Κώστας Γαβράς

Αναπαραγωγή του βίντεο
el

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Κύριε Γαβρά ήθελα να σας ευχαρστήσω πάρα πολύ για τη συμμετοχή σας στους Νέους Φακέλους. Ήθελα πρώτα να σας κάνω μια ερώτηση. Εσείς ζείτε πολλά χρόνια στο εξωτερικό και φαντάζομαι έχετε δει μια διακύμανση στο πως οι ξένοι, οι Ευρωπαίοι, οι Γάλλοι, βλέπουν την Ελλάδα και τους Έλληνες. Βλέπετε λοιπόν κάποιες διαφορές από το παρελθόν;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Ναι βέβαια. Υπάρχουν πολλές διαφορές, και είχαν παλιά μια αγάπη γενική για την Ελλάδα. Όταν έφτασε η κρίση, μια περίοδος δύο χρόνων, μέχρι τον περασμένο χρόνο που ήταν πολύ άγρια τα πράγματα, όχι τόσο στη Γαλλία, αλλά και αλλού. Το ξέρετε σίγουρα, όλα τα επίθετα που έλεγαν εναντίον των Ελλήνων, είναι τούτο είναι εκείνο κτλ. Τώρα στη Γαλλία έχουν αλλάξει τα πράγματα, νομίζω οι Γάλλοι έχουν αρχίσει να έχουν μια συμπάθεια, που είναι και επίσημη και ανεπίσημη. Οι άνθρωποι καταλαβαίνουν, ιδίως εκείνα τα τρομερά άρθρα που βγαίνουν για τους γονείς που αφήνουν τα παιδιά τους, οι συνταξιούχοι που χάνουν τις συντάξεις τους κλπ. Λοιπόν, οι άνθρωποι αρχίζουν και καταλαβαίνουν ότι οι Έλληνες ζουν ένα δράμα, και αυτό δημιουργεί μια μεγάλη συμπάθεια νομίζω.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Όταν λέτε ότι παλιά, οι παλαιότεροι είχαν μια αγάπη για την Ελλάδα, από που έβγαινε αυτή η αγάπη, τί την προκαλούσε;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Μα καταλαβαίνετε ότι οι ξένοι αγαπούν την Ελλάδα, γιατί από τη στιγμή που μπάινουν στο σχολείο τους μιλάνε για την Ελλάδα, για την κουλτούρα της Ελλάδας, για το παρελθόν της Ελλάδας και όλα αυτά δημιουργούν...οι λέξεις οι γαλλικές, πάνω κάτω το 20 με 30% των λέξεων είναι ελληνικές λέξεις που έχουν γίνει γαλλικές. Θέλω να πω, αυτή η έννοια ότι ένα κράτος, ένας λαός μάλλον, που δημιούργησε την κουλτούρα την αρχιτεκτονική, τη ζωγραφική, τη φιλοσοφία, είναι βαθιά μέσα στην κουλτούρα της Γαλλίας, την μαθαίνουν στο σχολείο, στο Λούβρο επί πραδείγματι έχει τεράστια μέρη που είναι με δανεικά αρχαία. Λοιπόν, όλα αυτά είναι μέσα στη ζωή τους την καθημερινή, γι’ αυτό η μεγάλη έκπληξη, αν θέλετε. Ιδίως αυτοί που έρχονται και έρχονταν πάντα, γυρίζουν με αναμνησεις πολύ ευχάριστες, για την υποδοχή που τους κάνει ο ελληνικός λαός, για την ωραιότητα των νησιών της Ελλάδος, το καλό φαί, ο καλός ο ήλιος κλπ. Λοιπόν, είχε αυτό το πολύ θετικό.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Πιστεύετε ότι υπάρχουν κάποια χαρακτηριστικά του Έλληνα που αρέσουν στους ξένους, και κάποια χαρακτηριστικά που δεν αρέσουν στην εικόνα μας προς τα έξω;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Ναι νομίζω, υπάρχουν πολλά χαρακτηριστικά που αρέσουν πολύ, γιατί όταν έρχονται στην Ελλάδα περνάνε καλά, γίνονται καλά πράγματα. Λοιπόν εκείνο που είναι το αρνητικό είναι ότι φοβούνται μερικές φορές. Τώρα το ακούω συνεχώς, να γίνονται απεργίες, δηλαδή να έρθουν για διακοπές, και αμέσως να χαλάσουν οι διακοπές τους, δηλαδή να μην βρουν πλοίο για να πάνε στα νησιά, να μην βρουν ταξί, για να πάνε εδώ κι εκεί. Αυτό είναι το πολύ αρνητικό τελευταία.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Ποια είναι η εικόνα που έχουν οι ξένοι για την Ελλάδα και τους Έλληνες;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Είναι καλή είναι και κακή. Δηλαδή, ξέρετε, όταν ξέρει ο καθένας για κάποιον άλλο, για μια χώρα, ότι υπάρχει φτώχεια, δεν είναι ένα μέρος που έχει όρεξη να πάει, ή να έχει σχέση, προκαλεί λίγο φόβο. Αυτό είναι το πρόβλημα νομίζω για τη χώρα, και ότι τα κακά νέα είναι συνεχή στο εξωτερικό, και εκείνο που αποσιάζει τελείως στο εξωτερικό είναι η καλλιτεχνική απουσία. Τελευταία καλλιτεχνική έκθεση που είχε το Παρίσι επί παραδείγματι, είναι για τον Αλέξανδρο και την Μακεδονία του Αλεξάνδρου, που ήταν μια καταπληκτική έκθεση, όλος ο κόσμος μιλούσε και η Ελλάδα ήταν παρούσα καλλιτεχνικά. Από τότε τίποτα άλλο. Τα αρνητικά είναι εκεί, τα θετικά δεν είναι.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Τι θα μπορούσε η Ελλάδα να κάνει για να φτιάξει την εικόνα της στο εξωτερικό;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Εγώ νομίζω θα έπρεπε, το έχω πει πολλές φορές, θα το επαναλάβω, θα ήταν καλό αν μπορούσε κάποιος όπως ο πρόεδρος, που είναι άνθρωπος μιας ορισμένης ηλικίας, που έχει ένα πρόσωπο πολύ σεβαστό, αν έκανε ένα γύρω στα μεγάλα μέσα της Ευρώπης, να μιλήσει στα κανάλια., να πει ποιο ακριβώς είναι το πρόβλημα της Ελλάδας, να πει πράγματα που έρχονται από την καρδιά του, νομίζω κάτι θα άλλαζε.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Αυτό φτάνει πιστεύετε;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Ξέρετε μερικές φορές φτάνει ένα μικρό πράγμα για να αρχίσει κάτι πιο μεγάλο.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Εσείς, ήρθατε εδώ στη Θεσσαλονίκη, έχετε γίνει επίτιμως διδάκτωρ της μοναδικής σχολής κινηματογράφου, που υπάρχει εδώ στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και βοηθάτε πολύ τον Κινηματογράφο. Βλέπουμε λοιπόν ότι στην Ελλάδα υπάρχει μια κίνηση του ελληνικού κινηματογράφου, υπάρχουν καλλιτέχνες που έχουν βραβευτεί στο εξωτερικό, η ταινιοθήκη της Ελλάδας, επίσης, παίζει σημαντικό ρόλο. Πιστεύτε ότι αυτό είναι ένα μέσο, η Ελλάδα να γίνει διάσημη;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Σίγουρα, και τόσο πολύ το πιστέυω, που προσπαθούμε με άλλους φίλους και μια φίλη να κάνουμε ένα είδος ελληνικού φεστιβάλ στο Παρίσι, γιατί αυτό λείπει. Γιατί νομίζω ο κινηματογράφος δίνει εικόνες, δίνει μια ιδέα στους ανθρώπους που είναι διαφορετική από τις άλλες ιδέες. Δηλαδή έχει έναν ενθουσιασμό, δείχνει τα τοπία, δείχνει τους ανθρώπους και γίνεται μια εξοικείωση των Γάλλων ή των θεατών με την Ελλάδα. Αυτό μου φαίνεται πως είναι απαραίτητο.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Άλλοι καλλιτεχνικοί δρόμοι για να γίνει η Ελλάδα διάδημη, που θα μας προτείνατε;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Ξέρετε αυτό που περιμένουν από εμάς, από την Ελλάδα είναι η καλλιτεχνία, είναι η τέχνη. Γιατί είναι παλιά παράδοσή μας, πριν από χιλιάδες χρόνια, η τέχνη, και αυτό τους ενδιαφέρει κυρίως τους ξένους, η τέχνη. Γι’ αυτό επιμένω εγώ πάρα πολύ κάθε φορά που βλέπω κάποιον που έχει μια επίσημη θέση. Λέω κάνουμε κάτι καλλιτεχνικά, μια παρουσία καλλιτεχνική, μου φαίνεται τελείως απαραίτητη.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Όταν εσείς πήρατε τα όσκαρ και ήσασταν ένας Έλληνας, αυτό πιστέυετε ότι έπαιξε ρόλο και σε σας και στον τρόπο που μεταδόθηκε αυτό το μεγάλο βραβείο στον κόσμο;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Ναι ξέρετε, τα μίντια τα έχουν θεοποιήσει τα όσκαρ. Τα όσκαρ δεν πάει να πει καλής ποιότητας φιλμ, πολύ μεγάλοι σκηνοθέτες δεν έχουν όσκαρ. Ο Τσάρλυ Τσάπλιν δεν είχε ποτέ όσκαρ, ο Όρσον Ουέλς δεν είχε όσκαρ, ο Κιούμπρικ δεν είχε όσκαρ. Λοιπόν, το παρακάνουμε λίγο με τα όσκαρ.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Για την προβολή όμως της Ελλάδας;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Η προβολή είναι τεράστια. Α, είχε όσκαρ, είναι ελληνικής καταγωγής, φυσικά αλλάζει η ματιά και αλλάζει η ιδέα αλλά κατά την γνώμη μου μένει σε αυτό. Εκείνο που είναι σημαντικό είναι τα φιλμ.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Τώρα πιστεύετε ότι οι Έλληνες έχουν κάνει κάποιο λάθος στον τρόπο που μεταδίδουν την εικόνα τους προς τα έξω, η Ελλάδα έχει κάνει κάποια λάθη στην ιστορία της, για τη φήμη της;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Αυτή είναι πολύ δύσκολη ερώτηση. Φυσικά έχουν γίει λάθη, αν δεν είχαν γίνει λάθη, η οικονομιά δε θα ήταν εκεί που είναι τώρα. Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα. Κανένας δεν καταλαβαίνει, στο εξωτερικό όταν μιλάμε με ανθρώπους σοβαρούς, εγώ μίλησα πολύ με, για το τελευταίο φιλμ που έχω κάνει, για ανθρώπους που είναι μέσα στην οικονομία και κανένας δεν καταλαβαίνει πως αφήσανε το χρέος να γίνει τόσο τεράστιο, και αναρωτιόνται επίσης που πήγαν αυτά τα λεφτά. Με τόσα λεφτά θα είχε αλλάξει τελείως η όψη της Ελλάδας, και η όψη ουσιαστικά δεν έχει αλλάξει τόσο πολύ. Μερικά πράγματα έχουν αλλάξει αλλά όχι τόσο πολύ. Λοιπόν, αυτό είναι το πιο αρνητικό πράγμα από όλα, γιατί λένε, που πήγαν αυτά τα λεφτά, τι έγιναν, πώς είναι δυνατόν; Οι πολιτικές τάξεις, οι μεν και οι δε, δεξιά και αριστερά, να αφήσουν την χώρα να φτάσει σε αυτό το σημείο. Αυτό είναι κάτι ακατανόητο νομίζω για πολύ κόσμο.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Και ο αρχαίος πολιτισμός φτάνει για να μεταδώσουμε ένα μήνυμα για την Ελλάδα;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Είναι μια βάση, μια βάση ανοίγει πολλές πόρτες, και ύστερα φυσικά πρέπει ο σημερινός ελληνικός κόσμος να συνεχίσει σε αυτήν την κατεύθυνση. Το ότι δεν έχουμε, επί παραδείγματι, έναν κινηματογραφιστή, τον Αγγελόπουλο, που έχει κάνει το γύρο του κόσμου, και όλος ο κόσμος μιλάει γι’ αυτόν, το ότι δεν έχουμε και άλλους περισσότερους, που έχουν δυνατότητες να κάνουν φιλμ και να βγαίνουν έξω, παρόλο που έχουμε ταλέντα στην Ελλάδα χωρίς αμφιβολία. Αυτός είναι ένα τρόπος να αναγνωριστεί η χώρα, μέσω των εικόνων φυσικά. Αυτό είίναι ένα άλλο πράγμα που είναι παραίτητο νομίζω.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Σε τι πρέπει να πιστέψει ο Έλληνας για να μπορέσει η φήμη του, η φήμη της χώρας, να πάρει την αξία που έχει;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Εκείνο που δεν πρέπει να πιστεύει είναι ότι επειδή είμαστε μικρή χώρα δεν μπορούμε να κάνουμε μεγάλα πράγματα. Εγώ νομίζω ότι ο καθένας μπορεί να κάνει μεγάλα πράγμτα, η χώρα και το περιβάλλον δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία. Πρέπει αυτή η πεποίθηση να αρχίσει από εμάς, όχι από έξω, μπορούμε να κάνουμε πράγματα. Έχουν, παντού όπου πάω στον κόσμο, υπάρχουν Έλληνες που έχουν καταπληκτική ζωή. Μια μεγάλη εταιρία, π.χ. κινηματογράφου, αμερικάνικη, διοικείται από έναν Έλληνα. Έχω γνωρίσει Έλληνες που διευθύνου τεράστιες εταιρίες, δεν τους ξέρουμε εμείς τους Έλληνες αυτούς. Δυστυχώς, και είναι παντού στον κόσμο. Λοιπό, θέλω να πω, δεν είναι αδύνατο, είναι πολύ δυνατό.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Θα μπορούσε η Ελλάδα να εμπνεύσει τους ξένους;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Μα τους εμπνέει τους ξένους μέχρι ένα ορισμένο σημείο επίπεδο. Οι αρχιτέκτονες επί παραδείγματι, εμπνέονται από την Ελλάδα, οι γλύπτες από την Ελλάδα, οι φιλόσοφοι συνεχώς μιλούν για την Ελλάδα. Δηλαδή η Ελλάδα είναι παρούσα, εκείνο που είναι σπάνιο, είναι το μοναδικό κράτος στον κόσμο, η Ελλάδα είναι συνεχώς παρούσα στον κόσμο, στον κόσμο που μελετάει, στον κόσμο που σκέφτεται, στον κόσμο που φιλοσοφεί. Εκείνο που πρέπει νομίζω είναι να συνεχίσουμε.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Αν θέλαμε, συνειρμικά, η πρώτη σκέψη που θα έκανε κάποιος ξένος για την χώρα μας, και συνειρμικά η πρώτη σκέψη που θα έκανε για τον Έλληνα, ποια πιστεύεται ότι θα ήταν τα χαρακτηριστικά που θα θέλατε να τονιστούν;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Για πρώτη σκέψη, αυτό που πρέπει να αλλάξει από την Ελλάδα είναι να μην λένε αυτό που λένε πολλοί σήμερα, οι φουκαράδες οι Έλληνες, να λένε α! Οι Έλληνες, είναι ένας αληθινός λαός, πηγαίνουμε, τους αγαπάμε, μας ενδιαφέρουν.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Είσαστε αισιόδοξος ότι τα πράγματα μπορεί να αλλάξουν για την Ελλάδα;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Είμαι αισιόδοξος. Και λέω συχνά, βλέπετε στην Ελλάδα όταν πάμε πίσω όλοι στην ιστορία μας, έχουμε περάσει από τεράστια καταστροφές, χωρίς τις τελευταίες καταστροφές που έχουμε περάσει, ξεφύγαμε από όλες αυτές. Τώρα είναι μια άλλη καταστροφή, είμαι σίγουρος ότι θα ξεφύγουμε, το πρόβλημα είναι ότι θα υποφέρουμε. Πολλοί άνθρωποι θα υποφέρουν, δε λέω ότι θα υποφέρουμε, γιατί εμείς δεν υποφέρουμε, πολλοί Έλληνες θα υποφέρουν, αυτό είναι το πρόβλημα, και υποφέρει επίσης, νομίζω και η εικόνα, και ίσως αυτό να είναι το χειρότερο από όλα, μεταξύ των άλλων χειροτέρων αν μπορώ να το πω. Μα θα περάσει και αυτό, σίγουρα θα περάσει και αυτό, και όσο πιο γρήγορα τόσο το καλύτερο.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Η εικόνα που αξίζει στην Ελλάδα ποια είναι πιστεύετε;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Όλα αξίζουν, αρχίζοντας από τον Παρθενώνα μέχρι τον μικρό Έλληνα που γυρίζει στο δρόμο, έτσι που τον βλέπουμε. Βλέπουμε έναν άνθρωπο που προσπαθεί να ζήσει που προσπαθεί να κάνει κάτι, αυτό με ενδιαφέρει εμένα ουσιαστικά, θέλω να πω, είναι ένα σύνολο η Ελλάδα, είναι οι άνθρωποι και επίσης είναι οι χώροι, και επίσης είναι η θάλασσα. Εδώ το καταπληκτικό, στη Θεσσαλονίκη, βλέπω τη θάλασσα και με γοητεύει και νομίχω είναι το ίδιο πράγμα για πολλούς ανθρώπους.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Κι εσείς ένας Έλληνας του εξωτερικού που κάνετε την Ελλάδα διάσημη, αισθάνεστε πολλές φορές ότι έχετε ένα βάρος, ότι πρέπει να δείξετε ότι είστε ένας Έλληνας που εκπροσωπεί μια χώρα και να την αναδείξετε με τον καλύτερο τρόπο ή αυτό δεν είναι κάτι...;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Νομίζω η συμπεριφορά μας, εμάς των Ελλήνων του εξωτερικού, η συμπεριφορά μας, παίζει έναν μεγάλο ρόλο, κατα κάποιον τρόπο για την εικόνα της Ελλάδας. Αυτό το κατάλαβα πολλά χρόνια πριν, και νομίζω ότι η ιδέα από αυτήν την άποψη είναι πολύ θετική, γιατί όπως έλεγα προηγουμένως, πολλοί Έλληνες έχουν θέσεις πολύ σοβαρές και π.χ.  δεν έχουμε, όπως έοχουν άλλα κράτη, δεν θέλω να τα ονομάσω, ή μπορώ να ονομάσω, όπως οι Αλβανοί, όπως οι Βούλγαροι και άλλοι, έχουν μαφίες, κανείς δεν μιλάει για ελληνική μαφία, για παράδειγμα στο εξωτερικό. Κανένας δε λέει αρνητικά πράγματα για τους Έλληνες που έχουν μεγάλες επιχειρήσεις στο εξωτερικό. Φυσικά, μιλάνε για τις ελληνικές τράπεζες, και την ελληνική οικονομία, εδώ, μα όχι έξω. Θέλω να πω, η μεγάλη ευθύνη που έχουμε εμείς οι Έλληνες του εξωτερικού, επαναλαμβάνω, είναι η συμπεριφορά μας και πως μας βλέπουνε, γιατί αντανακλά κατά κάποιον τρόπο την Ελλάδα.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Εσάς σας φέρθηκε ποτέ κάποιος άσχημα, ή σας είπε κάτι προσβλητικό για την Ελλάδα τώρα στην περίοδο της κρίσης;

ΚΩΣΤΑΣ ΓΑΒΡΑΣ

Όχι, ποτέ. Μου μιλάνε με συμπάθεια. Μου λένε τι γίνεται; Πως είναι δυνατόν, να καταλαβάνουν κάτι που είναι σχεδόν, κατά κάποιον τρόπο δύσκολο να κατανοηθεί, καταλάβατε; Θέλω να πω, πρέπει να έχουμε ελπίδα, εγώ νομίζω το μέλλον δεν είναι τόσο σκοτεινό όπως φαίνεται. Νομίζω τα πράγματα θα αλλάξουν, και τα πράγματα θα καλυτερεύσουν σίγουρα με τα χρόνια που έρχονται, ίσως και πιο νωρίς.

Σχόλιο

Προσθέστε το σχόλιό σας



Την Τρίτη 29 Ιανουαρίου 2013 στις 23.15 στον ΣΚΑΪ ΟΙ ΝΕΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ μιλούν με τον διεθνούς φήμης Έλληνα σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά σε μία σπάνια συνέντευξη. Η Σοφία Παπαϊωάννου ρωτά τον διάσημο Έλληνα του εξωτερικού για την εικόνα που έχουν σήμερα οι ξένοι για την Ελλάδα.