «Το έργο των ιεροδιδασκάλων (που θα προσληφθούν) είναι η διδασκαλία του Κορανίου στα τεμένη της Θράκης» και ο νόμος συνεχίζει λέγοντας ότι «οι ιεροδιδάσκαλοι μπορούν εφόσον το επιθυμούν …να διδάξουν το Κοράνιο και σε δημόσια σχολεία της Θράκης σε μαθητές μέλη της μουσουλμανικής μειονότητας…..».

Ιλχάν Αχμέτ, πρώην Βουλευτής Ροδόπης

Τέτοια προσέγγιση δεν μπορεί να γίνει.

Ο μουσουλμάνος δικηγόρος Ιλχάν Αχμέτ έχει διανύσει μία μεγάλη πολιτική καριέρα. Ξεκίνησε από βουλευτής της ΝΔ, κατόπιν υποψήφιος με το κόμμα της Μπακογιάννη και σήμερα υποψήφιος με την ΔΗΜΑΡ. Παρόλο που συνεργάστηκε με την Μπακογιάννη για τον πρώτο νόμο σήμερα είναι ενάντιος όπως και το κόμμα του.

Ιλχάν Αχμέτ, πρώην Βουλευτής Ροδόπης

Δεν μπορεί αυτός που θα οριστεί ως ιερέας σε ένα τζαμί να επιλέγεται και να διορίζεται από τον υπουργό παιδείας. Αυτό είναι απαράδεκτο. Για φανταστείτε αν στην Τουρκία, ή στις εκκλησίες εδώ πέρα, τον παπά να τον διόριζε η πολιτεία και να μην υπήρχε ανάμειξη καθόλου του κλήρου. Θα συμφωνούσαν οι φίλοι μου οι ορθόδοξοι, θα συμφωνούσαν οι Αρμένιοι; Και βέβαια όχι. Και γι’ αυτό η μειονότητα, στα θέματα πίστης είναι συμπαγής, και καλά κάνει και αντιδράει και δεν πρόκειται να εφαρμοστεί αυτό ποτέ στην πράξη. Πάλι υποκρυπτόμενος σκοπός στον νόμο είναι η επέμβαση καθαρά στον κλήρο και στα εσωτερικά ζητήματα της μειονότητας όσων αφορά την θρησκεία τους.  

Γιώργος Καλαντζής, Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων

Ο νόμος αυτός δεν έχει καμία διάσταση υποχρεωτικότητας. Δεν πρόκειται να υποχρεώσουμε κανέναν να κάνει κάτι, ούτε πρόκειται να υποχρεώσουμε κάποιον να μπει σε ένα τέμενος και κάποιον άλλο να τον ακούσει με το ζόρι, δεν υπάρχουν αυτά. Η Ελλάδα είναι μια σύγχρονη δημοκρατική χώρα, αυτά είναι εκτός τόπου και χρόνου. Αν κάποιος τα φαντάζεται, νομίζω ότι μιλάει για άλλη χώρα, ενδεχομένως να τον έχουν επηρεάσειπολύ οι παραστάσεις που ο ίδιος να έχει για τον εαυτό του. Αυτά δεν έχουν σχέση με τη χώρα όμως.

Σοφία Παπαϊωάννου

Βέβαια η μειονότητα, πολλοί από αυτούς που μιλήσαμε στην μειονότητα θεωρούν ότι με αυτόν το νόμο τελικά παραβιάζεται η θρησκευτική τους ελευθέρια, γιατί το πρώτο που ορίζει ο νόμος είναι ποιοι θα είναι οι ιμάμηδες που θα κηρύττουν το κοράνι στα τεμένη.

Γιώργος Καλαντζής, Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων

Καταρχήν ο νόμος δεν έχει τη λέξη ιμάμηδες, ο νόμος μιλάει για ιεροδιδασκάλους. Δεύτερον, είμαι σαφέστατος, και είναι σαφέστατος και ο νόμος. Πουθενά ο νόμος δε λεει, ούτε αφήνει να εννοηθεί, ότι πρόκειται ποτέ ο υπουργός να διορίσει συγκεκριμένο θρησκευτικό λειτουργό σε συγκεκριμένο τέμενος. Αυτά δε γίνονται, είναι εκτός τόπου και χρόνου, και όποιος τα λεει, απλώς προσπαθεί με ψεύδη, ατελείωτα ψεύδη, που έχουνε γίνει και άλλες φορές έχουν εφαρμοστεί και άλλες φορές αυτές οι τακτικές, να υπονομεύσει μια πολύ συγκεκριμένη προσπάθεια, που κατοχυρώνει το δικαίωμα της ελεύθερης επιλογής. Δεν παραβιάζεται το δικαίωμα κανενός στην ελεύθερη επιλογή της θρησκευτικής τους συνείδησης και της θρησκευτικής τους πρακτικής.

Για να κατανοήσουμε γιατί η πολιτεία γράφει στον νόμο ότι το έργο των ιεροδασκάλων είναι πρώτα η διδασκαλία του Κορανίου στα τεμένη πρέπει να κατανοήσουμε πως γίνεται κάποιος ιεροδιδάσκαλος στην Θράκη. Αφού στην χώρα μας δεν υπάρχει πανεπιστημιακή σχολή που βγάζει κάποιος για να γίνει ιεροδιδάσκαλος συνήθως στα χωριά ένας απλός μουσουλμάνος, ένας χωρικός μπορεί με την σύμφωνη γνώμη των κατοίκων να γίνει ιμάμης. Κάθε οικογένεια του χωριού πληρώνει ένα ποσό για τον μισθό του ιμάμη που καθορίζεται ανάλογα με τους κατοίκους του χωριού, μπορεί να είναι 60 ευρώ τον μήνα μπορεί και τα διπλάσια.  Άρα το κράτος αναγκαστικά πρέπει να διαλέξει από αυτούς τους ιμάμηδες που βρίσκονται στα τεμένη κάποιους για να διδάξουν το Κοράνι στα σχολεία όπως μας εξηγεί η Ντόρα Μπακογιάννη.

Ντόρα Μπακογιάννη, πρώην Υπουργός Εξωτερικών

Αυτό ήταν όλο. Δηλαδή, όπως τα δικά μας παιδιά που είναι ορθόδοξα, έχουν το μάθημα των θρησκευτικών και διδάσκονται τη Βίβλο- αλλά εμείς έχουμε μια διαφορά, γιατί έχουμε απόφοιτους θρησκευτικής σχολής, θρησκευτικών κλπ.- επειδή αυτό στη μουσουλμανική θρησκεία δεν υπάρχει, έπρεπε να πάρουμε τους ιμάμηδες.

Γιώργος Καλαντζής, Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων

Εάν μια κοινότητα έχει αποφασίσει ότι ο κύριος Χασάν είναι ο ιμάμης τους, έχουν κάθε δικαίωμα να έχουν αυτόν ιμάμη. Εάν αυτός ο ιμάμης θέλει να θέσει υποψηφιότητα για ιεροδιδάσκαλος, που σημαίνει και άλλου είδους καθήκοντα, έχει κάθε δικαίωμα να το κάνει, αν δε θέλει να θέσει υποψηφιότητα έχει πάλι κάθε δικαίωμα να το κάνει και κανείς δεν πρόκειται να του πει να βγει από το τέμενος, θα συνεχίσει να είναι εκεί.

Ο Ιλχάν Αχμέτ όμως θεωρεί ότι και αυτή η ερμηνεία του νόμου ακόμα αντιβαίνει στο ισλαμικό δόγμα.

Ιλχάν Αχμέτ, πρώην Βουλευτής Ροδόπης

Εγώ μισθώνω έναν ιερέα για το χωριό μου, για δύο έτη, για ένα έτος, κάνω μια σύμβαση εργασίας κι αν δω ότι ο ιερέας δεν είναι εντάξει στα καθήκοντά του σύμφωνα με το δόγμα του Ισλάμ του λεω, συγγνώμη αλλά εγώ του χρόνου θα πάρω άλλον ιερέα. Αυτή είναι η παροχή υπηρεσιών, αυτό είναι ένα δικαίωμα. Στο ισλαμικό δόγμα δεν υπάρχει κλήρος όπως είναι σ ην ορθοδοξία. Στην ορθοδοξία μεταξύ του πολίτη και του Θεού, υπάρχει ο παπάς, υπάρχει ο κλήρος, στο Ισλάμ δεν υπάρχει κάτι τέτοιο, η επαφή με το Θεό είναι προσωπική, ο ιμάμης δεν είναι τίποτα, ο καθένας μπορεί να είναι ιμάμης στο ισλαμικό δόγμα. Άρα βάσει αυτού για να το καταλάβουν καλά, η κάθε ανάμειξη σε αυτό το θέμα, ξένων, άλλων εκτός των πιστών θεωρείται βλασφημία, θεωρείται μεγάλη αμαρτία.

Σοφία Παπαϊωάννου

Αυτό που λέει το υπουργείο είναι ότι ο ιμάμης, από τη φύση της δουλειάς του, είναι αυτός που διδάσκει και το κοράνι, οπότε δεν μπορεί να μπούμε σε μια διαδικασία ΑΣΕΠ ή σε κάποια άλλη διαδικασία διορισμού θεολόγου που θα διδάσκει το κοράνι στα σχολεία, πρέπει να είναι ο ίδιος ο ιμάμης γιατί αυτή είναι η φύση του επαγγέλματος.

Ιλχάν Αχμέτ, πρώην Βουλευτής Ροδόπης

Και ποιος θα ορίσει εάν αυτός ο ιμάμης έχει την ικανότητα να διδάξει το κοράνι; Αυτή η επιτροπή, αυτοί οι καθηγητές από το υπουργείο εξωτερικών ή το υπουργείο παιδείας; Δηλαδή, είναι δυνατόν να γίνει αυτό; Και πάλι δηλαδή, ως προς τον ιεροδιδάσκαλο ποια θα είναι τα κριτήρια; Το δίπλωμά του; Το πτυχίο του, ή η επιτροπή; Η επιτροπή δηλαδή θα εξετάσει ο Δημήτρης και ο Κώστας και θα ξέρει αν ψέλνει καλά;

Ντόρα Μπακογιάννη, πρώην Υπουργός Εξωτερικών

Μα καθόλου, ίσα ίσα, το αντίθετο είναι, διότι μια επιτροπή η οποία επιλέγει ιμάμηδες δεν τους φέρνει από έξω. Δε θα έρθουν οι ιμάμηδες από την Αίγυπτο ή από τη Σαουδική Αραβία ή από δεν ξέρω που. Αυτοί είναι οι ιμάμηδες της Θράκης. Τους ιμάμηδες δεν τους επιλέγει ποτέ το κράτος, τους επιλέγει η κοινότητά τους, μέσα στα τζαμιά τους κηρύσσουν, από αυτούς λοιπόν θα επιλεγούνε και οι δάσκαλοι για τα παιδιά. Από μια επιτροπή η οποία θα είναι καθαρά μουσουλμανική, δεν υπάρχει τέτοιο θέμα. Αυτό το οποίο υπάρχει αυτήν τη στιγμή είναι το μείζον κατά τη γνώμη μου, και κάποτε θα πρέπει η Ελλάδα να σταματήσει να κρύβεται πίσω από το δάχτυλό της, δεν μπορούμε σε ένα κομματάκι της Ευρώπης που είναι η Θράκη εμείς ως μοναδική εξαίρεση να έχουμε το δίκαιο της Σαρίας, δηλαδή το μουσουλμανικό οικογενειακό δίκαιο.

Αυτό που εννοεί η Μπακογιάννη είναι ένα βαθύτερο ζήτημα στη Θράκη, αυτό του μουφτή, και της Σαρίας. Στη Θράκη, όταν δύο μέλη της μειονότητας όταν έχουν διαφορές ή όταν ένα ζευγάρι αποφασίσει να χωρίσει δεν πάει όπως σε όλη την υπόλοιπη Ελλάδα στο δικαστήριο, αλλά στον μουφτή, τον θρησκευτικό επικεφαλής των ιμάμηδων, καθώς εδώ ισχύει ο θρησκευτικός νόμος του Κορανίου, η Σαρία. 

Ντόρα Μπακογιάννη, πρώην Υπουργός Εξωτερικών

Πρέπει κάποια στιγμή με θάρρος να βγούμε να συνεννοηθούμε με τη μειονότητα και να τους πούμε ότι κοιτάξτε, το θρησκευτικό κομμάτι είναι απόλυτο δικαίωμά σας να το έχετε όπως θέλετε, ότι θέλετε, όποιον θέλετε. Όπως η δικιά μας εκκλησία έχει δικαίωμα να επιλέγει τους δικούς της δεσποτάδες, έτσι και οι μουσουλμάνοι να επιλέξουν τους δικούς τους. Υπό την προϋπόθεση ότι αυτοί δεν ασκούν δικαστικά καθήκοντα. Άρα η Σαρία πρέπει να καταργηθεί, δεν μπορώ εγώ ως Ελληνίδα βουλευτής να αποδεχτώ τη λογική ότι σε ένα κομμάτι της δικιάς μας Ελλάδος, της ευρωπαϊκής Ελλάδος, μπορεί κάποιος να χωρίζει τη γυναίκα του, λέγοντας της τρεις φορές ότι σε χωρίζω, δεν μπορώ να δεχτώ ότι ένα κοριτσάκι 14 ετών μπορεί να παντρεύεται. Αυτό λοιπόν είναι κάτι το οποίο πρέπει κάποια στιγμή ευθαρσώς και ανοιχτά να πούμε ότι καταργείται.

Επειδή όμως η Ελληνική πολιτεία δεν κατήργησε ποτέ την Σαρία, για να μπορέσει να νομιμοποιήσει τις δικαστικές αποφάσεις που εκδίδονται από τους μουφτήδες, αποφάσισε να τους διορίζει αυτή.

Σε κάθε έναν από τους τρεις νομούς της Θράκης το κράτος έχει διορίσει έναν τέτοιο θρησκευτικό ηγέτη.

Είναι Παρασκευή, η ώρα της μεγάλης προσευχής στο κεντρικό τζαμί της Κομοτηνής και ο διορισμένος από το κράτος μουφτής ο Τζεμαλί εισέρχεται στο τέμενος. Ο Τζεμαλί αρνήθηκε να μας παραχωρήσει συνέντευξη.

Την ίδια στιγμή σε ένα σπίτι ακριβώς δίπλα στο Ιεροσπουδαστήριο της πόλης βρίσκεται ο Ιμπραήμ Σερίφ, ένας μη διορισμένος μουφτής τον οποίο ακολουθούν ιμάμηδες και μερίδα της μειονότητας.

Έτσι συμβαίνει και στους άλλους δύο νομούς. Υπάρχει ένας αντίστοιχος Ιμπραήμ Σερίφ που θεωρεί τον εαυτό του εκλεγμένο μουφτή από τα μέλη της μειονότητας. Γιατί είναι προβληματικό  αυτό το παράλληλο σύστημα στην Θράκη μας εξηγεί ο Άγγελος Συρίγος.

Άγγελος Συρίγος, πρώην Ειδικός Γραμματέας Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης

Γύρω από το θέμα των θρησκευτικών λειτουργών της Θράκης παίζεται ένα πολύ μεγάλο παιχνίδι τα τελευταία πολλά χρόνια, στη Θράκη. Όταν η Τουρκία έπαψε να έχει μια αντιπάθεια προς το Ισλάμ και προς τους θρησκευτικούς λειτουργούς, τους αγκάλιασε, ήταν τότε που πρωτοέβγαλε δικούς της μουφτήδες, στην Κομοτηνή και στην Ξάνθη. Ακολούθως προσπάθησε να ελέγξει τους ιμάμηδες, που είναι κάτω από τους μουφτήδες, διότι ο κάθε ιμάμης είναι σε κάθε χωριό, κι έτσι ελέγχοντας τους ιμάμηδες κατά κάποιον τρόπο περνάς την άποψή σου σε όλο το χωριό σε όλα τα χωριά της περιοχής. Έδωσε λοιπόν, πολλά χρήματα προς αυτήν την κατεύθυνση.

Σύμφωνα τόσο με το νόμο του 2007, όσο και με αυτόν του Ιανουαρίου αυτοί που θα προσληφθούν ως ιεροδιδάσκαλοι στα σχολεία θα είναι υπάλληλοι του Ελληνικού Δημοσίου και θα πληρώνονται επομένως επισήμως από το Ελληνικό κράτος. Με αυτό τον τρόπο τα μέλη της μειονότητας δεν θα χρειάζεται να πληρώνουν πια από την τσέπη τους τον ιμάμη σε μία μάλιστα δύσκολη οικονομική περίοδο. Η Θράκη είχε ακόμα και πριν την κρίση από τα ψηλότερα ποσοστά ανεργίας στη χώρα και επιπλέον φέτος τελειώνουν και οι επιδοτήσεις στην καλλιέργεια του καπνού που είναι η κύρια απασχόληση της μειονότητας στα ορεινά. Αυτή η οικονομική ανεξαρτησία θεωρεί ό Συρίγος ότι χαλάει τα σχέδια της Τουρκίας.

Άγγελος Συρίγος, πρώην Ειδικός Γραμματέας Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης

Το τουρκικό προξενείο είναι αυτήν τη στιγμή, η Τουρκία, δια του προξενείου της, είναι αυτή τη στιγμή ο δεύτερος μεγαλύτερος εργοδότης στη Θράκη. Ο πρώτος είναι το ελληνικό δημόσιο, ο δεύτερος είναι το τουρκικό προξενείο. Χρηματοδοτεί ένα πολύ μεγάλο δίκτυο ιμάμηδων, χρηματοδοτεί αρκετούς δασκάλους οι οποίοι απολύθηκαν για διαφόρους λόγους από τα ελληνικά σχολεία, και έχει προσπαθήσει να φτιάξει, ένα δεύτερο σύστημα, ένα παράλληλο κέντρο εξουσίας προς το ελληνικό κράτος. Δηλαδή αυτό το δίκτυο, το οποίο με μαύρο χρήμα, το οποίο κινείται παρανόμως όλα αυτά τα χρόνια είναι ένα πρόβλημα το οποίο πρέπει να σταματήσει.

Αυτό το παράλληλο σύστημα εξουσίας όμως στη Θράκη είναι που έζησαν στο πετσί τους και οι ιμάμηδες που δεν διόρισε ποτέ το ελληνικό κράτος το 2007.

Στέργιος Γιαλάογλου, Δικηγόρος Ξάνθης

Αν ακούσετε πώς τους αποκαλούν όλοι αυτοί που φαίνονται ότι ηγούνται της μειονότητας, αλλά φίλα προσκείμενοι προς την γείτονα, εξυπηρετώντας δικά της συμφέροντα αποκλειστικά, θα εκπλαγείτε. Τους αποκαλούν πράκτορες, Έλληνες πράκτορες, τους αποκαλούν προδότες, τους αποκαλούν αργυρώνητους, ότι τα έκαναν όλα για τα λεφτά, τι υποκρισία αυτή. Και εν πάση περιπτώσει ότι πηγαίνουν κόντρα στα συμφέροντα της μειονότητας, ουσιαστικά αυτοί γίνανε κακοί. Και μόνο το γεγονός ότι από τους 100 σε κάθε νομό, μόνο οι 39 διεκδίκησαν, και αυτοί κάναμε προσπάθειες για να μείνουν ενωμένοι. Οι άνθρωποι από την ώρα που ξεκινήσαμε, το 2009 και μέχρι τώρα, τρία χρόνια, υφίστανται απίστευτες πιέσεις. Τους πιέζουν μέχρι και να ανακαλέσουν την εντολή ως προς εμένα και να παραιτηθούν από τις αξιώσεις τους, να μη ζητήσουν τίποτα από το ελληνικό δημόσιο.

Σοφία Παπαϊωάννου

Γιατί είναι κατά του νόμου;

Ιμάμης

 Χμ. γιατί είναι κατά του νόμου αυτοί. Γιατί χάνουν τα συμφέροντά τους. Πολύ απλό. Είναι πολύ απλό, χάνουν τα συμφέροντά τους.

Σοφία Παπαϊωάννου

Που ποια είναι τα συμφέροντά τους;

Ιμάμης

Δηλαδή. Μέχρι τώρα εδώ πέρα, μέχρι και σήμερα, επικρατεί ένα σύστημα εδώ. Είναι ένα σύστημα.  

Γιώργος Καλαντζής, Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων

Το ότι κάποιος άνθρωπος μιλά, και μιλά αποφεύγοντας να δείξει το πρόσωπό του, δείχνει ότι προφανώς δεν αισθάνεται άνετα με την πίεση που μπορεί να του ασκηθεί, αυτό είναι κάτι που πρέπει να απασχολήσει εμάς, όχι εκείνον, και εμάς, δεν εννοώ, σε αυτήν την γενική γραμματεία, σε αυτό το υπουργείο, εννοώ εμάς ως έθνος. Γιατί δυστυχώς, και ο ίδιος, και εσείς υποθέτω, έχετε ακούσει πάρα πολλές φορές να συνομιλούμε, να γράφουμε σε εφημερίδες, στο ίντερνετ, στο διαδίκτυο, που είναι και πολύ της μόδας, πάρα πολλά πράγματα για τη Θράκη. Κάθε φορά που κάτι θεωρήσουμε ότι κάτι είναι ενδιαφέρον, υπάρχει και ένα πατριωτικό ντελίριο για τη Θράκη, το οποίο όμως σε τι βασίζεται; Στο ότι την επόμενη μέρα έχουμε ξεχάσει τα πάντα. Αυτοί όμως οι άνθρωποι συνεχίζουν να ζουν και να υπάρχουν εκεί πέρα, δεν είναι στο Κολωνάκι της Αθήνας, και θα πρέπει να θυμόμαστε πάντα ότι δεν είναι απλώς μειονότητα, είναι μειονότητες μέσα στη μειονότητα. Είναι άνθρωποι που δέχονται τρομερή πίεση για βασικά θέματα που συγκροτούν την ταυτότητα ενός ανθρώπου. Κι εκεί οφείλει το κράτος, του οποίου είναι πολίτες, και περήφανοι πολίτες, να βοηθήσει ακριβώς να είναι περήφανοι πολίτες. Ο νόμος αυτός είναι ένα βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση,

Όμως ο Ιλχάν Αχμέτ διαφωνεί και πιστεύει ότι ο νόμος αποτελεί προσπάθεια ελέγχου από την αντίθετη πλευρά αυτή την φορά, την Ελληνική.

Ιλχάν Αχμέτ, πρώην Βουλευτής Ροδόπης

Κάθε μορφής έλεγχος, τα χρήματά τους ίσως παλιά τα έπαιρναν και από άλλα κονδύλια, αλλά το να πάρουν και από την ελληνική πολιτεία όταν οι ίδιοι δεν το ζητάνε αυτό, γιατί υπάρχει αυτή η επιμονή από την ελληνική πολιτεία; Όταν οι ίδιοι οι ιμάμηδες δεν ζητάνε κάτι τέτοιο. Όταν η ίδια η μειονότητα λεει ότι εγώ θα αποφασίσω ποιος θα είναι ο ιμάμης μου

Σοφία Παπαϊωάννου

Απλώς το υπουργείο παιδείας φοβάται ότι αυτή τη στιγμή όλους τους ιμάμηδες τους ελέγχει το τουρκικό προξενείο.

Ιλχάν Αχμέτ, πρώην Βουλευτής Ροδόπης

Σοφία μου, αυτοί φταίνε οι ίδιοι, άφησαν τόσα χρόνια να περάσουν. Τι έκαναν, από το ’20 μέχρι σήμερα; I’m sorry.

Το θέμα πήρε ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις όταν έγινε αντικείμενο συζήτησης στην συνάντηση που είχε ο Πρωθυπουργός Σαμαράς με τον Πρωθυπουργό της Τουρκίας Ερντογάν τόσο στο Κατάρ. Ο Ερντογάν ζήτησε να αποσυρθεί ο νόμος για τους ιμάμηδες. Η πρώην υπουργός εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη  δεν μπορεί να δικαιολογήσει αυτό το αίτημα.

Ντόρα Μπακογιάννη, πρώην Υπουργός Εξωτερικών

Δεν δικαιολογείται, ευθέως σας το λεω. Δεν μπορεί να το κάνει αυτό. Και δεν μπορεί από τη μία μεριά να θέτει τέτοιου είδους θέματα, όπως θέτει τα θέματα των μουφτήδων, και από την άλλη μεριά να θεωρεί ότι η σαρία, το οικογενειακό δίκαιο για το οποίο πριν σας έλεγα, έχει καταργηθεί και στην Τουρκία αλλά μπορεί να υπάρχει στη Θράκη. Όχι, μονά ζυγά δικά μας, δεν γίνεται. Λοιπόν, καθαρές κουβέντες θέλει και η εξωτερική πολιτική, καθαρές, έντιμες κουβέντες. Αυτές, λοιπόν, τις καθαρές κουβέντες η Ελλάδα πρέπει να τις πει, και όπου διστάσαμε κα Παπαιωάννου, το πληρώσαμε στην Ελλάδα πάρα πολύ ακριβά. Όποτε πιστέψαμε ότι μπορούμε να βάλουμε τα πράγματα κάτω από το χαλί, όποτε κρύψαμε το κεφάλι μας στην άμμο, όποτε πιστέψαμε ότι ο χρόνος θα λύσει προβλήματα, κάναμε λάθος. Τα προβλήματα αντιμετωπίζονται με αποφασιστικότητα και πιάνεις στον ταύρο από τα κέρατα, και όταν κάνεις το σωστό, και αυτό που γίνεται με τους ιμάμηδες, είναι το σωστό, τελεία και παύλα, δεν έχεις κανένα λόγο να μην το υποστηρίξεις, με υψηλούς τόνους. 11.46.36

Ο Ιλχάν Αχμέτ θεωρεί ότι ο νόμος ενοχλεί ιδιαίτερα τον ισλαμιστή ηγέτη Ερντογάν για θρησκευτικούς λόγους.

Σοφία Παπαϊωάννου

Το θέμα είναι γιατί ο υπουργός της Τουρκίας, ο Ερντογάν θέτει το θέμα των ιεροδιδασκάλων στην Θράκη τόσο ψηλά και εκείνος στην ατζέντα του;

Ιλχάν Αχμέτ, πρώην Βουλευτής Ροδόπης

Λόγω της πίστης του. Ο άνθρωπος είναι βαθιά θρησκευόμενος, ο κος Ερντογάν, είναι βαθιά θρησκευόμενος. Προέρχεται από ένα κόμμα το οποίο είναι ένα μετριοπαθές ισλαμικό κόμμα, και πιστέψτε με πραγματικά, η ανάμειξη αυτή είναι κατά του ισλαμικού δόγματος. Δεν μπορούσε κανένας μουσουλμάνος να αποδεχτεί ένα τέτοιο μόρφωμα

Ο Άγγελος Συρίγος από την πλευρά του πιστεύει ότι το θέμα φοβίζει την Τουρκία γιατί χτυπάει και πάλι στο παρα-σύστημα που έχει εγκαθιδρυθεί στην Θράκη.

Γιατί τόσο μεγάλη σημασία αυτός ο νόμος για την Τουρκία. Γιατί βλέπω ότι ο Ερντογάν έκανε δηλώσεις για το θέμα του διορισμού των ιμάμηδων. Ποια είναι η σημασία για την Τουρκία και του δίνουν τόσο μεγάλο…

Άγγελος Συρίγος, πρώην Ειδικός Γραμματέας Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης

Είναι εντυπωσιακό, κάτι πρέπει να τους φοβίζει. Εκτιμώ ότι εκείνο που τους φοβίζει είναι ότι κόβεται η σχέση που έχουν με αυτό το δίκτυο των ιμάμηδων το οποίο έχουν φτιάξει, και επίσης σπάει κάπως και αυτή η ιστορία με τα περίφημα παρασχολεία, τα κοράν κουρσού, τα οποία έχουν δημιουργηθεί σε όλη τη Θράκη είναι γύρω στα 150, 160 αυτή τη στιγμή, τέτοια παρασχολεία, που έχουν βγει σε διάφορα χωριά.

Πίσω στο ορεινό χωριό Κένταυρος της Ξάνθης. Είναι μεσημέρι και το κουδούνι χτυπά για σχόλασμα Τα παιδιά θα πάνε για λίγα λεπτά στο σπίτι τους. Μετά από λίγο ένα, ένα ή με παρέες, με το ταγάρι στον ώμο με το Κοράνι κατευθύνονται προς το πάνω τζαμί του χωριού.

Σε μία αίθουσα δίπλα στο τζαμί πραγματοποιείται την ίδια ώρα σε όλα τα τζαμιά της Θράκης το Κοράν Κουρσού, το μάθημα του Κορανίου. 

Σοφία Παπαϊωάννου

Τι συμβαίνει μέσα στα κοράν κουρσού;

Άγγελος Συρίγος, πρώην Ειδικός Γραμματέας Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης

Τα κοράν κουρσού ξεκινούν κάτι σαν τα δικά μας κατηχητικά θα λέγαμε, δηλαδή είναι μαθήματα τα οποία στο τέλος της ημέρας πάει ο μαθητής και μαθαίνει το κοράνιο. Αυτό είναι στη θεωρία όμως, στην πράξη κάνουν ακόμη δύο ώρες, μία ώρα το κοράνιο και μια ώρα είναι μάθημα τουρκικής ιστορίας και άλλη μία ώρα μάθημα τουρκικής γλώσσας. Ουσιαστικά μέσα από τα κοράν κουρσού γίνεται μια προπαγάνδα, που προσπαθεί να συνδέσει το Ισλάμ με τον τουρκισμό και να περάσει την εικόνα ότι ο καλός μουσουλμάνος είναι και καλός Τούρκος και ουσιαστικά περνάει όλο αυτό το σύστημα της λογικής της Τουρκίας, μέσα από αυτά τα σχολεία. Λειτουργούν απογευματινές ώρες, χρηματοδοτούνται κυρίως από τους γονείς των παιδιών, οι οποίοι αισθάνονται την κοινωνική πίεση να βοηθήσουν αυτά τα σχολεία. Σε κάποιες περιπτώσεις εκτιμούμε ότι μπορεί να χρηματοδοτούνται, ή να έχουν ξεκινήσει από το τουρκικό προξενείο, ή να υπάρχει μια βοήθεια από το τουρκικό προξενείο.

Στην δική μας επίσκεψή στο κοράν κουρσού στον Κένταυρο οι παρευρισκόμενοι μας διαβεβαίωσαν ότι κάτι τέτοιο δε συμβαίνει αλλά δεν μας άφησαν κιόλας να παρακολουθήσουμε το μάθημα που μετά από λίγο μεταφέρθηκε στη μέσα αίθουσα. Ο βουλευτής Ιλχάν Αχμέτ όπως και άλλα μέλη της μειονότητας υποστηρίζει ότι τα κοράν κουρσού είναι απλά μαθήματα κορανίου.

Ιλχάν Αχμέτ, πρώην Βουλευτής Ροδόπης

Στα κοράν κουρσού γίνεται μια εκπαίδευση του κορανίου, αλλά είμαστε μια έννομη τάξη. Αν σε αυτά τα κοράν κουρσού, τα οποία γίνονται δημόσια, δε γίνονται κρυφά, δεν είναι αυτά κρυφό σχολειό, δε γίνονται στα υπόγεια, δεν γίνονται νύχτες, γίνονται δημόσια σε κάποια σχολεία ή μέσα στο τζαμί. Αν η πολιτεία βρίσκει κάτι το εντελώς παράνομο, είτε στην θεολογική απεικόνιση είτε σε διάφορα πεδία, μπορεί να κινήσει τη νόμιμη διαδικασία. Αν υπάρχει τίποτα το μεμπτό, που είναι κατά, η πολιτεία προστατεύεται από τους ποινικούς, διοικητικούς και αστικούς νόμους. Προστατεύεται η πολιτεία, είναι θωρακισμένη.

Αίσθηση όμως είχε προκαλέσει ένα βίντεο που διακινήθηκε στο διαδίκτυο από μία τελετή αποφοίτησης του Κοράν Κουρσού που δείχνει παιδιά της μειονότητας να υμνούν την Τουρκία.

Ο Ιλχάν Αχμέτ δικαιολογεί το βίντεο και επιπλέον θεωρεί ότι εγείρει το πιο σημαντικό θέμα για την μειονότητα αυτό του αυτοπροδιορισμού.

Σοφία Παπαϊωάννου

Υπήρxε μια γιορτή για το τέλος του Κοράν κουρσού και είχαμε δει όλοι στο διαδίκτυο τα βίντεο τα παιδάκια να απαγγέλουν έτσι ποιήματα υπέρ της Τουρκίας και να υπάρχει ένα εθνικιστικό υπέρ της Τουρκίας.

Ιλχάν Αχμέτ, πρώην Βουλευτής Ροδόπης

Κι εγώ να σας ρωτήσω το εξής. Καταλαβαίνω Για φανταστείτε, εσείς είστε Έλληνας, και ζείτε στη Γερμανία, ομογενής είστε βέβαια, ή ζείτε στην Αμερική, δεν έχετε ενδιαφέρον για την Ελλάδα, δε θέλετε στα ποιήματά σας να αναφερθείτε για την Ελλάδα, για τους Έλληνες, για την Αρχαία Ελλάδα; Κι εδώ αυτοί οι άνθρωποι εφόσον νιώθουν Τούρκοι στην καταγωγή, εφόσον πιστεύουν και αυτοπροσδιορίζονται ως Τούρκοι στην καταγωγή αυτοπροσδιορίζονται, δεν είναι φυσικό να νιώθουν μια αγάπη ως προς την μητέρα πατρίδα τους; Είναι πάρα πολύ φυσιολογικό. Γιατί να το απαρνηθούμε αυτό; Δεν είναι κακό να δηλώνουν ότι αυτοπροσδιορίζονται ως Τούρκοι. Από εκεί και μετά όμως, αν υπάρχουν άλλες πράξεις κολάσιμες, γιατί ποινικές, μπορούν να ασκηθούν ποινικές διώξεις, αλλά η σκέψη, η βούληση να αυτοπροσδιορίζονται και να νιώθουν αγάπη για την Τουρκία είναι εντελώς συνταγματικό δικαίωμά τους, είναι φυσιολογικό. Μπορεί να μην είναι ομογενείς, είναι γηγενείς. Εδώ γεννήθηκαν εδώ μεγάλωσαν, αλλά προέρχονται από την οθωμανική αυτοκρατορία, αυτοπροσδιορίζονται ως Τούρκοι.

Γιώργος Καλαντζής, Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων

Το ένα αφορά τη σχέση μας με το θεό, το άλλο αφορά τη σχέση μας με το εδώ και τώρα. Όταν λοιπόν τα κοράν κουρσού αφορούν τη σχέση με το Θεό, είναι θέμα αυτών που πηγαίνουν εκεί, και καλά κάνουν, όταν αφορά όμως την πολιτική, τότε μπλέκουν τη θρησκεία με την πολιτική και αυτοί που θα πληρώσουν το κόστος, πρώτα και κύρια είναι οι ίδιοι που το κάνουν.

Ποιος θα ήταν ο τρόπος όμως να λυθεί ένα τόσο περίπλοκο θέμα, που χρόνισε τόσο πολύ; Ρωτήσαμε για την εμπειρία τους τις Δραγώνα και Φραγκουδάκη, που πριν από 15 χρόνια ξεκίνησαν το εκπαιδευτικό πρόγραμμα εκμάθησης ελληνικών στην περιοχή.

Άννα Φραγκουδάκη, Ομότιμη Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Όταν πρωτοπήγαμε στη Θράκη αυτό το πρόγραμμα ήταν πρόγραμμα του ελληνικού κράτους, του ελληνικού υπουργείου παιδείας και συναντήσαμε τεράστια καχυποψία από τους πάντες αλλά ιδίως από τις μανάδες των παιδιών. Γύρναγαν το βλέμμα και απομακρύνονταν στο πλησίασμά μας. Δε μπορούσαμε καν να τους πούμε καλημέρα. Κερδίσαμε την εμπιστοσύνη των μανάδων. Αν δεν την είχαμε κερδίσει, τίποτα απ’ όλα όσα κατάφερε αυτό το πρόγραμμα, με θεαματική αύξηση των παιδιών στα δημόσια γυμνάσια και λύκεια, δεν θα είχε επιτευχθεί.

Η Θάλεια Δραγώνα πιστεύει ότι και στο τωρινό ζήτημα πρέπει οι δύο πλευρές κάπου να συναντηθούνε και να συνομιλήσουν.

Θάλεια Δραγώνα, Καθηγήτρια Κοινωνικής Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αυτό που έχει πολύ μεγάλη σημασία είναι ότι για πάρα πολλά χρόνια στη Θράκη εκπέμπονται δύο παράλογοι μονόλογοι. Η μειονότητα έχει τις θέσεις τις, άκαμπτα ας πούμε τις στηρίζει, η πλειονότητα έχει τις θέσεις τις κι αυτοί τις… δεν γίνεται να υπάρξει ένα πλησίασμα εάν δεν απ’ τις δύο τους αφετηρίες δεν συναντηθούνε αυτές οι δύο ομάδες, δεν υπάρξουνε αμοιβαίες υποχωρήσεις και δεν ανοίξει αυτή η περίκλειστη στα αλήθεια συνθήκη για τις δύο ομάδες.

Περπατώντας στα σοκάκια της Κομοτηνής συναντήσαμε και μία ηγετική μορφή της αριστεράς στην Θράκη τον Μουσταφά Μουσταφά  παλιό μειονοτικό βουλευτή του Συνασπισμού.  Ο Μουσταφά είναι τελείως αντίθετος με τον οικονομικό χειρισμό του θέματος που εν μέρει επιχειρείται όπως λένε κάποιοι μέσα από τον τωρινό νόμο για τους ιμάμιδες.

Μουσταφά Μουσταφα, πρώην Βουλευτής Ροδόπης

Ο τρόπος ελέγχου ενός χώρου νομίζω ότι είναι ο εκδημοκρατισμός του και η απεξάρτησή του από κάθε μορφής εξουσία. Η αρωγή της πολιτείας πρέπει να είναι προς αυτή την κατεύθυνση και όχι στην κατεύθυνση της πλειοδοσίας , θα πληρώσουμε καλύτερα εμείς τους Ιμάμηδες, να μην πληρώνουν άλλα κέντρα τους Ιμάμηδες, και αυτό μας πάει σαν κοινωνία πολύ προς τα πίσω.

Σε αυτό συμφωνεί και ο Γιάννης Κτιστάκης, δικηγόρος του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Κωνσταντινούπολη λέκτορας στην Νομική της Κομοτηνής και επίκουρος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου. Η Ελλάδα λέει ο Κτιστάκης πρέπει να βρει άλλο τρόπο να ενσωματώσει την μειονότητα.

Γιάννης Κτιστάκης, Λέκτορας Νομικής Σχολής Κομοτηνής

Στον εκμαυλισμό των συνειδήσεων το τουρκικό προξενείο δεν πρόκειται να απαντάει με τον ίδιο τρόπο το ελληνικό κράτος γιατί είναι κοντόφθαλμο. Επαναλαμβάνω. Δηλαδή εμείς θα τους δώσουμε μία μεγαλύτερη άνεση οικονομική,  μία μεγαλύτερη αυτό.. η μειονότητα δεν αντιδρά έτσι. Όσοι νομίζουν ότι αντιδρά έτσι πρέπει να υπάρχει μια προσυνεννόηση βεβαίως υπάρχει φαντάζομαι πολύς κόσμος από την μειονότητα που δεν επιθυμεί κανένας πρόξενος εδώ πέρα να κάνει κουμάντο, απ’ την άλλη όμως δεν φεύγουν τόσο εύκολα και πάνε στο απέναντι μαγαζί που το έστησε με τόσο πανηγυρισμό η ακροδεξιά μέσα στο κοινοβούλιο, για να αποχωριστούν από τη μειονότητα. Ποιος θα το κάνει αυτό το πράγμα; Το κάναν ποτέ στην Κωνσταντινούπολη; Το κάναν ποτέ στην Αλβανία; Δεν βλέπουν τα παραδείγματα; Και καλά το κάνουν γιατί δεν εμπιστεύονται την πλειοψηφία καλώς ή κακώς.

Ο Γιάννης Κτιστάκης πιστεύει πως για να λυθούν τα ζητήματα της Θράκης  πρέπει να τα αναγάγουμε σε Ευρωπαικά όπως ακριβώς κάνει και το Πατριαρχείο.

Γιάννης Κτιστάκης, Λέκτορας Νομικής Σχολής Κομοτηνής

Κοιτάχτε, εγώ αυτό που νομίζω ότι πρέπει να γίνει στη Θράκη είναι αυτό που έγινε και στις υπόλοιπες, στα υπόλοιπα ελληνοτουρκικά ζητήματα. Δηλαδή τα ζητήματα τα από ελληνοτουρκικά να γίνουν ευρωπαϊκά. Έτσι έγινε με την Κύπρο, έτσι προσπάθησε να γίνει με το Ελσίνκι και με τις ελληνοτουρκικές διαφορές και επιμένω σε αυτό το ζήτημα. Δηλαδή επιμένω ότι το ζήτημα της μειονότητας πρέπει να γίνει ένα ευρωπαϊκό ζήτημα, υπάρχει σύμβαση πλαίσιο για τις ευρωπαϊκές μειονότητες, δεσμεύει τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, 39 ευρωπαϊκές χώρες και μπορεί η Ελλάδα να προσχωρήσει ανά πάσα στιγμή, να φύγει από αυτό το αν θέλετε, τη διεγλυστίδα της συνθήκης της Λοζάνης, η οποία δε σημαίνει ότι καταργεί τη συνθήκη της Λοζάνης αλλά κάθε κράτος έχει το δικαίωμα να προβλέπει μία πιο μοντέρνο σύγχρονο πλαίσιο προστασίας. Εκεί πέρα θα ορίσει ότι προστατεύει τη μειονότητα με τα στοιχεία τα θρησκευτικά όπως θέλει το ελληνικό το κράτος, αλλά πρέπει να ξεφύγουμε από αυτό το θέμα κάτι γίνεται, κάποιος βήχει στην πόλη και κάποιος κρυώνει στην Κομοτηνή και το αντίστροφο.

Μουσταφά Μουσταφα, πρώην Βουλευτής Ροδόπης

Θέλουμε να πρυτανεύσει και για τα δικά μας ζητήματα η λογική. Ούτε θέλουμε να είμαστε για τις ισορροπίες, ούτε να πιέζεται από τα δεξιά ή από τα αριστερά για να πάρει θέση μια κυβέρνηση ή η πολιτεία. Θέλουμε να βρούμε την μέση οδό με την πολιτεία. Θέλουμε να δούμε και τις δικές μας αδυναμίες και τα κουσούρια μας, κι αυτά να τα βάλουμε στο τραπέζι των συζητήσεων, αλλά όχι έτσι προσεγγίσεις, έτσι θέλω κι έτσι θα κάνω, ή πιέζομαι από αυτή τη μεριά και θέλω να κάνω αυτό το νόμο για αυτούς τους λόγους. Αυτές είναι προσεγγίσεις που δημιουργούν χάσματα. Χάσματα ανάμεσα στην κοινωνία μας και στην πολιτεία αλλά και χάσματα με τους γειτόνους μας με τους ανθρώπους που ζούμε μαζί εδώ στην Θράκη.  

Στέργιος Γιαλάογλου, Δικηγόρος Ξάνθης

Εγώ που είμαι αισθάνομαι γέννημα θρέμμα αυτής της περιοχής νιώθω ιδιαίτερα ευλογημένος που ζω σε έναν τόπο που συνοικώ μαζί με αδερφούς μουσουλμάνους. Εγώ μαζί τους γεννήθηκα, στην ίδια γειτονιά μεγάλωσα, φίλους είχα και έχω. Αυτά εμείς εδώ δεν τα συζητάμε, πλέον όλα αυτά για εμάς εδώ είναι φυσικά, και τελείως δεδομένα και αυτονόητα, αλλά δυστυχώς με ευθύνη και των δύο κρατών, η επιθετικότητα της μιας πλευράς και η υποχωρητικότητα της άλλης, ουσιαστικά έχουν κάνει τη Θράκη σαν μια περιοχή, η οποία ουσιαστικά πηγαίνει με τους δικούς της ρυθμούς. Εγώ έτσι το νιώθω. Για εμένα ως δικηγόρο και νομικό, να ακούω ότι ένας νόμος 5 χρόνια δεν μπορεί να εφαρμοστεί, γιατί κάποιος Χ βουλευτής λέει ότι πάνω από το πτώμα μου θα περάσουν, δε θα εφαρμοστεί ο νόμος ή δηλώνει η γείτονα ότι το θέμα αυτό είναι μείζον και το θέτει σε επίπεδο πρωθυπουργού μόλις πριν από κάποιες ημέρες στο Κατάρ, τότε καταλαβαίνω ότι εδώ στην περιοχή, ποιος κάνει κουμάντο, να το πω έτσι, ποιος ασκεί διοίκηση; Βήμα βήμα μέρα με την ημέρα η Ελλάδα παραιτείται από την περιοχή. Είναι βαρύ που το λεω έτσι γιατί είναι σαν να ομολογώ ότι αισθάνομαι μόνος, Αλλά έτσι είναι πραγματικά αισθάνομαι μόνος.

Άγγελος Συρίγος, πρώην Ειδικός Γραμματέας Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης

Θα έλεγα ότι η μειονότητα, ένα μεγάλο τμήμα της, το μεγαλύτερο τμήμα της παραμένει σιωπηλό και εύχεται να ζήσει καλύτερες ημέρες, χωρίς να αποτελεί είναι αντικείμενο της διελκυστίνδας μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας. Ένας τμήμα της μειονότητας καθοδηγείται σαφώς από την Τουρκία και προσπαθεί να περάσει την εικόνα της καταπίεσης, ένα άλλο μικρό τμήμα της μειονότητας αισθάνεται ότι το ελληνικό κράτος δεν παρεμβαίνει όπως θα έπρεπε να παρέμβειμέσα στην μειονότητα,, αλλά όλα αυτά οφείλονται κυρίως στην τουρκική πολιτική τα τελευταία χρόνια.

Ντόρα Μπακογιάννη, πρώην Υπουργός Εξωτερικών

Δεν μπορεί να μου ανακατεύεσαι κύριε προξενείο στη Θράκη λες και είναι ένα κομμάτι στο οποίο μπορείς να έχεις άποψη, το οποίο κατά κάποιον τρόπο είναι το μακρύ σου χέρι, όχι. Άρα την ώρα που εγώ είμαι 100% εντάξει και μάλιστα κάνω μια θετική, μια πολιτική θετικής μεταχείρισης, πιο θετικής, βάζοντας τα παιδιά πιο εύκολα στα πανεπιστήμια, και ακολουθήσω αυτήν την πολιτική με πίστη και αποφασιστικότητα, δε δέχομαι και από την άλλη μεριά και μαθήματα. Έτσι για να είμαστε καθαροί.

Γιώργος Καλαντζής, Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων

Γιατί όταν σε μια χώρα, που η κύρια γλώσσα που μιλάς είναι τα ελληνικά, η οποία έχει επικρατούσα θρησκεία, εσύ δημιουργείς ένα πληθυσμό, που δεν ξέρει ελληνικά, που δεν καταλαβαίνει τι είναι η Κυριακή, τι είναι η Μεγάλη Παρασκευή, τι είναι το Πάσχα, που φοβάται να βγει έξω από το χωριό του γιατί είναι ένας κόσμος άγνωστος. Τότε είναι βέβαιο ότι αυτός ο κόσμος που εσύ φτιάχνεις, είναι ένας κόσμος φτώχιας, καταπίεσης και απομόνωσης. Το ελληνικό κράτος λοιπόν, αυτό που κάνει, αυτό που προσπαθεί να κάνει, είναι να προσφέρει το φως, το παράθυρο της ελπίδας. Το προσφέρει δεν υποχρεώνει κανέναν, το προσφέρει, λεει αυτό είναι, αν θέλετε περάστε το, αν δε θέλετε είναι δικό σας δικαίωμα, αλλά υπάρχει όμως.

Σοφία Παπαϊωάννου

Τι σας κάνει να πιστεύετε ότι τώρα ο νόμος αυτός θα πετύχει;

Γιώργος Καλαντζής, Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων

Έχω την εντύπωση ότι τώρα υπάρχει πολιτική βούληση να πετύχει αυτός ο νόμος.

Πέρα όμως από τις κόντρες και τις αντιδικίες, πέρα από τις διαφορές των χωρών υπάρχει και ο απλός κόσμος της Θράκης, Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι που θέλουν να ζήσουν ειρηνικά στον τόπο τους χωρίς να γίνονται αντικείμενο διαμάχης.  Αυτοί συχνά βρίσκουν την έκφρασή τους εκτός πολιτικής, στην τέχνη.

Οι Βαλκανατόλια αποτελούνται από Χριστιανούς και Μουσουλμάνους της μειονότητας. Ο Μουσταφά Χαλίλ είναι ο δημιουργός του συγκροτήματος. Ο μουσαφά γεννήθηκε στην Κομοτηνή πήγε σε μειονοτικό δημοτικό αλλά σε δημόσιο γυμνάσιο και λύκειο και στην συνέχεια σπούδασε δικηγόρος στην Σμύρνη. Ο μουσταφά ξεκίνησε το συγκρότημα αρχικά με δύο μουσουλμάνους φίλους του τον Μεχμέτ και τον Ισμαήλ όταν ήταν ακόμα μαθητές στο σχολείο. Με το μικρό γκρουπ έπαιζαν τουρκικά και ελληνικά τραγούδια.  Στην πορεία γνώρισαν τον Αλέξανδρο φοιτητή στην Κομοτηνή που κατάγεται από την Θεσσαλονίκη και στην συνέχεια το συγκρότημα μεγάλωσε. Βαγγέλης Κοντόπουλος στο μπάσο ο πιο διάσημος από τους μουσικούς της παρέας, ζει στην Ξάνθη, ο Μεχμέτ στο βιολί κατάγεται από την Κομοτηνή και διδάσκει μουσική στο μειονοτικό γυμνάσιο Τζελάλ Μπαγιάρ, ο Βεισέ Αχμέτ στα κρουστά Κομοτηνέος, σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη αγγλική φιλολογία και σήμερα εργάζεται σε τράπεζα στην Κομοτηνή, Μάριος Βλάχος από την Θεσσαλονίκη στις κιθάρες, ζει και εργάζεται ως εκπαιδευτικός σε σχολείο στην Ξάνθη.

Σοφία Παπαϊωάννου

Το Balkanatolia πως βγήκε;

Χαλήλ Μουσταφά, μέλος Balkanatolia

Λόγω της περιοχής που ζούσαμε μάλιστα ο Μεχμέτ είχε προτείνει την ονομασία ενώ ψάχναμε όνομα ο Μεχμέτ είπε παιδιά εδώ πέρα είμαστε και ανατολή και Βαλκάνια, σίγουρα Ευρώπη δεν είμαστε.

Αλέξανδρος Πισκιούλης, μέλος Balkanatolia

Στα πανηγύρια εδώ και στις Σέρρες και στις προσφυγικές γειτονιές και στα προσφυγικά χωριά παίζαν και ελληνικά και τούρκικα, οπότε είναι κάτι αντίστοιχο με την ζωή. Η ζωή στην Κομοτηνή είναι αυτό το πράγμα που παίζουμε εμείς. Είναι η μουσική μας.

Για τα μέλη του συγκροτήματος όλη αυτή η ένταση στην περιοχή είναι πολύ πιεστική.

Αλέξανδρος Πισκιούλης, μέλος Balkanatolia

Όπως ήσυχη είναι η ζωή εδώ, αντιστοίχως θα μπορούσαν να ζουν και οι άνθρωποι χωρίς ακρότητες. Δηλαδή με ενοχλούν γενικά οι ακραίοι. Είναι σα να περνάει ένας με ένα αυτοκίνητο και να παίζει διαπασών σκυλάδικα ή το οτιδήποτε μες στη γειτονιά μου, ενώ κοιμόμαστε, είμαστε ήσυχη γειτονιά. Είναι κάποιοι που παίζουν διαπασών με το αμάξι τους σκυλάδικα. Μια παραφωνία ας πούμε στο όλο τοπίο. Τις ίδιες ελπίδες που θρέφει η μάνα η μειονοτική με την πλειονοτική όταν γεννιέται το μωρό της, όταν βλέπει το πρώτο φως, έχει τις ίδιες ελπίδες για αυτόν τον τόπο. Ότι όπως έζησε πιο πριν, στην ειρήνη και στην ησυχία, σε ένα όμορφο τοπίο με το δάσος από πάνω, της Ροδόπης, από δω, το ηλιοβασίλεμα, το ξημέρωμα, έτσι θέλει να μεγαλώσει και το παιδί της στην περιοχή αυτή. Χωρίς εντάσεις.

Χαλήλ Μουσταφά, μέλος Balkanatolia

Θεωρώ ότι πλέον όλοι οι άνθρωποι στην περιοχή μας θεωρούσαν ή είχαν την αντίληψη ότι κάποια πράγματα έχουν μείνει το παρελθόν κι όμως δεν έχουν μείνει δεν είναι τόσο εύκολο.

Σχόλιο

Προσθέστε το σχόλιό σας



Την Τρίτη 5 Μαρτίου στις 23.15 στον ΣΚΑΪ η Σοφία Παπαϊωάννου και ΟΙ ΝΕΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ταξιδεύουν στην Θράκη για να ερευνήσουν τι συμβαίνει με την εκπαίδευση των παιδιών της μειονότητας και γιατί ο Τούρκος πρωθυπουργός Ερντογάν ζήτησε στην συνάντησή του με τον Έλληνα πρωθυπουργό στο Κατάρ να καταργηθεί ένας νόμος του ελληνικού κοινοβουλίου. Πώς και από ποίους πρέπει να διδάσκεται το Κοράνι στα παιδιά της Θράκης; Γιατί αυτό θεωρείται θέμα εθνικής σημασίας για κάποιους και γιατί ένας ιμάμης φοβάται να δείξει το πρόσωπό του στην κάμερα των Νέων Φακέλων; ΟΙ ΝΕΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ μέσα από ένα ωριαίο οδοιπορικό καταγράφουν τα διαχρονικά λάθη της ελληνικής πολιτείας αλλά και το τι πραγματικά συμβαίνει σήμερα. Η Σοφία Παπαϊωάννου μπαίνει σε τάξεις, τζαμιά, μαθήματα Κορανίου αλλά και στα λεγόμενα «παρανηπιαγωγεία» στα χωριά της Θράκης, αποκαλύπτει γιατί το ελληνικό κράτος δεν θέλησε να εφαρμόσει έναν δικό του νόμου και προσπαθεί να φωτίσει το κατά πόσο πρόκειται να εφαρμοστεί η τελευταία νομοθετική προσπάθεια του υπουργείου Παιδείας που πέρασε - με επεισοδιακό τρόπο - τον Ιανουάριο από την Βουλή.