Παιδιά και Κρίση

Αναπαραγωγή του βίντεο
el

Κυρίες και κύριοι καλησπέρα σας είμαι η Σοφία Παπαιωάννου. Καλωσήρθατε στους νέους Φακέλους.

Απόψε στην εκπομπή αποφασίσαμε να ασχοληθούμε με το πώς βιώνει την οικονομική κρίση το πιο ευάλωτο και ανυπεράσπιστο κομμάτι της κοινωνίας μας, τα μικρά παιδιά. Για την έρευνα μας μπήκαμε σε πολλά σχολεία, σε πολλά σπίτια, σε Δήμους, φορείς, ιδρύματα, νοσοκομεία. Μιλήσαμε με γονείς, εκπαιδευτικούς, και με πολλούς ανθρώπους που εργάζονται κοντά στα παιδιά, και θεωρούν, όπως μας είπαν, ότι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του πυρός. Ήρθαμε αντιμέτωποι με ένα  πρόβλημα που μέρα με την ημέρα γίνεται πιο μεγάλο.

Η είδηση ήταν σοκαριστική. Την ακούσαμε και τη διαβάσαμε όλοι. Συσσίτια, ειδικά για τα παιδιά, στα σχολεία της χώρας μας.

Αποφασίσαμε να ερευνήσουμε τι πραγματικά συμβαίνει

 πίσω από την είδηση, και το πώς τα μικρά παιδιά, βιώνουν, πλήττονται ή αντιμετωπίζουν αυτήν την κρίση.

Το θέμα είχε ξεκινήσει κάπου στο φθινόπωρο, πέρυσι, από εδώ. Από το Δημοτικό Βρεφοκομείο της Αθήνας, στα Σεπόλια. Τον οργανισμό του δήμου Αθηναίων, που έχει την ευθύνη για τη λειτουργία νηπιαγωγείων και παιδικών σταθμών στην Αθήνα.

Κάθε πρωί στο ισόγειο αυτού του κτιρίου, επικρατεί μεγάλη κίνηση για να ολοκληρωθεί, μια συγκεκριμένη διαδικασία.

Φορτηγά με προμήθειες πρώτων υλών, καταφθάνουν συνεχώς. Οι υπεύθυνοι δημοτικοί υπάλληλοι παραλαμβάνουν κρέας, λαχανικά και άλλα υλικά, και τα προωθούν στην κουζίνα του βρεφοκομείου. Εκεί μάγειρες και μαγείρισσες μαγειρεύουν εδώ και χρόνια ακατάπαυστα για να προετοιμάσουν μικρές μερίδες που προορίζονται για μαθητές, στους παιδικούς σταθμούς και τα νηπιαγωγεία της πρωτεύουσας. Η διαδικασία αυτή θεωρητικά, δεν είχε καμία σχέση με συσσίτια, άπορα παιδιά, ή την όποια κοινωνική προσφορά από πλευράς του Δήμου. Όλα αυτά μέχρι πέρυσι. Όταν το τηλέφωνο της προέδρου του Οργανισμού, Μαρίας Ηλιοπούλου, χτύπησε ξαφνικά. Στην άλλη άκρη της γραμμής, δεν ήταν κάποιος παιδικός σταθμός που δεν παρέλαβε τις μερίδες που περίμενε, αλλά οι δάσκαλοι ενός δημοτικού σχολείου, στο κέντρο της Αθήνας.

ΜΑΡΙΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ

Πρόεδρος, Δημοτικό Βρεφοκομείο Αθηνών

Μας πήραν από ένα σχολείο και μας είπαν ότι θέλουν να δίνουν πρωινό στα παιδιά, οι δάσκαλοι, γιατί βλέπουν ότι τα παιδιά, δεν σιτίζονται και, τέλος πάντων μας ζήτησαν ψωμί, να τους πάμε ψωμί.

Η Ηλιοπούλου, ψυχολόγος η ίδια, και μια γυναίκα που έχει για χρόνια αφιερώσει τη ζωή της, στις ανάγκες των παιδιών. Καταλαβαίνει ότι αυτό που της ζητούν οι δάσκαλοι μπορεί να μην είναι μέσα στα άμεσα καθήκοντά της, αλλά είναι μια ανάγκη, την οποία σίγουρα δεν μπορεί να αγνοήσει.

ΜΑΡΙΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ

Πρόεδρος, Δημοτικό Βρεφοκομείο Αθηνών

Οπότε εμείς πήγαμε, στείλαμε από το μαγειρείο, να πάει το ψωμί στο σχολείο και με πήρε τηλέφωνο ο μάγειρας, στο τηλέφωνό μου το κινητό, να μου πει ότι, έτσι πολύ συγκεκριμένα, δεν ξέρω τι λέτε εσείς, αλλά εδώ αυτοί πεινάνε, και θα τους φέρω φαγητό.

Σιγά- σιγά όμως, όσο προχωρά η περσινή σχολική χρονιά, τα αιτήματα πολλαπλασιάζονται. Η Ηλιοπούλου και οι εργαζόμενοι του Οργανισμού, με τις φιλότιμες προσπάθειες που καταβάλλουν, βρίσκονται να επιτελούν ένα έργο που καμία σχέση δεν έχει με τη λειτουργία του Βρεφοκομείου Αθηνών. Έτσι τα φορτηγά του Βρεφοκομείου Αθηνών, ξεκινούν δειλά- δειλά στην αρχή και με πολύ μεγαλύτερη συχνότητα στη συνέχεια, να παίρνουν το δρόμο για τα σχολεία αυτής της πόλης.

ΜΑΡΙΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ

Πρόεδρος, Δημοτικό Βρεφοκομείο Αθηνών

Και σιγά- σιγά περνάγαμε από το Διοικητικό συμβούλιο, 20 μερίδες, 30 μερίδες, 40 μερίδες. Φτάσαμε μέχρι τις παραμονές των Χριστουγέννων να είναι καμιά 80αριά, αν θυμάμαι καλά, 100, εκεί περίπου. Σε σχολεία, στο Δήμο της Αθήνας, τα οποία ξέρετε είναι και κοντά στους παιδικούς σταθμούς. Οπότε εμείς, όπως πηγαίνουμε φαγητό στους παιδικούς σταθμούς, δεν ήταν τρομερά δύσκολο να αφήνουμε και μια κατσαρόλα φαγητό με λίγες ή πολλές μερίδες στο σχολείο δίπλα.

Εκείνο που, με έκπληξη, παρατήρησα- πέρυσι συνέβη το επεισόδιο- δυο τρία επεισόδια μάλιστα- να κλέβει φαγητό το ένα παιδί από το άλλο. Τα παιδιά μπορούσαν να επιθυμούν οτιδήποτε άλλο, αλλά φαγητό στα τόσα χρόνια, στα 28 χρόνια που έχω στην εκπαίδευση, δεν άκουγα να κλέβουν φαγητό. Το άκουσα πέρυσι και αυτό.

Η κυρία Μάγδα Σπανού είναι διευθύντρια σε ένα Δημοτικό Σχολείο στην άλλη άκρη του λεκανοπεδίου, στον Πειραιά. Περπατώντας στους διαδρόμους του σχολείο μας εξηγεί πως τα παιδιά πια, δεν πετάνε κάτω φαγητά όπως συνηθιζόταν παλιά.

 ΜΑΓΔΑ ΣΠΑΝΟΥ

Δ/ντρια Δημοτικού Σχολείου

Πέφτουν στην αντίληψή μας, σε ανύποπτο χρόνο, περιπτώσεις πραγματικής ανέχειας ή άλλων ελλείψεων μεμονωμένων, που δεν το ομολογούν τα παιδιά. Από αυτό που δεν λένε τα παιδιά καταλαβαίνουμε.

ΓΙΟΥΛΗ ΧΡΗΣΤΟΥ

Δασκάλα

Δεν είναι έξω από την κοινωνία τα παιδιά. Βιώνουν άμεσα τις αλλαγές και δέχονται και έντονα τα προβλήματα. Και σκεφτείτε πόσο διογκωμένα ίσως να τα βιώνουν.

Η Γιούλη Χρήστου είναι και αυτή δασκάλα. Μια νέα δασκάλα σε δημοτικό σχολείο του Πειραιά, που στα 9 χρόνια υπηρεσίας της, έχει δουλέψει σε περιοχές με δύσκολα οικονομικά προβλήματα. Όμως σήμερα όπως λέει, αυτά που παρατηρεί, είναι πρωτόγνωρα.

ΓΙΟΥΛΗ ΧΡΗΣΤΟΥ

Δασκάλα

Σε μια συζήτηση που έκανα σχετική με τους μαθητές μου, μου ανέφεραν κάποια στιγμή πολλά παιδιά, συμφώνησαν και το ανέφεραν ότι, μου είπαν « Κυρία, οι άνθρωποι είναι δυστυχισμένοι γύρω μας.» Επί λέξει, δηλαδή το είπαν. Συνήθως τα παιδιά είναι ανέμελα, είναι μες στην αθωότητά τους, ισχυριζόμαστε. Όταν ακούς ότι παρατηρούν κάτι τέτοιο, σε προβληματίζει. Και είναι πολύ άσχημο να το ακούς αυτό γιατί τότε το συνειδητοποιείς και εσύ. Ότι ισχυρίστηκαν ότι περπατάνε στο δρόμο και βλέπουν ανθρώπους σκυθρωπούς, ή λυπημένους, ή ακόμα και οι γονείς τους είναι έτσι.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Μιλώντας με τα παιδιά, τα δυο τρία τελευταία χρόνια, τι άλλο έχετε καταλάβει ότι τους έχει βαρύνει στη συμπεριφορά τους;

ΓΙΟΥΛΗ ΧΡΗΣΤΟΥ

Δασκάλα

Αυτό που βαραίνει τα περισσότερα παιδιά είναι ο φόβος ότι κάτι θα συμβεί. Αν δεν έχει συμβεί ήδη κάτι αρνητικό στα μέλη της οικογένειάς τους, ότι φοβούνται ότι θα συμβεί. Φοβούνται ότι αγαπημένα τους πρόσωπα, τα πρόσωπα των οικογενειών τους, θα χάσουν ενδεχομένως τη δουλειά τους, γιατί το ακούνε είτε από τους ίδιους τους γονείς, είτε από τον περίγυρό τους. Ζουν με φόβο.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΩΑΝΝΑΤΟΣ

Πηγαίνω το πρωί, το απόγευμα να πιάσω δουλειά, πάω με το φόβο μην τυχόν και μας πει ότι είναι η τελευταία μέρα που εργάζεσαι και μας απολύσει, γιατί τα πράγματα είναι δύσκολα, κι όχι μόνο για μας, και για την επιχείρηση. Και ο φόβος μας είναι αυτός. Μην πάμε μια μέρα και μας πει τέρμα. Μμμμμ, έλα μαμ μαμ κι εσύ, πιές κι εσύ, έλα Μαρία κι εσύ. Έλα που πρέπει να φαρμακωθούμε όλοι για να πιεις ένα φάρμακο, έλα.

Βασίλης και Χρύσα Ιωαννάτου. Ένα ζευγάρι σαραντάρηδων που μέχρι την κρίση, είχε κανονίσει τη ζωή του σχεδόν όπως όλοι μας.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Είχατε φανταστεί ποτέ ότι θα φτάνατε σε αυτό το σημείο;

ΧΡΥΣΑ ΙΩΑΝΝΑΤΟΥ

Όχι. Όχι. Είχα μια υποψία όταν άρχιζαν τα πράγματα στην τηλεόραση και κάτι λέγανε ότι αρχίζουν και απολύονται, ότι... από τους εργοδότες έβλεπα στην τηλεόραση τις κινήσεις των μεγάλων εταιριών. Και έβλεπα οι κινήσεις των μεγάλων εταιριών ήτανε λες και στριμωχνόντουσαν, και έπρεπε να κάνουν κινήσεις ώστε να προφυλάξουν την εταιρία τους. Οπότε λέω Χρύσα δεν πάνε καλά τα πράγματα, κάτι γίνεται εδώ.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΩΑΝΝΑΤΟΣ

Κανείς δεν περίμενε ότι θα, δεν υπάρχει άνθρωπος που περίμενε ότι θα φτάσουμε εδώ.

Ο Βασίλης και η Χρύσα έχουν τρία παιδιά που μένουν μαζί τους και ένα παιδί που μένει με την πρώτη γυναίκα του Βασίλη. Η Χρύσα έχει τελειώσει βοηθός λογιστηρίου, δούλεψε ως φωτογράφος και κάποια στιγμή έφτασε μέχρι και διευθύντρια σε ένα κατάστημα σουπερμάρκετ στην επαρχία. Ο Βασίλης ασχολήθηκε από μικρός με τα αυτοκίνητα και δούλευε ως εξωτερικός συνεργάτης στο αγωνιστικό τμήμα μεγάλης αυτοκινητοβιομηχανίας που λόγω της κρίσης σταμάτησε τους αγώνες. Δούλεψε περιστασιακά ως οικοδόμος και τώρα δουλεύει λίγες ώρες σε ένα βενζινάδικο.  Η Χρύσα είναι άνεργη. Μέχρι πρόσφατα έπαιρνε επίδομα από τον ΟΑΕΔ και ένα μικρό ποσό από την Πρόνοια. Οι δυο τους αγόρασαν με δάνειο ένα μικρό σπίτι στα Πατήσια που ακόμα χρωστάνε στην τράπεζα και αδυνατούν να πληρώσουν τις δόσεις.

ΧΡΥΣΑ ΙΩΑΝΝΑΤΟΥ

Ήμασταν σωστοί φορολογούμενοι πολίτες.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΩΑΝΝΑΤΟΣ

Ήμασταν εργαζόμενοι, παίρναμε το μισθό μας. Ξαφνικά.. δεν είναι ότι τα είχαμε και τα ξοδέψαμε.. και τώρα φτάσαμε εδώ που φτάσαμε.

Για ανθρώπους σαν τον Βασίλη και τη Χρύσα η κρίση φέρνει τεράστιες αλλαγές στις καθημερινές συνήθειες της οικογένειας. Μετακομίσεις σε άλλα σπίτια, σε άλλα σχολεία, απότομο κόψιμο εξωσχολικών δραστηριοτήτων και διασκεδάσεων. Τέτοιου είδους παράπονα ακούει και η Γιούλη Χρήστου συχνά πλέον από τους μαθητές της.

ΓΙΟΥΛΗ ΧΡΗΣΤΟΥ

Δασκάλα

Πάρα πολλά παιδιά δεν πήγαν καθόλου διακοπές, ενώ συνήθιζαν να πηγαίνουν διακοπές πάρα πολλές ημέρες. Πάρα πολλά παιδιά αναγκάζονται να κόψουν κάποια χόμπι που ενδεχομένως είχαν. Να περιορίσουν και να επιλέξουν κάποιες βασικές δραστηριότητες μόνο. Έχουν περιοριστεί οι καθημερινές βόλτες. Θυμάμαι χαρακτηριστικά ότι μου έλεγαν, κυρία εγώ με τους γονείς μου που είπε μια μαθήτριά μου, συνήθιζα να κάνω πολλές βόλτες. Πηγαίναμε έξω για φαγητό, κινηματογράφο, τώρα πια δεν πηγαίνουμε.

Απλώς θα βγούνε μια βόλτα σε μια πλατεία, αυτό δεν έχει έξοδα.

ΓΙΟΥΛΗ ΧΡΗΣΤΟΥ

Δασκάλα

Σίγουρα δεν έχει έξοδα. Αλλά από την άλλη, επειδή κι εγώ αυτό ακριβώς ισχυρίστηκα όπως εσείς, μου είπαν ότι δεν ξέρω κυρία τι έχει αλλάξει, ίσως δεν έχουν κι όρεξη. Ίσως οι άνθρωποι πια είναι πολύ πιο προβληματισμένοι.

ΧΡΥΣΑ ΙΩΑΝΝΑΤΟΥ

Σαν οικογένεια πια δε μοιραζόμαστε στιγμές ξενοιασιάς κάπου έξω, σε έναν παιδότοπο, τώρα που χειμωνιάζει, σε μια ταβερνούλα, σε ψησταριά, σουβλατζίδικο να πάρουμε ένα σουβλάκι. Δηλαδή να αισθανθούμε οικογενειακά. Δε γίνεται αυτό.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Στατιστικής Αρχής οι άνεργοι γονείς στην Ελλάδα είναι 342.458 δηλαδή ένας στους 3 άνεργους. Οι άνεργοι γονείς έχουν υπερτριπλασιαστεί από τότε που η χώρα μπήκε σε ύφεση το φθινόπωρο του 2008.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Τι δυσκολίες αντιμετωπίζετε στην ανατροφή;

ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΩΑΝΝΑΤΟΣ

Δυσκολίες...τα πάντα. Από τρόφιμα, από ρουχισμό, από γιατρούς αν χρειαστεί, τα πάντα, τα πάντα.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Είχατε φοβηθεί ότι την επομένη, κάποια μέρα, μπορεί να μην έχετε να δώσετε φαγητό στο παιδί;

ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΩΑΝΝΑΤΟΣ

Βέβαια, έχει τύχει κιόλας να μην έχουνε να φάνε. Έχει τύχει πολλές φορές να μην έχουνε να φάνε και ευτυχώς υπάρχουνε συγγενείς, συγκεκριμένα η γιαγιά μου, την έπαιρνα τηλέφωνο και μου έδινε δυο πράγματα ας πούμε…

ΧΡΥΣΑ ΙΩΑΝΝΑΤΟΥ

Συγκεκριμένα, σήμερα έχουμε 7ευρώ μέχρι το τέλος του μήνα.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΩΑΝΝΑΤΟΣ

Κι είναι μέσα του μήνα.  

ΧΡΥΣΑ ΙΩΑΝΝΑΤΟΥ

Πρέπει να προγραμματίζεις δηλαδή τις δόσεις των φαγητών για να σε βγάλουνε έτσι όπως πρέπει να σε βγάλουνε. Ξέρεις ότι το εβαπορέ θα σε βγάλει τέσσερα άντε πέντε μπουκάλια την ημέρα. Το πολύ. Οπότε νερώνεις το εβαπορέ. Γιατί θα έρθει το παιδί και θα σου πει μόνο τόσο; Θέλω να είναι μέχρι πάνω στο μπουκάλι το γάλα. Τόσο δεν το πίνω. Άντε τώρα, με τα καμώματα του παιδιού να τα βγάλεις πέρα Οπότε νερώνεις το γάλα. Δηλαδή είναι αποτελέσματα αυτά για να σε βγάλει το γάλα, ώστε να μην μπορείς, να μην έρθει η στιγμή να πεις στο παιδί σου αχ δεν έχω γάλα. Κατάλαβες; Αυτά. Είμαστε καλά όμως. Μπροστά τραβούμε. Δεν υπάρχει… δεν πτοούμαστε. Δε θα πτοηθώ.

Όσο γενναία κι αν είναι η αντιμετώπιση της Χρύσας όμως, η κατάσταση αυτή ορισμένων παιδιών,  αρχίζει σιγά- σιγά να γίνεται εμφανής ΚΑΙ στα σχολεία.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΙΑΝΤΗΣ

Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής

Και για μένα ήταν μια αποκάλυψη, δεν το πίστευα ότι μπορεί τόσο πολύ να επηρεαστεί ο μαθητικός πληθυσμός και ακόμα και μικρότερα παιδιά.

Ο κύριος Ιωάννης Τσιάντης είναι καθηγητής παιδοψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Είναι υπεύθυνος του πιο γνωστού επιστημονικού φορέα στην χώρα μας για την μελέτη του παιδιού, την  Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου. Δεν περίμενε ποτέ αυτό που θα συναντούσε στις τελευταίες επισκέψεις του.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΙΑΝΤΗΣ

Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής

Μερικά παιδιά είναι πεινασμένα και δεν μπορούν να συγκεντρωθούνε. Βλέπετε υπάρχουν τσακωμοί στα σχολεία για το σάντουιτς που μπορεί να έχει ένα παιδί και για ένα άλλο που μπορεί να μην έχει, και ένα είδος νοοτροπίας αγέλης, υπάρχει μια τροφή πάμε να τη φάμε, κυριολεκτικά δηλαδή.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Βλέπετε αν έχουν αλλάξει, αν έχει αλλάξει κάποια συμπεριφορά στα παιδιά σας. Θυμάστε κάτι, αν σας ρωτάνε, και σας έχουν κάνει να καταλάβετε ότι, καταλαβαίνουν την οικονομική κρίση, καταλαβαίνουν αυτό που περνάτε;

ΧΡΥΣΑ ΙΩΑΝΝΑΤΟΥ

Ο μεγάλος μου γιος συνήθως έχει άγχος, νεύρα, στρες, και προσπαθώ και εγώ να το καλύψω. Φεύγουμε από την παιδική χαρά ακριβώς απέναντι είναι ένα ζαχαροπλαστείο. Μαμά θέλω παγωτό. Κάποια στιγμή του είπα, πω πω, δεν έχω λεφτά. Πω πω μαμά πάλι δεν έχεις λεφτά, και είδα μια αντίδραση.. έξαλλος έγινε.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΙΑΝΤΗΣ

Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής

Η οικονομική κρίση δημιουργεί ένα γενικευμένο στρες στη χώρα, στις οικογένειες, στα παιδιά και τα παιδιά είναι το πιο ευάλωτο μέρος της κοινωνίας μας. Έχουμε παρατηρήσει μια αύξηση των περιστατικών της βίας και επιθετικότητας μεταξύ των παιδιών στο σχολείο, και προφανώς ο μόνος λόγος που μπορούμε να δούμε ότι έχει αλλάξει είναι η σύνδεση με την οικονομική κρίση, και φυσικά έχουμε φτάσει να βλέπουμε και οικογένειες και συνδέεται άμεσα, γιατί η οικονομική κρίση κάνει ένα στρες γενικευμένο.

ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΓΙΩΡΓΟΣ

επικ. Καθηγ. Παιδοψυχιατρικής, Παίδων Αγ. Σοφία

Τι συμβαίνει σήμερα στην ελληνική κοινωνία; Το μέσο ελληνικό νοικοκυριό, ο μέσος άνθρωπος δέχεται μία τεράστια επίθεση απ’ έξω.

Ο Στέλιος Χριστογιώργος είναι υπεύθυνος της μονάδας ψυχοθεραπείας στο νοσοκομείο Παίδων Αγία Σοφία και επίκουρος καθηγητής παιδοψυχιατρικής. Για να κατανοήσουμε πως δρα η οικονομική κρίση στα παιδιά θεωρεί ότι πρέπει να δούμε την κρίση σαν μία επίθεση που δεχόμαστε όλοι και που κάποια μερίδα του πληθυσμού δεν θα μπορέσει να την διαχειριστεί  και θα την μεταφέρει στα παιδιά της.

ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΓΙΩΡΓΟΣ

επικ. Καθηγ. Παιδοψυχιατρικής, Παίδων Αγ. Σοφία

Επίθεση στα όνειρά του, στις προσδοκίες του, στα σχέδιά του για το μέλλον, στην καθημερινότητά του, στην ποιότητα της ζωής του. Αυτό έχει σαν συνέπεια, ένα τμήμα του πληθυσμού, το πιο ευάλωτο ψυχικά, μέσα στο οποίο όμως περιλαμβάνονται και οι γονείς και οι παππούδες και οι γιαγιάδες και οι εκπαιδευτικοί, δεν μπορεί να μεταβολίσει αυτή την επίθεση, την οποία δέχεται. Δεν μπορεί να τη διαχειριστεί δηλαδή με άλλους όρους, ψυχικά. Έτσι λοιπόν έχουμε το φαινόμενο, τα παιδιά και οι έφηβοι, να δέχονται ανυποψίαστα και ανυπεράσπιστα με μία έννοια, σε επίπεδο ψυχικό πάντοτε, μία τεράστια ποσότητα επιθετικής ενέργειας, την οποία ο παιδικός ψυχισμός δε μπορεί να την μεταβολίσει. Κι εκεί αρχίζουν τα συμπτώματα. Και τα προβλήματα.

ΜΑΓΔΑ ΣΠΑΝΟΥ

Δ/ντρια Δημοτικού Σχολείου

Το ότι τα παιδιά είναι πιο εκνευρισμένα, πιο επιθετικά μεταξύ τους, δεν μεταφέρουν τις καταστάσεις όπως ακριβώς συμβαίνουν στα σπίτια τους. Γιατί εδώ προσκρούουμε και στην περηφάνια και των παιδιών και των γονιών, και τα παιδιά τα ίδια συναισθάνονται και ντρέπονται πολλές φορές για την κατάσταση που δημιουργείται, τα παιδιά έρχονται φορτωμένα από το σπίτι τους γιατί άλλα βιώνουν τον εκνευρισμό που προκαλεί μια οικονομική κρίση, μια μιζέρια, μια ανέχεια, που οδηγεί πολλές φορές… ξεκινάει από την γκρίνια και φτάνει πολλές φορές μέχρι την χειροδικία, αλλά και τη διάλυση των οικογενειών.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΩΑΝΝΑΤΟΣ

Έχουμε γίνει πιο- Υπάρχουν πολλά νεύρα, λόγω των καταστάσεων, του άγχους. Εντάξει τα παιδιά δεν μπορούν να καταλάβουν, εκείνη τη στιγμή αν έχουμε λεφτά, αν δεν έχουμε, είναι σε μια ηλικία που ζητάνε και δεν έχουμε να τους προσφέρουμε. Θέλουν το παιχνίδι τους κι αυτά. Πιέζονται. Πιέζονται. Έρχονται στιγμές που θέλουν να παίξουν, εμείς έχουμε νεύρα, έχουμε άγχος. Πώς θα πληρωθεί το ένα, πώς θα πληρωθεί το άλλο, δεν υπάρχει όρεξη, και αυτά τα επηρεάζει.

ΧΡΥΣΑ ΙΩΑΝΝΑΤΟΥ

Γιατί να μην μπορώ λέω να ανοίξω κάποια στιγμή την πόρτα να βγω έξω και να πάρω ένα μπουφάν καλό του παιδιού μου, γιατί τώρα το έχει ανάγκη, τώρα αυτήν την εποχή το έχει ανάγκη, όχι κάποια στιγμή που μπορεί να μας το δώσει κάποιος. Γιατί να μην μπορώ να ανοίξω την πόρτα να βγω έξω και να πάω να πάρω πιπίλες στα μπιμπερό των παιδιών να τις αλλάξω γιατί αυτές από τα πολλά πλυσίματα έχουν μεγαλώσει πάρα πολύ.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΙΑΝΤΗΣ

Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής

Και σιγά σιγά βλέπεις ότι έχουνε μια τεράστια ανάγκη να μιλήσουνε, έχουνε μια τεράστια ανάγκη να κατανοήσουνε και αυτό είναι κάτι που οι μεγάλοι το ξεχνάνε. Και θα έλεγε κανένας ότι δικαιολογημένα το ξεχνάνε γιατί είναι μέσα στα δικά τους. Γιατί είναι μέσα στην έγνοια να μπορέσουνε να έχουνε τα μέσα για να φροντίσουνε την οικογένειά τους, και δεν μπορούν, και θυμώνουνε, και επειδή δεν μπορούνε να ξεσπάσουνε πουθενά αλλού, άθελά τους μερικές φορές, μπορεί να ξεσπάνε στα παιδιά, μπορεί να ξεσπάνε στο σύντροφο, που έχει σαν αποτέλεσμα αυτό το φαύλο κύκλο

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Αισθάνεσαι κάποιες φορές ότι έχεις χειριστεί κάποιες καταστάσεις άσχημα με τα παιδιά ή …

ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΩΑΝΝΑΤΟΣ

Βέβαια. Έχει τύχει φορές να ξεσπάσω στα παιδιά επειδή παίζουνε, φωνάζουνε… εντάξει παιδιά είναι θα παίξουνε.. έχει τύχει κι αυτό οφείλεται, γιατί όλη μέρα σκέφτομαι πως θα τα βγάλουμε πέρα, εκνευρισμός, ναι έχει τύχει φορές που ναι, έχω…

ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΙΑΝΤΗΣ

Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής

Κι επομένως βρίσκονται ανάμεσα σε μια, σε ένα είδος συνωμοσίας σιωπής, δεν ξέρουν γιατί συμβαίνουν όλα αυτά, γιατί υπάρχουν αυτές οι εκφράσεις « Όλοι καταστραφήκαμε», γιατί η μαμά είναι τόσο άσχημα, γιατί ο μπαμπάς είναι τόσο άσχημα, γιατί ο μπαμπάς ξαφνικά άλλαξε και είναι εκνευρισμένος και δεν μας φέρεται καλά και βλέπετε ότι εάν προχωρήσετε λίγο στις συνεντεύξεις με τα παιδιά, αυτό που τελικά είναι από κάτω, είναι το στρες από την κρίση.

ΜΑΓΔΑ ΣΠΑΝΟΥ

Δ/ντρια Δημοτικού Σχολείου

Τα παιδιά αυτά τα βιώνουν και τα μεταφέρουν σαν εκνευρισμό και διάσπαση προσοχής, σαν επιθετικότητα, σαν παράλειψη, αμέλεια στα μαθήματά τους. Πέφτουν οι επιδόσεις τους. Αυτό είναι ένα φαινόμενο που οφείλεται στην κρίση. Έτσι τουλάχιστον το ερμηνεύουμε εμείς. Και καθώς τα ποσοστά έχουν αυξηθεί δυσανάλογα τα δύο τελευταία χρόνια, συμπεραίνουμε ότι συνδέονται άμεσα με την οικονομική κρίση που μαστίζει τις οικογένειες.

Για κάποια παιδιά όμως αυτή η κρίση μπορεί να έχει ακόμη πιο βαριές συνέπειες. Ο Στέλιος Χριστογιώργος στην μονάδα ψυχοθεραπείας του Παίδων όπου είναι υπεύθυνος παρατηρεί τα τελευταία χρόνια μία αύξηση σοβαρών προβλημάτων.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Στο Παίδων βλέπετε νέα περιστατικά τα τελευταία χρόνια, λόγω της οικονομικής κρίσης;

ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΓΙΩΡΓΟΣ

επικ. Καθηγ. Παιδοψυχιατρικής, Παίδων Αγ. Σοφία

Βεβαίως. Είναι διαφορετικά και είναι και βαρύτερα. Τα συνηθέστερα προβλήματα, τα οποία αντιμετωπίζουμε, είναι σε πέντε κατηγορίες. Μία κατηγορία είναι η συναισθηματικές διαταραχές, η κατάθλιψη και οι απόπειρες αυτοκτονίας. Και σε παιδιά και σε εφήβους. Προφανώς, και στους ενήλικες, αλλά εδώ μιλάμε για τα παιδιά και τους εφήβους. Η δεύτερη κατηγορία είναι η διαταραχές της διαγωγής. Μία τρίτη, πολύ μεγάλη κατηγορία είναι η κακοποίηση και παραμέληση. Αυτή δηλαδή η ανεπεξέργαστη βία, για την οποία μιλήσαμε προηγουμένως απ’ την πλευρά των γονιών, μετασχηματίζεται σε τέτοιου τύπου φαινόμενα απέναντι στα παιδιά τους. Και έχουμε πολύ έντονα φαινόμενα κακοποίησης, παραμέλησης και εγκατάλειψης παιδιών.  Η τέταρτη κατηγορία αφορά την χρήση ουσιών και αλκοόλ, κυρίως στις μεγαλύτερες ηλικίες. Και η πέμπτη κατηγορία αφορά στις αγχώδεις διαταραχές με την ευρύτερη έννοια.

Στην χώρα μας δεν υπάρχει επίσημη καταγραφή για το μέγεθος των προβλημάτων των παιδιών. Στην έρευνα που κάναμε μιλήσαμε με πολλούς γονείς, συλλόγους γονέων  και διευθυντές σχολείων και ήταν ολοφάνερο ότι δύσκολα μπορεί να καταγράψει κανείς πόσα παιδιά υποσιτίζονται ή τι είδους προβλήματα αντιμετωπίζουν ακριβώς διότι οι οικογένειες από αξιοπρέπεια δεν θέλουν να παραδεχτούν τις περισσότερες φορές το πρόβλημα.

ΜΑΓΔΑ ΣΠΑΝΟΥ

Δ/ντρια Δημοτικού Σχολείου

Βέβαια σας λέω ότι υπάρχει κι ένα φράγμα, δε θέλουν οι άνθρωποι να ομολογήσουνε τη δυστυχία τους, ποτέ δε θέλανε οι άνθρωποι, ξέρετε ότι ο λαός μας είναι και ένας ιδιαίτερα υπερήφανος λαός που δε θέλει να σκύβει το κεφάλι, δε θέλει να τον λυπούνται..

Κι όμως το πρόβλημα υπάρχει. Με βαριά και ανησυχητικά περιστατικά έρχονται τα τελευταία χρόνια αντιμέτωπες οι γυναίκες που βρίσκονται πίσω από την τηλεφωνική γραμμή στήριξης παιδιών εφήβων αλλά και στήριξης γονέων και εκπαιδευτικών.  Επισκεφτήκαμε τα γραφεία της γραμμής βοήθειας που λειτουργεί υπό την επιστημονική εποπτεία του καθηγητή Τσιάντη και του Υπ. Υγείας και μιλήσαμε με τις παιδοψυχιάτρους και τις οικογενειακές συμβούλους που κάθε μέρα συνομιλούν και ακούν τις αγωνίες και τα προβλήματα δεκάδων παιδιών. Η κλήση είναι δωρεάν, ανώνυμη και εμπιστευτική και οι σύμβουλοι δουλεύουν με μεγάλη ευθύνη παρόλο που αισθάνονται και οι ίδιες το οικονομικό βάρος αφού δεν έχουν πληρωθεί τους τελευταίους μήνες και το κέντρο κινδυνεύει να κλείσει.

Η Μαρία Παπαδημητρίου είναι ψυχίατρος παιδιών και εφήβων και σύμβουλος του κέντρου. Θεωρεί ότι η οικονομική κρίση έχει αυξήσει τα προβλήματα των παιδιών τα τελευταία χρόνια.

ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Ψυχίατρος

Μια μητέρα κάλεσε για το γιό της και είπε ότι έχει γίνει πάρα πολύ επιθετικός στο σχολείο, χτυπάει τα άλλα παιδιά και είτε στο σχολείο, είτε στο σπίτι, όταν προσπαθούμε να τον οριοθετήσουμε, να του πούμε τι είναι αυτό που συμβαίνει, να τον μαλώσουμε κατά κάποιον τρόπο, εκείνος στρέφει την επιθετικότητα πάνω του και χτυπάει το κεφάλι του στον τοίχο. Διερευνώντας λίγο να καταλάβουμε τι θέλει η μαμά να πει, λέει τελικά ότι το τελευταίο διάστημα είναι άνεργη, ότι δεν αντέχει άλλο, και φτάνει κι εκείνη να το χτυπάει πολλές φορές, και στο τέλος λέει ότι δεν τον αντέχει. Το να χάσει κάποιος ενήλικας τη δουλειά του δεν είναι μόνο το οικονομικό, είναι και το πως τελικά νιώθεις εσύ ψυχικά με τον εαυτό σου, τι σημαίνει για σένα τον ίδιο, άρα  και πώς θα ανταποκριθείς στο ρόλο σου ως γονιός τελικά.

Η Εύη Αθανασιάδου είναι ψυχολόγος ψυχοθεραπεύτρια και κλινική υπεύθυνη των γραμμών στήριξης. Θυμάται ένα πρόσφατο τηλεφώνημα που πιστεύει ότι συνοψίζει ακριβώς τι αντιμετωπίζουν τα παιδιά σήμερα.

ΕΥΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ

Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια

Ναι ήταν ένα έτσι πολύ δύσκολο τηλέφωνο που είχαμε, από μια έφηβη, η οποία μιλούσε για τον αδερφό της. Ήθελε βοήθεια για τον αδερφό της και όχι για εκείνη, παρότι ήταν και η ίδια έφηβη. Ένα παιδί δηλαδή, το οποίο έκανε απόπειρα αυτοκτονίας, το οποίο δεν μίλησε σε κανέναν γι’ αυτό παρά μόνο στην αδερφή του, και μια κοπέλα η οποία ζητούσε, αναλαμβάνοντας το ρόλο του γονιού απέναντι στον αδερφό της, πως θα μπορούσε να βοηθήσει και που να πάει και τι να κάνει. Αυτό που πραγματικά μας ανησύχησε είναι το γεγονός ότι δεν ήθελε να μιλήσει στους γονείς της καθόλου γι’ αυτό και αναφερόταν στο πόσο πολύ οι γονείς της είναι επιβαρυμένοι από την ανεργία και τη δυσκολία την οικονομική που έχουν οικογενειακά. Και βέβαια αυτό το βλέπουμε και σε πολλά άλλα τηλέφωνα, όπου βλέπουμε δηλαδή παιδιά και εφήβους να αναλαμβάνουν ρόλους δυσανάλογους για την ηλικία τους, ένα πολύ μεγάλο βάρος, που δεν τους επιτρέπει να εκδηλώσουν και τις δικές τους ψυχικές ανάγκες, ή τις δικές τους δυσκολίες, παρά αισθάνονται ότι πρέπει να τα βγάλουνε πέρα και να γίνουν γονείς των γονιών τους και να τους προστατέψουν.

Το ίδιο διαπιστώνει και η Βαρβάρα Ξυδού που είναι οικογενειακή σύμβουλος, απαντά στα τηλέφωνα βοήθειας αλλά παράλληλα επισκέπτεται σχολεία για τις έρευνες τις ΕΨΥΠΕ.

ΒΑΡΒΑΡΑ ΞΥΔΟΥ

Οικογενειακή Σύμβουλος

Συγκεκριμένα, έτσι, κουβεντιάζοντας με τους μαθητές σε μια ερώτηση που κάνουμε στα παιδιά, ποιόν θα διαλέγανε, σε ποιόν θα διάλεγαν να μιλήσουν αν αντιμετώπιζαν κάποιο πρόβλημα. Βλέπουμε ότι πια είναι πολύ λίγες οι φορές που ακούμε ότι θα μιλούσαν σε κάποιον από την οικογένειά τους, στους γονείς τους, πολύ σπάνια το ακούμε αυτό. Ακούμε απαντήσεις που μας εκπλήσσουν, που εκπλήσσουν κι εμάς τους ίδιους. Λένε ότι θα μιλούσαμε στον καθρέφτη μας, θα μιλούσαμε στο σκύλο μας θα μιλούσαμε… Και συχνά βλέπουμε ότι λένε ότι θα μιλούσαν πια σε έναν εκπαιδευτικό. Θα διαλέγανε κάποιον καθηγητή τους να μιλήσουνε, σαν να μην υπάρχει διαθεσιμότητα, και το εξηγούνε κι αυτό πολλές φορές, λέγοντας ότι είτε οι γονείς τους λόγω της ανεργίας, τα παιδιά δε θέλουν να τους επιβαρύνουν περισσότερο με τα δικά τους προβλήματα, είτε γιατί κάνουν πολλές διαφορετικές δουλειές, έτσι λίγο από δω λίγο από εκεί και τρέχουν όλη μέρα και δεν είναι διαθέσιμοι, δεν έχουν χρόνο.

Το να μιλούν τα παιδιά για την κρίση ίσως είναι – λένε οι ειδικοί - και η πρώτη ανακούφιση του προβλήματος. Η Γιούλη θυμάται και εκείνη τι της είπαν οι μαθητές της την πρώτη φορά που κάνανε ανοιχτή συζήτηση για την οικονομική κρίση.

ΓΙΟΥΛΗ ΧΡΗΣΤΟΥ

Δασκάλα

Μου έκανε εντύπωση ότι όταν εγώ συζήτησα κάποια στιγμή με τους μαθητές μου για την οικονομική κρίση, στο τέλος της συζήτησης γύρισαν και μου είπαν « ήταν πολύ ωραία κυρία. Μπορούμε να συζητάμε πιο συχνά για αυτό;» Άρα βλέπω ότι έχουν ανάγκη να πουν τις απόψεις τους, τις θέσεις τους και τους προβληματισμούς τους για την οικονομική κρίση.

Αφού είναι δεδομένο ότι τα παιδιά γνωρίζουν για την κρίση και προβληματίζονται ή αγωνιούν, πως πρέπει να τους μιλήσει κανείς.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Τι πρακτικές συμβουλές θα δίνατε στους γονείς; Πώς να χειριστούν το θέμα της οικονομικής κρίσης;

ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΙΑΝΤΗΣ

Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής

Αυτό που θα τους συμβούλευα είναι να συζητήσουνε με τα παιδιά τους, να τα ακούσουν. Να τους εξηγήσουνε με όσο πιο απλά λόγια μπορούνε, ποια είναι η πραγματικότητα. Ακόμα να χρησιμοποιήσουνε και το παράδειγμα, αυτό που κουβεντιάζαμε πριν, ότι οι άνθρωποι περνάνε δυσκολίες, αλλά μπορούνε να τα βγάλουνε πέρα. Και επίσης να τους πούμε ακόμα και παραδείγματα από την ιστορία μας. Να χρησιμοποιήσουμε θετικά με έναν τρόπο κάποια από αυτά τα παραδείγματα. Περάσαμε την κατοχή, περάσαμε τον εμφύλιο, περάσαμε τη δικτατορία με όλες αυτές τις επιπτώσεις, αλλά παρόλα αυτά καταφέραμε σα χώρα, σα λαός να προχωρήσουμε. Και ελπίζουμε ότι έτσι θα γίνει και τώρα. Και να τα  ενθαρρύνουμε τα παιδιά  να μπορούν να μιλήσουν, να ενθαρρύνουμε τους δασκάλους να ακούσουν τα παιδιά.

Και η Χρύσα και ο Βασίλης, που παρά τις δυσκολίες αντιμετωπίζουν γενναία την κρίση, όπως λένε αυτό προσπαθούν να κάνουν.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Τι ελπίζετε για τα παιδιά σας;

ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΩΑΝΝΑΤΟΣ

Να βγουν καλοί άνθρωποι απ’ όλη την ιστορία αυτή.

ΧΡΥΣΑ ΙΩΑΝΝΑΤΟΥ

Να ζήσουν όμορφα θέλω.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΩΑΝΝΑΤΟΣ

Πολλά παιδιά, λόγω της κρίσης, και όχι της ηλικίας του δικού μας --, το βιώνουν και παιδιά των 10, των 15, που φαίνονται παιδιά ακόμα, βιώνουν αλλιώς την κρίση αυτή. Με ληστείες… κι όχι ληστείες για να πάρουν ένα κινητό ή ένα μηχανάκι, ληστείες για να φάνε. Να μπαίνουν στο σουπερμάρκετ μέσα, να κλέβουνε, αυτό είναι το χειρότερο.

ΧΡΥΣΑ ΙΩΑΝΝΑΤΟΥ

Να ζήσουν όμορφα. Με λίγα, αλλά να ζήσουνε. Εγώ για αυτό τα γέννησα. Να ζήσουνε.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΩΑΝΝΑΤΟΣ

Ναι, αφού μας φτάσανε να ζούμε με λίγα, τουλάχιστον ας ζήσουμε με λίγα.

Ο Βασίλης και η Χρύσα για να τα βγάλουν πέρα λαμβάνουν βοήθεια από το κέντρο στήριξης παιδιού και οικογένειας των χωριών SOS.  Επισκέπτονται τα γραφεία μία φορά την εβδομάδα και  λαμβάνουν στήριξη, οι ίδιοι και τα παιδιά τους, σε θέματα που τους απασχολούν.

Πήγαμε μαζί τους στο υπόγειο του κτιρίου εκεί όπου λειτουργεί ένα αυτοσχέδιο σούπερ μάρκετ.  Ο Βασίλης και η Χρύσα προμηθεύονται φαγητό, ρούχα για τα παιδιά καθώς και παιχνίδια και σχολικά ήδη. Τα χωριά SOS τα είχαμε συνδυάσει τόσα χρόνια με τα σπίτια φιλοξενίας παιδιών. Σήμερα οι ανάγκες της κοινωνίας επέβαλλαν στα χωριά SOS να επεκτείνουν την γνωστή και πολύχρονη δράση τους σε απευθείας στήριξη της οικογένειας.

Ο γενικός διευθυντής των χωριών SOS Ελλάδος κος Γιώργος Πρωτόπαππας έχει ανησυχήσει από τον αριθμό των οικογενειών που ζητούν βοήθεια, αλλά και μας μεταφέρει την αγωνία του για κάτι που διαπιστώσαμε κι εμείς στην έρευνα. Οι οικογένειες που ζητούν βοήθεια έχουν αλλάξει από παλιότερα.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΣ

γεν. Δ/ντής, Παιδικά Χωριά SOS Ελλάδος

Το πιο πικρό, οδυνηρό είναι ότι το 87% αυτών των περιπτώσεων των οικογενειών είναι Έλληνες, ελάχιστοι είναι μετανάστες δεύτερης γενιάς, και δυστυχώς ένα σημαντικό ποσοστό που πλέον ξεπερνά και το 20% και το 30%, να προέρχεται από αστικές οικογένειες, χαμηλού μεν αστικού εισοδήματος, αλλά αστικές. Δηλαδή στα κέντρα στήριξης των παιδικών χωριών, η έννοια την φτωχής οικογένειας, της πολυάριθμης που ήτανε πάντοτε ένα σημείο αναφοράς για τη φτώχεια στη χώρα, θεωρείται ξεπερασμένο, έχει μπει πια η κρίση βαθιά μέσα στην καθημερινότητα της ελληνικής οικογένειας που μέχρι χθες μπορεί να ήτανε ένας από εμάς.

Το πρόγραμμα στήριξης της οικογένειας των χωριών SOS μπορεί να λειτουργεί χάρη στις δωρεές απλών ανθρώπων και γνωστών ιδρυμάτων. Κέντρα σαν αυτό της Αθήνας λειτουργούν σε άλλες τέσσερις πόλεις της Ελλάδας.

Η οικογένεια Ιωαννάτου αναχωρεί από το κέντρο με σακούλες γεμάτες τρόφιμα για να ταΐσουν τα παιδιά τους την εβδομάδα. Παιδιά που κάποιοι τα θεωρούν πολλά. Όταν η Χρύσα έμεινε έγκυος στο τρίτο παιδί τα οικονομικά προβλήματα είχαν αρχίσει και όλοι έπεσαν πάνω της ζητώντας να το ρίξει.

ΧΡΥΣΑ ΙΩΑΝΝΑΤΟΥ

Ήμασταν λίγο πολύ στριμωγμένοι. Πω πω λέμε, πώς θα φέρουμε στον κόσμο τρίτο παιδί. Όχι, δε θα ρίξω το παιδί μου. Γιατί να το ρίξω το παιδί μου, γιατί να σκοτώσω αυτό το παιδί; Μόνο εγώ θα μπορούσα κι εγώ λέω όχι. Δε θα μπορούσα να κοιμηθώ τα βράδια. Θα ζήσει κι αυτό όπως ζούνε όλα τα άλλα παιδιά, θα ζήσει μαζί μου, κι εγώ θα το προστατέψω. Ο μόνος άνθρωπος που μπορεί να σκοτώσει το παιδί μου είμαι εγώ η ίδια. Το κράτος δε μπορεί να το σκοτώσει. Και ούτε θα το αφήσω να σκοτώσει το παιδί μου.

Κάποιες όμως γυναίκες που από πριν βρίσκονταν σε δύσκολη κατάσταση φτάνουν στο έσχατο σημείο και δεν μπορούν να κρατήσουν κοντά τους στο σπίτι τα παιδιά τους.

Η κ. Ορφανίδου έχει 5 παιδιά και βρίσκεται σε διάσταση με τον σύζυγό της. Δούλευε σε αλυσίδα καταστημάτων ταχυφαγείας και πριν ένα χρόνο έμεινε χωρίς δουλειά. Διαθέτει ένα σπίτι στο Ολυμπιακό χωριό αλλά μένει περισσότερο καιρό με την μητέρα της στο Ίλιον για να περιοριστούν τα έξοδα.

Βοηθά περιστασιακά την αδελφή της με δουλειές ραψίματος αλλά αδυνατεί να βρει δουλειά.

ΠΑΡΕΣΣΑ ΟΡΦΑΝΙΔΟΥ

Εντάξει όπου και να πας όλοι πάσχουν. Όποιον ρώτησα όχι, όχι και τι? Ότι να ‘ναι να κάνω ότι να ‘ναι. Μόλις ακούσουν παιδιά, οικογενειακή κατάσταση, είμαι μόνη με πέντε παιδιά αμέσως κλείνει η πόρτα, δεν μας κάνεις. Είσαι μεγάλη. Δεν λένε έχεις πέντε παιδιά. Είσαι μεγάλη.

Στο Ίλιον που την συναντήσαμε ζει ακόμα κοντά με την μικρότερη κόρη της την εξάχρονη Ελισάβετ, όχι όμως για πολύ ακόμα. Στο Ζάννειο Ίδρυμα Παιδικής Προστασίας και Αγωγής στην Εκάλη όπου ζουν τα τελευταία χρόνια τα πρώτα τέσσερα ανήλικα παιδιά της κας Ορφανίδου σε λίγο εδώ με τα αδέλφια της θα βρεθεί και η μικρή Ελισάβετ. 

Κάθε Παρασκευή απόγευμα η Ορφανίδου έρχεται στο Ζάννειο να παραλάβει τα παιδιά της για να περάσουν μαζί το Σαββατοκύριακο. Τα 4 παιδιά πηγαίνουν σχολείο μέσα στο Ζάννειο και απολαμβάνουν όλες τις σύγχρονες παροχές, διαμονής, σίτισης και εκπαίδευσης που προσφέρει το Ίδρυμα. Αν είχε δουλειά θα τα έπαιρνε σπίτι μας είπε.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Πώς αισθανθήκατε το πρώτο βράδυ που τα παιδιά ήρθαν και έμειναν εδώ στο Ζάννειο;

ΠΑΡΕΣΣΑ ΟΡΦΑΝΙΔΟΥ

Άδεια, εγώ. Συναισθηματικά άδεια. και δεν ξέρω ίσως να ήταν λάθος αλλά πιστεύω ότι εκείνη τη στιγμή, εκείνες τις ώρες, τις δύσκολες ώρες για μένα, έτσι έπρεπε να κάνω. Η πρώτη βραδιά ήταν δύσκολη, γιατί σηκώθηκα δεν μπορούσα να κοιμηθώ, μου έλειπε. Μου λείπανε, και αυτό ήταν αρκετό καιρό, δεν ήταν η πρώτη νύχτα. Δεν έμειναν μία νύχτα. Ακόμα και τώρα υπάρχουν στιγμές που δεν μπορώ να κοιμηθώ, και είμαι μέσα στο σπίτι αναζητώντας- τους φαντάζομαι. Εκεί θα ήταν ξαπλωμένος, εκεί θα έκανε αυτό. Όταν δεν είναι τα παιδιά σπίτι είναι κρίμα.

Το Ζάννειο Ίδρυμα όμως όπως και όλα τα κοινωφελή ιδρύματα αντιμετωπίζει σήμερα ΚΑΙ ΑΥΤΟ σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Το Ζάννειο είναι ιστορικό και ένα από τα παλιότερα στην χώρα. Ξεκίνησε να λειτουργεί στα τέλη του περασμένου αιώνα αρχικά ως στέγη φιλοξενίας ορφανών παιδιών  αλλά τα τελευταία χρόνια στηρίζει παιδιά από οικογένειες με σοβαρά προβλήματα. Συναντήσαμε τον Πρόεδρο του Κοινωφελούς Ιδρύματος στον Πειραιά στο κτίριο όπου κάποτε στεγαζόταν το Ορφανοτροφείο Αρρένων. Ο Γιώργος Γαβριήλ μας εξηγεί ότι το Ζάννειο δεν δέχεται κρατική ενίσχυση, στηρίζεται σε δωρεές και χορηγίες ιδιωτών και σε έσοδα από ακίνητα που εύποροι έμποροι και βιομήχανοι αρχικά του Πειραιά άφησαν κληρονομιά. Όλα αυτά τα κληροδοτήματα συμβάλουν σήμερα στο μεγάλο οικονομικό πρόβλημα του Ζαννείου.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΑΒΡΙΗΛ

Πρόεδρος Δ.Σ., Ζάννειο Ίδρυμα Παιδικής Προστασίας

Με την έλευση της κρίσης, αυτή η ροή που υπήρχε στο παρελθόν έχει ελαττωθεί πάρα πολύ. Από την άλλη πλευρά, τα έσοδα από την εκμετάλλευση των ακινήτων τα οποία είχε το Ζάννειο, όπως καταλαβαίνετε ισχύει ότι ισχύει σε όλη την αγορά, και έχουν ελαττωθεί κατά 30% τα ενοίκια, και όχι μόνο αυτό, αλλά πολλά από τα ακίνητα, τα οποία είχε νοικιασμένα το Ζάννειο, έχουν σταματήσει να είναι νοικιασμένα. Πέραν όμως αυτού, το μεγαλύτερο εμπόδιο έγκειται στο ότι το Ζάννειο πρέπει να καλύψει και τις υποχρεώσεις, σαν ένας οποιοσδήποτε πολίτης ή έμπορος, ή οργανισμός, να πληρώνει φόρους, να πληρώνει ειδικές εισφορές, να πληρώνει αντίστοιχα φόρο μεγάλης ακίνητης περιουσίας, και το θέμα του ΦΠΑ, τα οποία ούτε προβλέπονταν, ούτε υπήρχαν όταν δημιουργήθηκε το ίδρυμα, και αντίστοιχα είναι μια τεράστια επιβάρυνση πάνω στα ήδη ελαττωμένα έσοδά του.

Το Ζάννειο είναι χαρακτηριστική περίπτωση που εξηγεί πως άνθρωποι που φτάνουν να έχουν την ανάγκη ενός ιδρύματος για να συντηρήσουν τα παιδιά τους βρίσκουν αυτό το δίχτυ προστασίας της κοινωνίας να αντιμετωπίζει το ίδιο πρόβλημα επιβίωσης. Ίδια ή παρόμοια  προβλήματα με το Ζάννειο έχουν πολλά Ιδρύματα και Ιδρύματα παιδιών με αναπηρία και κάποια έχουν ήδη κλείσει. Το Ζάννειο επιζεί χάρη και στην βοήθεια του Ιδρύματος Χατζηκώνστα αλλά οι υπάλληλοι είναι απλήρωτοι εδώ και καιρό. Μέσα σε αυτές τις οικονομικές συνθήκες το Ίδρυμα ετοιμάζεται να δεχτεί και την μικρότερη κόρη της Ορφανίδου.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Τώρα που και η μικρή η κόρη θα έρθει στο Ζάνειο…

ΠΑΡΕΣΣΑ ΟΡΦΑΝΙΔΟΥ

Αδειάζω εντελώς. Δεν έχει άλλη λέξη.

Κάθε Δευτέρα πρωί η Ορφανίδου φέρνει πάλι τα παιδιά στο Ζάννειο. Τα χαιρετά και τα αποχωρίζεται  για την εβδομάδα.

Περιπτώσεις σαν της Ορφανίδου θεωρούσαμε ότι μπορεί να είναι λίγες μέχρι που μιλήσαμε με την κα Καλαγιά στον Δήμο Πειραιά.

ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ ΚΑΛΑΓΙΑ-ΚΑΡΑΜΑΛΑΚΟΥ

Πρόεδρος, Κοινωφελής Δημ. Επιχ. Κοιν. Μέριμνας Πειραιά

Αυτό που αντιμετωπίζω τα τελευταία τρία χρόνια δεν το έχω ξαναζήσει.

Η κα Πασχαλίνα Καλαγιά είναι Πρόεδρος της Δημόσιας Επιχείρησης Πρόνοιας του Πειραιά.

ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ ΚΑΛΑΓΙΑ-ΚΑΡΑΜΑΛΑΚΟΥ

Πρόεδρος, Κοινωφελής Δημ. Επιχ. Κοιν. Μέριμνας Πειραιά

Έρχονται συνέχεια μαμάδες που έχουνε μικρά παιδιά, ειλικρινά σας μιλάω, νέες κοπέλες, που ζητάνε αν μπορούσαμε να τους φτιάξουμε έναν ξενώνα, να φιλοξενούμε τα παιδιά τους μέχρι την Παρασκευή και να τα παίρνουν να τα έχουνε στο σπίτι τους σαββατοκύριακο, διότι δε μπορούν να τα σιτίσουνε, δεν έχουν να τα ταΐσουνε.

Ο λόγος που θέλουν να αφήσουν τα παιδιά είναι και οικονομικός αλλά και πρακτικός όπως μας εξηγεί και η Διευθύντρια του Δημοτικού του Πειραιά. Η οποία βρίσκεται σε πολύ δυσάρεστη θέση όταν πρέπει να αρνηθεί σε μητέρες που πρέπει να δουλέψουν θέση για τα παιδιά τους στο ολοήμερο σχολείο που είναι υπέρ πλήρες.

ΜΑΓΔΑ ΣΠΑΝΟΥ

Δ/ντρια Δημοτικού Σχολείου

Και μάλιστα αισθάνομαι και προσωπικά πολύ άσχημα όταν δέχομαι τέτοιες παρακλήσεις. Γονείς που μου λένε θα αφήσω τα παιδιά μου στην αυλή και αν θέλετε αφήστε τα έξω. Βγάλτε τα στο δρόμο. Ένας έμμεσος εκβιασμός αλλά κι ένα δράμα πίσω από αυτά τα λόγια. Θα αφήσω τα παιδιά μου και αν θέλετε βγάλτε τα στο δρόμο.

Στον Πειραιά η κ.  Καλαγία που εργάζεται στο Δήμο από το 1986 έφτιαξε μαζί με το προσωπικό του Δήμου ένα ξενώνα ο οποίος φιλοξενεί άστεγες οικογένειες. Σήμερα εκεί βρίσκονται δέκα παιδιά.  Τα αιτήματα όμως από γονείς που χρειάζονται απλά μια οικονομική βοήθεια συνεχώς πολλαπλασιάζονται.

ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ ΚΑΛΑΓΙΑ-ΚΑΡΑΜΑΛΑΚΟΥ

Πρόεδρος, Κοινωφελής Δημ. Επιχ. Κοιν. Μέριμνας Πειραιά

Ειλικρινά σας μιλάω, εξυπηρετούσαμε πιο παλιά γύρω στις 150-200 οικογένειες, και σήμερα υπάρχουνε πάνω από 1200 οικογένειες που δεν έχουν να ζήσουν, να συντηρήσουν τα παιδιά τους και τους εαυτούς τους.

Σε ένα πρόσθετο πρόγραμμα που τρέχει η κ. Καλαγιά σε συνεργασία με τους δασκάλους του Πειραιά 150 παιδιά από δημoτικά σχολεία λαμβάνουν καθημερινά δωρεάν δεκατιανό από τους φούρνους και στο τέλος κάθε μήνα τον λογαριασμό πληρώνει ένας ιδιώτης ως προσφορά στον Δήμο. 

ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ ΚΑΛΑΓΙΑ-ΚΑΡΑΜΑΛΑΚΟΥ

Πρόεδρος, Κοινωφελής Δημ. Επιχ. Κοιν. Μέριμνας Πειραιά

Φρόντισα με κάθε διακριτικότητα να έρθω σε επαφή με τις οικογένειες των παιδιών και είδα ότι το δέχθηκαν με χαρά. Δηλαδή κι εγώ εξεπλάγην όταν το άκουσα. Ανταποκρίθηκαν όλες οι οικογένειες που πήρα τηλέφωνο.

Το ίδιο όμως συμβαίνει και στα γραφεία των χωριών SOS.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΡΩΤΟΠΑΠΠΑΣ

γεν. Δ/ντής, Παιδικά Χωριά SOS Ελλάδος

Τα αιτήματα το 2011 ήταν περίπου σε μία αύξηση στο 150% από αυτό που είχαμε γνωρίσει στα τέλη του 2010. βέβαια  για τα δικά μας δεδομένα από τις 80 οικογένειες στις 190 ήταν κάτι πολύ σημαντικό. Μέσα στο 2012 και ειδικά στο πρώτο εξάμηνο, ο αριθμός αυτός τριπλασιάστηκε.

Αλλά και στο Δήμο της Αθήνας οι αιτήσεις που φτάνουν στο γραφείο της Ηλιοπούλου για σίτιση έχουν τριπλασιαστεί.

ΣΟΦΙΑ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Τώρα από κει και πέρα, φέτος πως ξεκίνησε η χρονιά, πόσες αιτήσεις είχατε;

ΜΑΡΙΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ

Πρόεδρος, Δημοτικό Βρεφοκομείο Αθηνών

Είναι γύρω στις 300 που δίνουμε αυτή τη στιγμή, έχουμε όμως πολύ μεγάλη αναμονή. Είναι συνολικά 900 μερίδες που ζητούν τα σχολεία, που σημαίνει ότι 600 από αυτές δεν καλύπτονται αυτή τη στιγμή.

Από την πλευρά του ο Δήμος αδυνατεί να πληρώσει τους προμηθευτές και δεν μπορεί να ικανοποιήσει τις επιπλέον 600 μερίδες που έχουν ζητηθεί από σχολεία.  Σε μία προσπάθεια να βρεθεί λύση εδώ στο παλιό Φρουραρχείο της πόλης απέναντι από τον Σταθμό Λαρίσης λειτουργεί από την έναρξη της σχολικής χρονιάς ο κόμβος αλληλεγγύης του Δήμου. Οικογένειες με εισόδημα κάτω από 12000 ευρώ έρχονται καθημερινά εδώ και παραλαμβάνουν τρόφιμα, ρουχισμό και σχολικά είδη. Ο Δήμος συλλέγει και διαθέτει τα προιόντα από δωρεές ιδιωτών.

Ταυτόχρονα, την περασμένη εβδομάδα ο Υπουργός Υγείας ανακοίνωσε στη Βουλή ότι από το Φεβρουάριο θα ξεκινήσει διανομή γάλακτος και φρούτων στα δημόσια σχολεία.

Όμως και οι δύο παιδοψυχίατροι που μιλήσαμε με την πολύχρονη πείρα και εμπειρία θεωρούν ότι το κράτος πρέπει ειδικά σε αυτή την δύσκολη οικονομική στιγμή να προστατέψει τις ομάδες υψηλού κινδύνου, κάτι που όπως λένε οι ειδικοί θα μπορούσε να γίνει και χωρίς μεγάλα έξοδα.

ΣΤΕΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΓΙΩΡΓΟΣ

επικ. Καθηγ. Παιδοψυχιατρικής, Παίδων Αγ. Σοφία

Ποιες είναι οι ομάδες υψηλού κινδύνου, τις γνωρίζουμε πολύ καλά. Και τις γνωρίζουμε όχι μόνο από την εδώ εμπειρία μας τη μικρή αλλά από όλη τη βιβλιογραφία. Οι φτωχοί, οι άνεργοι και οι γονείς με ψυχική νόσο. Γιατί αλλιώς, αν δεν ληφθούν τέτοιες δράσεις, είμαστε μπροστά σε ένα μεγάλο κίνδυνο. Ποιος είναι ο μεγάλος κίνδυνος; Μια ολόκληρη γενιά παιδιών και εφήβων που μεγαλώνει μέσα στην κρίση, να βγει τραυματισμένη σε ψυχικό επίπεδο για όλη της τη ζωή. Και σαν μια έκκληση στους ειδήμονες και στους λαμβάνοντες τις αποφάσεις, η ζωή δεν είναι μόνο αριθμοί και νούμερα. Είναι και οράματα, είναι και όνειρα, είναι και προοπτικές. Και τουλάχιστον σε ότι αφορά το συγκεκριμένο κομμάτι, το κόστος για τέτοιου τύπου δράσεις είναι πολύ μικρό.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΙΑΝΤΗΣ

Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής

Οπωσδήποτε η γενιά θα έχει τραύματα ψυχικά. Αλλά παράλληλα μπορεί να, με λίγη προσπάθεια, να βγει μια γενιά που είναι περισσότερο δημιουργική, με περισσότερες ικανότητες για να αντιμετωπίσει το δύσκολο.

Το έμψυχο υλικό όπως διαπιστώσαμε και εμείς όλο τον καιρό που κάναμε το ρεπορτάζ υπάρχει. Άνθρωποι που με μικρό ή μειωμένο μισθό ή και άνθρωποι απλήρωτοι που δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό για τα παιδιά.

Η Μαρία Ηλιοπούλου μας δείχνει συγκινημένη τις ζωγραφιές που έκαναν τα παιδιά ενός Δημοτικού σχολείου και χάρισαν στις μαγείρισσες και τους μάγειρες  του Βρεφοκομείου.

ΜΑΡΙΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ

Πρόεδρος, Δημοτικό Βρεφοκομείο Αθηνών

Έρχονται γράμματα ή τηλεφωνήματα από τους διευθυντές των σχολείων, οι οποίοι είναι εξαιρετικά συγκινημένοι οι ίδιοι, κλαίγοντας πολλές φορές, λένε δεν ξέρετε μας έχετε σώσει. Γιατί πραγματικά είχαν βρεθεί σε απόλυτο αδιέξοδο. Δεν ξέραμε τι να κάναμε όλα αυτά τα παιδιά που βλέπαμε ότι δεν τρώνε. 

Και η Διευθύντρια του Δημοτικού σχολείου στον Πειραιά, Μάγδα Σπανού έχει με τη σειρά της να θυμηθεί ιδιαίτερα ένα αγοράκι που έπαιρνε τις καθημερινές δεκατιανό από τον φούρνο.

ΜΑΓΔΑ ΣΠΑΝΟΥ

Δ/ντρια Δημοτικού Σχολείου

Ένα από τα παιδιά που είχανε μπει στο πρόγραμμα, ερχόταν και με φιλούσε κάθε μέρα, δεν ξέρω πως το είχε συνδέσει, και ήρθε μια μέρα και μου είπε κυρία μπορούμε και τα σαββατοκύριακα να παίρνουμε τυρόπιτα;

ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ ΚΑΛΑΓΙΑ-ΚΑΡΑΜΑΛΑΚΟΥ

Πρόεδρος, Κοινωφελής Δημ. Επιχ. Κοιν. Μέριμνας Πειραιά

Αν ο κόσμος δεν βοηθά τίποτα δεν θα γίνει, ο ένας τον άλλο, χρήματα δεν υπάρχουν και κάθε μέρα η κρίση αυξάνεται.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΙΑΝΤΗΣ

Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής

Χρειάζεται να ενισχύσουμε οτιδήποτε είναι προστατευτικό κοινωνικά στο πλαίσιο των παιδιών σήμερα. Γιατί πράγματι, κάνοντας αυτό φροντίζουμε το μέλλον, φροντίζουμε τη νέα γενιά. Και εμείς οι πιο μεγάλοι ενήλικοι έχουμε μία υποχρέωση σε αυτό και να το σκεφτόμαστε σε σχέση με τα παιδιά. Τα παιδιά είναι η ελπίδα και το μέλλον κάθε τόπου και φυσικά και της Ελλάδας. Και ας πάψουμε να αλληλοκατηγορούμε και να ψάχνουμε να βρούμε υπαίτιους. Και τι θα κερδίσουμε; Ίσως αυτό θα μας προφυλάξει να αποφύγουμε στο μέλλον τέτοια πράγματα.

Και ο Βασίλης και η Χρύσα όμως αφού δεν μπορούν να ονειρευτούν το παρόν, σε αυτό το μέλλον ελπίζουν και για τους ίδιους και για τα παιδιά τους.

ΧΡΥΣΑ ΙΩΑΝΝΑΤΟΥ

Εσείς φοβόσαστε για τα παιδιά μήπως βγουν τραυματισμένα απ’ όλη αυτή την ιστορία. Θα βγούνε. Δεν υπάρχει περίπτωση να μη βγούνε. Είναι παιδιά δεν είναι χαζά. Είναι απλώς παιδιά, είναι μικροί άνθρωποι.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΙΩΑΝΝΑΤΟΣ

Τραύματα θα έχουνε.

ΧΡΥΣΑ ΙΩΑΝΝΑΤΟΥ

Εγώ με τον άντρα μου που έχουμε όνειρα να κάνουμε τα παιδιά μας αυτό το ένα το άλλο, έχουμε καταπιεί πλέον το γεγονός και λέμε. Να ξέρεις Χρύσα, να ξέρεις Βασίλη ότι τα παιδιά αυτά δεν πρόκειται να γίνουνε τίποτα. Δε πρόκειται να γίνουνε δικηγόροι…. Οι δικηγόροι που υπήρχαν κάποτε, οι γιατροί που υπήρχαν κάποτε, οι δάσκαλοι, οι καθηγητές που πήγαιναν κάποτε.. δηλαδή με πολύ κόπο κι αν πάρει ένα τίτλο το παιδί σου. Οπότε προσπαθείς απλά να το κάνεις καλό άνθρωπο. Να μπορεί να έχει άποψη, να έχει πολιτισμό, να λέει και να σκέφτεται ελεύθερα χωρίς να γίνει κάποιος. Απλά ένας ψαράς, ένας αγρότης, δεν έχει σημασία. Κι η ζωή είναι ωραία και σε αυτούς του ανθρώπους. Οπότε γεννάμε καλούς ανθρώπους. Αυτό προσπαθούμε τώρα να κάνουμε.

Σχόλιο

  • Παναγιώτης Μπαζιωτόπουλος
    Να ξεκαθαρίσουμε όμως προκαταβολικά κάποια πράγματα κύριοι για να μη δημιουργούνται εντυπώσεις χάριν των εντυπώσεων. Πριν μερικές δεκαετίες τα παιδιά ερχόντουσαν στη ζωή πολυάριθμα από οικογένειες που δεν είχαν καμία άλλη δυνατότητα να τους προσφέρουν οτιδήποτε πέρα από την απλή τροφή τους. Προέρχομαι από δυο οικογένειες των 12 ατόμων η κάθε μια. Ο πατέρας μου ανήκε σε οικογένεια με δέκα αδέλφια (δυο κορίστα και 8 αγόρια) από το Δεσύλλα Μεσσηνίας. Η μητέρα μου σε μια άλλη με ίδιο αριθμό ατόμων και ίδιο συνδυασμό από τον Πειραιά… Τελικά εγώ γνώρισα οκτώ από την κάθε πλευρά… (δυο κορίτσια και 6 αγόρια στην κάθε περίπτωση) Οι άλλοι χαθήκαν στον πόλεμο, στο εμφύλιο και από αρρώστιες. Απίθανες συμμετρίες που συνεχίζονται μέχρι σήμερα… με μία γυναίκα να επιβιώνει από την κάθε πλευρά… Τα παιδιά αυτά δεν είχαν παρά λίγα αγαθά… Και όμως ήρθαν στο φως, πάλεψαν και διαμόρφωσαν ποιοτικές αν όχι πλούσιες ζωές… Κάποιοι υπέστησαν τα πάνδεινα λόγω του εμφυλίου. Σήμερα οι οικογένειες κάνουν παιδιά και θέλουν να τους αγοράσουν αυτοκίνητο μόλις ολοκληρώσουν το λύκειο. Θέλουν να τους βάλουν στο πανεπιστήμιο για γιατρούς, δικηγόρους ή μηχανικούς ενώ ξέρουν ότι αυτό δεν είναι εφικτό. Τους προτείνεις ως φίλος κάποιο τεχνικό λύκειο και σε σβήνουν αμέσως από την λίστα των φίλων ως εχθρικό άτομο στο περιβάλλον τους.. Λυπούμαι κύριοι αλλά εδώ η πρόοδος έχει αντεστραμμένη μορφή. Θεωρείται ότι άμα γίνεις γιατρός της κακιάς ώρας όπως η πλειοψηφία εκείνων που σπουδάζουν πλέον στην Ελλάδα, θα προφέρεις εγγύηση στους ασθενείς που θα σε επισκέπτονται… ΟΧΙ δεν θα προσφέρεις… Ούτε αν είσαι δικηγόρος και καταφέρεις να βρεις πελάτες, ούτε αν είσαι μηχανικός και βρεις οικοδομή να κτίσεις… Όμως έχουμε ανάγκη από σοβαρούς γεωπόνους που θα αλλάξουν την ζωή της υπαίθρου, από κτηνιάτρους για νέες φάρμες και από τεχνικούς για να μη χρησιμοποιούμε πλέον εισαγόμενους από τις χώρες της πρώην ανατολικής Ευρώπη. Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι το πρόβλημα είναι μέσα στον εγκέφαλό μας… Είναι ο τρόπος που σκεπτόμαστε… Αυτός ασθένησε πρώτα και αυτός ασθενεί για αυτό και βρισκόμαστε στην κατάσταση που βρισκόμαστε επιβάλλοντας τα αποτελέσματα της ασθένειας μας στους νέους μας.. Δυστυχώς, θα το πω άνευ ντροπής, σε κανένα λαό αυτές οι συνήθειες δεν κοπήκαν δημοκρατικά. Πάντα άλλαξαν με σκληρές δικτατορίες και φασισμό ή μετά από καταστροφικούς πολέμους… Αν κάνω λάθος παρακαλώ υποδείξτε μου μια χώρα όπου τα πράγματα άλλαξαν δημοκρατικά… Σας προλαβαίνω … Μη μου υποδείξετε την Φινλανδία… Εκεί άλλαξαν λόγω μιας εντελώς διαφορετικής κουλτούρας ενός λαού υπό πίεση…

Προσθέστε το σχόλιό σας



Την Τρίτη 11 Δεκεμβρίου στις 23.15 οι ΝΕΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ανοίγουν με μία μεγάλη έρευνα της Σοφίας Παπαϊώννου για τα παιδιά και την οικονομική κρίση. «Η οικονομική κρίση έχει περάσει σαν μια αγωνία να πάρουμε την δόση και δεν βλέπουμε την επιδεινούμενη κατάσταση της ελληνικής οικογένειας και τις επιπτώσεις στα πιο ευάλωτα μέλη της τα παιδιά», τονίζει χαρακτηριστικά στην Σοφία Παπαϊωάννου και τους Νέους Φακέλους ο καθηγητής παιδοψυχιατρικής Ιωάννης Τσιάντης. Ακολουθώντας αυτή την διαπίστωση, η Σοφία Παπαϊωάννου μέσα από μία πολύμηνη έρευνα σε σχολεία, οικογένειες, υπηρεσίες, ιδρύματα, κοινωνικούς φορείς, ξενώνες, νοσοκομεία και Δήμους καταγράφει με την κάμερα της εκπομπής τι πραγματικά συμβαίνει αυτή την στιγμή στην πιο ανυπεράσπιστη ομάδα της ελληνικής κοινωνίας: στα παιδιά της χώρας. Πόσα παιδιά υποσιτίζονται, πόσο εύκολο είναι για μια μέση αστική οικογένεια να μην έχει να ταΐσει τα παιδιά της, τι καλούνται να αντιμετωπίσουν οι δάσκαλοι στα σχολεία και οι ψυχολόγοι στις τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας, τι οδηγεί μία μάνα να αποχωριστεί τα παιδιά της αφήνοντας τα σε κάποιο ίδρυμα και πώς ζουν τα παιδιά σε δημοτικούς ξενώνες. Πως αντιλαμβάνονται τα παιδιά την κρίση ζώντας μέσα στην ελληνική κοινωνία και πώς επιδρά αυτό που συμβαίνει γύρω μας στην συμπεριφορά τους; Τι μένει τελικά στις ψυχές των παιδιών από τον φόβο, τη θλίψη και την αβεβαιότητα της κοινωνίας; Η Σοφία Παπαϊωάννου αναζητά τα παιδιά της κρίσης και συναντά τους ανθρώπους που βρίσκονται "στην πρώτη γραμμή του πυρός" αντιμετωπίζοντας τα προβλήματα του πιο ευάλωτου κομματιού της κοινωνίας. Ειδικοί απαντούν στα πιο πρακτικά ερωτήματα γονέων και εκπαιδευτικών για το πώς μιλάει κανείς στα παιδιά για την κρίση αλλά και στο αν υπάρχει κίνδυνος να βγει μια ολόκληρη γενιά τραυματισμένη από την κρίση.