ΜΑΚΑΡΙΟΣ: Εγώ είμαι η Κύπρος

Αναπαραγωγή του βίντεο
el
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Το 1913 η Ανω Παναγιά της Κύπρου είναι ένα αμιγώς ελληνοκυπριακό χωριό στην καταπράσινη οροσειρά του Τρόοδος, όχι μακριά από την Πάφο. Εκεί, στις 13 Αυγούστου, γεννιέται το πρώτο παιδί της οικογένειας Μούσκου, ο Μιχαήλ. Ο πατέρας Χριστόδουλος είναι βοσκός και το σπίτι των Μούσκων φτωχικό. Ο Χριστόδουλος ελπίζει ότι μια μέρα ο γιος του θα αναλάβει τη φροντίδα των ζώων και την προστασία της οικογένειας. Από νωρίς όμως καταλαβαίνει ότι ο Μιχαήλ δεν είναι φτιαγμένος για τη ζωή του χωριού. Έτσι, στα 13 του ο νεαρός Μιχαήλ γίνεται δόκιμος στη Μονή Κύκκου, το γνωστότερο και πλουσιότερο μοναστήρι της Κύπρου. Μέσα στο μοναστήρι λειτουργεί σχολείο με τρεις τάξεις, μόνη ελπίδα για έναν φτωχό νέο από το χωριό που αγαπά τα γράμματα. Ο Μιχαήλ είναι ένας νέος ευχάριστος, με χιούμορ και εξυπνάδα. Στο σχολείο της μονής ο Μιχαήλ διακρίνεται και γίνεται ιδιαίτερα αγαπητός από τους μοναχούς, οι οποίοι αποφασίζουν να τον στείλουν στη Λευκωσία για να συνεχίσει την εκπαίδευσή του. Στο Παγκύπριο Γυμνάσιο της Λευκωσίας αριστεύει, και το 1936 επιστρέφει στον Κύκκο, ως δάσκαλος πια στο σχολείο της μονής. Ένας ηλικιωμένος μοναχός, που ζει και σήμερα στη μονή του Κύκκου θυμάται, όταν 13 χρονών πήγε για πρώτη φορά στο σχολείο της μονής. Θυμάται ακόμα την εντύπωση που του έκανε ο Μιχαήλ Μούσκος.
  • Πατέρας Μακάριος
    Πατέρας Μακάριος μοναχός
    Ξεχώριζε από τους άλλους συνομήλικους του ο Μακάριος, στην περπατησιά, στην ομιλία, και ουδέποτε τον είδα να πάει καφενείο, πήγαινε περίπατο με το βιβλίο και επέστρεφε, και στο καφενείο δεν πήγαινε.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο πατέρας Μακάριος θυμάται την επιείκεια που έδειχνε ο Μούσκος στους μαθητές του, σε μια εποχή μάλιστα όπου το ξύλο ήταν καθημερινή πρακτική. Γι' αυτό ήταν κι ο μόνος στον οποίον πειθαρχούσαν οι νεαροί μαθητές.
  • Πατέρας Μακάριος
    Πατέρας Μακάριος μοναχός
    Αν μας έλεγε π.χ. να διατάξει κατεβείτε μέσα στη στέρνα να την καθαρίσετε, δύσκολο πράγμα, επειδή διέταξε ο Μακάριος θα το κάναμε χωρίς αντίρρηση, ενώ στους άλλους δε θα υπακούαμε.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Το περιβάλλον της μονής είναι ειδυλλιακό αλλά για τον Μιχαήλ, φτωχό σε ερεθίσματα. Οι μοναχοί αποφασίζουν να τον στείλουν για θεολογικές σπουδές στην Αθήνα. Λίγο πριν φύγει για την Ελλάδα, χρίζεται στη Λευκωσία διάκος και παίρνει το όνομα που θα τον συνοδεύσει στην υπόλοιπη ζωή του: Μακάριος. Ο Μακάριος φτάνει στην Ελλάδα τις μέρες που παίζεται η τελευταία πράξη του εμφυλίου στον Γράμμο. Εκεί, ο Δημοκρατικός Στρατός υφίσταται την τελειωτική του ήττα. Την ίδια χρονιά ο Μακάριος επισκέπτεται τον χώρο της μάχης στον Γράμμο, δηλώνοντας έτσι δημόσια τα αντικομουνιστικά του αισθήματα. Λίγο αργότερα, θα επισκεφτεί και την θρυλική Μακρόνησο, τόπο εξορίας και βασανιστηρίων. Στην Αθήνα ο Μακάριος θα γνωρίσει για πρώτη φορά τον Γεώργιο Γρίβα, τον Κύπριο στρατηγό και ιδρυτή της αντικομουνιστικής οργάνωσης Χ.
  • Σπύρος Παπαγεωργίου
    Σπύρος ΠαπαγεωργίουΚύπριος δημοσιογράφος
    Εδώ συνεδέθη με τον Γρίβα και την οργάνωση Χ, μάλιστα ήταν «Χίτης» ο Μακάριος.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Σπύρος Παπαγεωργίου είναι Κύπριος δημοσιογράφος και συγγραφέας βιβλίων για την Χ. Σύμφωνα με την έρευνά του, ο Μακάριος ήταν ο σύνδεσμος της οργάνωσης και μετέφερε μηνύματα ανάμεσα στα μέλη της.
  • Σπύρος Παπαγεωργίου
    Σπύρος ΠαπαγεωργίουΚύπριος δημοσιογράφος
    Ήταν ένθερμος αντικομουνιστής ο Μακάριος, και συνέχισε να είναι κι όταν το '48 κατέβηκε στην Κύπρο ως Μητροπολίτης Κυτίου διεκήρυττε «είμαι ο υπ' αριθμόν ένα εχθρός του κομμουνισμού».
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Η έρευνα του Σπύρου Παπαγεωργίου στην εφημερίδα της οργάνωσης Χ τον οδήγησε σ' αυτό το άρθρο, που φέρει την υπογραφή «Θεολόγος». Ο συγγραφέας του άρθρου επιτίθεται σφοδρά ενάντια στον κομουνισμό.
  • Σπύρος Παπαγεωργίου
    Σπύρος ΠαπαγεωργίουΚύπριος δημοσιογράφος
    Ο Μακάριος δεν μπορούσε να υπογράφει, ως κληρικός, αλλά έδινε πράγματα ανωνύμως. Αυτό κραυγάζει ότι είναι Μακάριος.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Το 1946 ο Μακάριος παίρνει υποτροφία για σπουδές στην Βοστώνη. Λίγο πριν φύγει, περνά από την Κύπρο για να αποχαιρετήσει τους δικούς του. Η μικρή του αδελφή Μαρία είναι μόλις 12 ετών και γνωρίζει ουσιαστικά για πρώτη φορά τον αδελφό της, που έλειπε από τότε που γεννήθηκε.
  • Μαρία  Χατζηκλεάνθους
    Μαρία Χατζηκλεάνθουςαδελφή Μακάριου
    Έμεινα έτσι λίγο απομακρυσμένη και μου λέει «έλα πουλάκι μου έλα είμαι κι εγώ αδερφός σου». «Όχι», λέω, «αδελφό δεν έχω άλλον, τον Γιακουμήν ξέρω». «Έλα, έλα», «πήγαινε» λέει, «είναι κι αυτός αδελφός μας».
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Από την Κύπρο ο Μακάριος φεύγει με πλοίο για την Αμερική. Εκεί, ο νεαρός διάκος αποφασίζει να βγάλει προσωρινά τα ράσα και να ενσωματωθεί με τους απλούς λαϊκούς. Η Βοστόνη γοητεύει τον Μακάριο, και στο πανεπιστήμιο κάνει φίλους που θα διατηρήσει για όλη του τη ζωή. Ο Μακάριος σχεδιάζει να μείνει στην Αμερική τέσσερα ακόμα χρόνια, αλλά πριν συμπληρώσει τα δύο, παίρνει ένα απρόσμενο μήνυμα από την Κύπρο. Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας τον εκλέγει παμψηφεί μητροπολίτη Κιτίου και του ζητά να επιστρέψει. Ο Μακάριος εκπλήσσεται.
  • Μαρία  Χατζηκλεάνθους
    Μαρία Χατζηκλεάνθουςαδελφή Μακάριου
    Δεν το περίμενε και ούτε το χώνεψε, γιατί δεν ήθελε να έρθει, διότι έφυγε στη μέση από τις σπουδές του.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Οι ιερείς όμως πιέζουν τον Μακάριο να γυρίσει. Είναι ο μόνος Κύπριος ιερέας με ανώτατες σπουδές και παρά την μακρόχρονη απουσία του έχει αφήσει άριστες εντυπώσεις. Ο Μακάριος καταλαβαίνει ότι δεν έχει άλλη επιλογή και επιστρέφει. Το 1948 η Κύπρος είναι ένα καζάνι που σιγοβράζει. Το αίτημα για Ένωση με την Ελλάδα ακούγεται όλο και πιο συχνά. Ο δραστήριος μητροπολίτης Κιτίου ρίχνεται στη δουλειά για να ενώσει τους Ελληνοκύπριους κάτω από την εκκλησία και να προωθήσει το εθνικό αίτημα. Τον Δεκέμβριο του 1949 ζητά από τους Αγγλους να οργανώσουν δημοψήφισμα για την Ένωση. Οι Αγγλοι αρνούνται, και αναλαμβάνει ο ίδιος να το οργανώσει. Τον Ιανουάριο του 1950, το 97% των Ελλήνων της Κύπρου ψηφίζουν υπέρ της Ένωσης με την «μητέρα πατρίδα». Τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου ο Μακάριος εκλέγεται Αρχιεπίσκοπος Κύπρου σχεδόν παμψηφεί και γίνεται ο Εθνάρχης του κυπριακού λαού. Πρώτος στόχος του Μακαρίου είναι να πείσει την ελληνική κυβέρνηση να προσφύγει στον ΟΗΕ, ζητώντας να αναγνωριστεί το δικαίωμα τον Κυπρίων για την αυτοδιάθεση. Η Ελλάδα όμως έχει μόλις βγει από τον εμφύλιο. Οι κυβερνήσεις, που διαδέχονται η μία την άλλη, είναι πολύ αδύναμες και εξαρτημένες από τους Άγγλους για να τα βάλουν μαζί τους. Ο Πλαστήρας και ο Βενιζέλος αρνούνται να συνεργαστούν. Ο Μακάριος στήνει έναν μηχανισμό από φοιτητικές ενώσεις που οργανώνουν τεράστια συλλαλητήρια στην Αθήνα, με στόχο να πιέσουν τις ελληνικές κυβερνήσεις. Ο ίδιος εκφωνεί πύρινους λόγους από τα μπαλκόνια της Μεγάλης Βρετανίας και ξεσηκώνει τον κόσμο.
  • Τάκης  Χατζηδημητρίου
    Τάκης ΧατζηδημητρίουΚύπριος πολιτικός
    Είχε όχι συγκινήσει απλώς την ελληνική νεολαία, αλλά είχε συναρπάσει τον ελληνικό λαό!
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Τάκης Χατζηδημητρίου, γραμματέας της Ένωσης Φοιτητών Ανωτάτων Σχολών, έλαβε μέρος στα περισσότερα μαχητικά συλλαλητήρια της Αθήνας.
  • Τάκης  Χατζηδημητρίου
    Τάκης ΧατζηδημητρίουΚύπριος πολιτικός
    Μη ξεχνάτε ότι ζούμε τη δεκαετία του '50, την επομένη του εμφυλίου πολέμου, που αρχίζει να αναλαμβάνει κι ο ελληνικός λαός, ήθελε να ξεπεράσει την ξένη εξάρτηση, τον έλεγχο από τις ξένες δυνάμεις.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Μακάριος δεν περιορίζεται στα ειρηνικά μέσα, και ταυτόχρονα με τον πολιτικό αγώνα σχεδιάζει τη δημιουργία μιας ένοπλης οργάνωσης ενάντια στους Άγγλους. Τα σχέδιά του παίρνουν σάρκα και οστά με την ίδρυση της ΕΟΚΑ. Ο Αζίνας, συνιδρυτής και αγωνιστής της ΕΟΚΑ, θυμάται το δίλημμα μπροστά στο οποίο βρέθηκε ο Μακάριος, όταν διάλεγε αρχηγό για την οργάνωση. Οι υποψήφιοι ήταν δύο, ο ταξίαρχος Μενέλαος Παντελίδης και ο Γεώργιος Γρίβας.
  • Ανδρέας  Αζίνας
    Ανδρέας Αζίναςσυνεργάτης Μακαρίου
    Ο Παντελής ήταν πολύ καλός επιτελικός, αλλά δεν είχε εκείνο που είχε ο Γρίβας, να σταθεί να σε κοιτάξει και να σου πει «εσύ θα πας να κάνεις τούτο και θα σκοτωθείς».
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Γρίβας επιλέγεται και τα σχέδια προχωρούν. Την ίδια περίοδο ο Μακάριος γνωρίζει τον νεαρό Τουρκοκύπριο δικηγόρο Ραούφ Ντενκτάς, που δουλεύει στο γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα Κρίτωνα Τορναρίτη. Οι δύο τους επισκέπτονται την Αρχιεπισκοπή για μιαν υπόθεση.
  • Ραούφ  Ντενκτάς
    Ραούφ ΝτενκτάςΤουρκοκύπριος ηγέτης
    Ήρθε, σφίξαμε τα χέρια, καθίσαμε και φώναξε έναν νεαρό παπά και του είπε «ρώτα τι θα πιούν οι κύριοι». Ο κύριος Τορναρίτης ζήτησε έναν μέτριο, εγώ έναν γλυκό και οι άλλοι είπαν κι αυτοί τι θέλουν. Τότε, ο Μακάριος είπε στον παπά «ξέρεις τον δικό μου καφέ, ξέρεις του Τορναρίτη, τους υπόλοιπους φτιάξε τους όπως θέλεις». Σοκαρίστηκα!
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Το 1954 ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Αλέξανδρος Παπάγος ενδίδει στην πίεση του Μακαρίου και προσφεύγει στον ΟΗΕ. Έξι μέρες μετά, ο Μακάριος οργανώνει παγκύπριο συλλαλητήριο γύρω από την εκκλησία της Φανερωμένης στη Λευκωσία. Ο Τάκης Χατζηδημητρίου είναι εκεί.
  • Τάκης  Χατζηδημητρίου
    Τάκης ΧατζηδημητρίουΚύπριος πολιτικός
    Συγκεντρώθηκε μέγα πλήθος εις την εκκλησία.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο λόγος που εκφωνεί ο Αρχιεπίσκοπος εκείνη τη μέρα θα μείνει στην ιστορία ως «ο όρκος της Φανερωμένης».
  • Τάκης  Χατζηδημητρίου
    Τάκης ΧατζηδημητρίουΚύπριος πολιτικός
    «Θα παραμείνουμε πιστοί έως θανάτου στο εθνικό αίτημα Εν και μόνο επιδιώκοντες. Εις και μόνον αποβλέποντες. Την ένωσιν και μόνον την ένωσιν.».
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Με αυτά τα λόγια, ο Μακάριος ταυτίζεται πλέον με τον αγώνα για την Ένωση. Η προσφυγή όμως της Ελλάδας στον ΟΗΕ αποτυγχάνει. Είναι ώρα για το σχέδιο Β. Τον Νοέμβριο του 1954 ο Μακάριος καλεί τον Γρίβα να κατέβει στην Κύπρο. Ο Αζίνας αναζητά ένα μέρος για να τον κρύψει. Καταλήγει σε αυτό το σπίτι, που βρίσκεται έξω από τη Λευκωσία και μακριά από τα μάτια των περιέργων.
  • Ανδρέας  Αζίνας
    Ανδρέας Αζίναςσυνεργάτης Μακαρίου
    Καμιά κίνηση την ημέρα δεν παρουσιαζόταν, είχε την ευχέρεια ο Γρίβας να αναπαύεται, να κάνει τα σχέδια του, τις σημειώσεις του και το βράδυ άρχιζαν οι πορείες και οι επισκέψεις .
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Γρίβας είναι ασυγκράτητος κι ο Μακάριος προσπαθεί να τον ελέγξει. Οι δύο άντρες δεν αργούν να συγκρουστούν για την μορφή που πρέπει να πάρει ο ένοπλος αγώνας.
  • Ανδρέας  Αζίνας
    Ανδρέας Αζίναςσυνεργάτης Μακαρίου
    Ο Μακάριος δεν ήθελε αίματα και ο Γρίβας επέμενε, και του λέω «στρατηγέ μην επιμένεις, εδώ πέρα είναι παπάς, άσε, όταν φτάσουμε στην πράξη τα πράγματα θα οδηγηθούν από μόνα τους». Και του έλεγε ο Γρίβας «καλά και όταν θα βάλουμε τις πρώτες βόμβες θα περιμένουμε αν μας διώξουν οι ?γγλοι να σταματήσουμε να μας πιάσουν;»
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Πολύ σύντομα, ένα τραγικό γεγονός θα πείσει τον Μακάριο ότι ο δρόμος του αίματος είναι αναπόφευκτος.
  • Ανδρέας  Αζίνας
    Ανδρέας Αζίναςσυνεργάτης Μακαρίου
    Ο Μακάριος είχε την ατυχία να έχει από την οικογένεια του το πρώτο θύμα, τον Χαράλαμπο Μούσκο, τον μοναδικό πρώτο του εξάδελφο. Από κεί και πέρα καταλαβαίνετε ότι πέρασε από το καμίνι της δοκιμασίας ο Μακάριος.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Η κατάσταση στην Κύπρο γίνεται όλο και πιο δύσκολη για τη Βρετανία. Ο πρωθυπουργός Ήντεν συγκαλεί τριμερή διάσκεψη Ελλάδας, Τουρκίας και Βρετανίας στο Λονδίνο. Η διάσκεψη αποτυγχάνει, αλλά ο Ήντεν έχει πετύχει τον σκοπό του: να εμπλέξει την Τουρκία στις διαπραγματεύσεις για το Κυπριακό. Το ναυάγιο πληρώνει ο ελληνισμός της Πόλης με το περίφημο Σεπτεμβριανό πογκρόμ. Οι Αγγλοι ζητούν από τον Μακάριο να αποκηρύξει την τρομοκρατία, αλλά αυτός με τις ομιλίες του φαίνεται να την επιδοκιμάζει.
  • Μακάριος
    Μακάριος
    «Αποτίομεν φόρον τιμής προς άπαντας τους μάρτυρας της κυπριακής ελευθερίας. Ραίνουμε τους τάφους των με τα άνθη της αγάπης μας και τα δάκρυα της ευγνωμοσύνης μας».
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Η Βρετανία ορίζει κυβερνήτη της Κύπρου τον στρατηγό Χάρντινγκ, που έχει φήμη σκληρού διαπραγματευτή. Μόλις φτάνει στο νησί, ο Χάρντινγκ δηλώνει ότι θέλει να μιλήσει με τον Αρχιεπίσκοπο σαν άντρας προς άντρα. Ο φιλέλληνας βουλευτής των Εργατικών Φράνσις Νόελ Μπέικερ, που γνωρίζει ελληνικά και συμπαθεί τον Μακάριο, αναλαμβάνει να μεσολαβήσει μεταξύ των δύο αντρών, για να μειωθεί η καχυποψία. Ο γιος του Φίλιπ έχει ακούσει πολλές φορές τις διηγήσεις του πατέρα του για εκείνες τις μέρες.
  • Φίλιπ  Νόελ Μπέικερ
    Φίλιπ Νόελ Μπέικεργιος Βρετανού διπλωμάτη
    Οι Αγγλοι πιστεύανε ότι φορούσε μια μάσκα, τη μάσκα του παπά, και ήταν ένας πονηρός κακός παπάς. Δεν μπορούσαν να καταλάβουν πώς ένας παπάς μπορεί να είναι πρόεδρος ή πολιτικός.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Νόελ Μπέικερ προσπαθεί να φέρει τους δύο άντρες πιο κοντά..
  • Φίλιπ  Νόελ Μπέικερ
    Φίλιπ Νόελ Μπέικεργιος Βρετανού διπλωμάτη
    Προσπάθησε ο πατέρας μου να τους γνωρίσει προσωπικά, σε προσωπικό επίπεδο. Τους κάλεσε και τους δύο για ένα γεύμα, μπας και δημιουργήσουν μια σχέση ανθρώπινη, για να ξεπεράσει τη στρατιωτική γραμμή που έπρεπε να τηρήσει ο Χάρντινγκ από τη μια και την πολιτική δουλειά που έπρεπε να κάνει ο Μακάριος από την άλλη.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Το γεύμα δεν εξελίσσεται όπως ελπίζει ο Μπέικερ.
  • Φίλιπ  Νόελ Μπέικερ
    Φίλιπ Νόελ Μπέικεργιος Βρετανού διπλωμάτη
    Αποτυχία, αποτυχία, για να χαλαρώσει ο Μακάριος έπρεπε να βγάλει το καπέλο του παπά.
  • Ανώνυμος
    Ανώνυμος
    Το έβγαλε;
  • Φίλιπ  Νόελ Μπέικερ
    Φίλιπ Νόελ Μπέικεργιος Βρετανού διπλωμάτη
    Δεν το έβγαλε, και ήξερε τότε ο πατέρας μου ότι δεν πρόκειται να γίνει αυτή η ζύμωση που ήλπιζε ότι θα γίνει.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Οι συνομιλίες οδεύουν σε αδιέξοδο ενώ η Λευκωσία τραντάζεται από τις βόμβες της ΕΟΚΑ. Οι Βρετανοί φτάνουν στα όρια της υπομονής τους.
  • Ανδρέας  Αζίνας
    Ανδρέας Αζίναςσυνεργάτης Μακαρίου
    Αφού τον έλεγαν «ο παπάς με τα ματωμένα χέρια». Η πιστοποίηση ότι ο Μακάριος είχε το θράσος να μιλά μαζί τους και την ίδια ώρα να διευθύνει παράνομο αγώνα τους είχε πειράξει φοβερά.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Στις 9 Μαρτίου του 1956 η αδελφή του Μακάριου ξεκινά να πάει μαζί του στην Αθήνα, για να επισκεφτεί τον γιατρό της. Λίγο πριν φύγουν για το αεροδρόμιο, την ειδοποιούν να μην μπει στο ίδιο αυτοκίνητο με τον Αρχιεπίσκοπο.
  • Μαρία  Χατζηκλεάνθους
    Μαρία Χατζηκλεάνθουςαδελφή Μακάριου
    Πήγα και περίμενα να έρθει, το μόνο που σκέφτηκα ήταν «πόσην ώρα θα κάνετε;» «Ένα τέταρτο», λέει, επήγα εγώ στο τέταρτο και περίμενα, δεν έρχεται. Βλέπω όλοι έτρεχαν αριστερά δεξιά, λέω «δεν ήρθε ο αδελφός μου» «Ε, κυρία Μαρία, μετάνιωσε ο Μακαριότατος», μου λέει ένας, «θέλετε να συνεχίσετε;» «Όχι», λέω, «να πάω πίσω, φέρτε μου τα πράγματά μου να πάω πίσω». Ήρθε κι η Εγγλέζα να μου πασπατεύει μες στις βάτες μου, δώσ' της μια με την τσάντα!
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Λίγες ώρες μετά, η Μαρία Χατζηκλεάνθους μαθαίνει ότι ο αδελφός της συνελήφθη από τους Βρετανούς. Ο Μακάριος εξορίζεται στις Σεϋχέλλες. Εκεί, βρίσκεται σε κατ' οίκον περιορισμό, έτσι συγκεντρώνεται στο διάβασμα, το γράψιμο και τους περιπάτους με συνοδεία στο νησί. Το 1957 οι Βρετανοί τον απελευθερώνουν, με τον όρο να μην επιστρέψει στην Κύπρο. Ο Αριστοτέλης Ωνάσης στέλνει το πλοίο Olympic Thunder για να τον παραλάβει. Στην Αθήνα τον υποδέχεται ένα ξέφρενο πλήθος με πανηγυρισμούς. Ο Μακάριος εγκαθίσταται σε μια βίλα του Ψυχικού, απ' όπου συντονίζει τον αγώνα στην Κύπρο. Το 1958 οι Βρετανοί, που ανυπομονούν να δώσουν ένα τέλος στο Κυπριακό, προωθούν την εφαρμογή του σχεδίου Μακμίλλαν, που προβλέπει συγκυριαρχία Ελλάδας και Τουρκίας στην Κύπρο. Ο Μακάριος βρίσκεται υπό πίεση και τον Σεπτέμβριο του 1958 δίνει μια συνέντευξη σε μία Βρετανίδα βουλευτή και δημοσιογράφο, όπου δηλώνει ότι θα δεχόταν ένα σχέδιο για μια ανεξάρτητη Κύπρο. Για πρώτη φορά, δεν αναφέρεται πουθενά στην ένωση με την Ελλάδα. Τον Δεκέμβριο του 1958 ξεκινά απευθείας διάλογος μεταξύ του Καραμανλή και του Τούρκου πρωθυπουργού Μεντερές για την δημιουργία μιας ανεξάρτητης Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο Μακάριος ενημερώνεται πλήρως για τις εξελίξεις. Ο Ανδρέας Αζίνας θυμάται ακόμα το κλίμα εκείνον τον Δεκέμβριο.
  • Ανδρέας  Αζίνας
    Ανδρέας Αζίναςσυνεργάτης Μακαρίου
    Κάθε μέρα υπήρχε μία διαφορά μεταξύ Καραμανλή και Αβέρωφ, μεταξύ Αβέρωφ και Μακαρίου, μεταξύ Μακαρίου-Καραμανλη, κάθε μέρα τα είχαμε αυτά. Και υψωνόταν το θερμόμετρο, ύβριζε ο Καραμανλής, μας διαβολοέστελνε, ύστερα τα έβρισκαν, και ήταν όλο αγάπες και αγκαλιές.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Εκπρόσωποι των δύο κυβερνήσεων συναντώνται στη Ζυρίχη και καταλήγουν σε ένα καθεστώς ανεξαρτησίας στο νησί με συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων. Μένει μόνο να πειστεί ο Μακάριος. Ο Καραμανλής επιστρέφει στην Αθήνα και τον ενημερώνει για τις συμφωνίες.
  • Αγγελος  Βλάχος
    Αγγελος ΒλάχοςΈλληνας διπλωμάτης
    Του τα διάβασε, και κράτησε αυτή η ανάγνωση τρία τέταρτα. Ο Μακάριος άκουγε, σφίγγα. Και μετά του λέει «κύριε πρόεδρε, μπορείτε να μου τα ξαναδιαβάσετε;» Και ο Καραμανλής του τα ξαναδιάβασε. Και τότε ο Μακάριος του λέει «κύριε πρόεδρε, σας ευγνωμονώ για όλο αυτό το έργο που κάνατε και θα ήθελα να ευχαριστήσω την κυβέρνηση με ένα ανακοινωθέν». Και γράφει ένα ανακοινωθέν, με το οποίο εκφράζει την ευγνωμοσύνη του στην ελληνική κυβέρνηση. Την επομένη το πρωί όλος ο τύπος είχε αυτό το ανακοινωθέν. Στις οκτώ το πρωί μου τηλεφωνά ο Μακάριος και μου λέει «κύριε Βλάχο παρακαλώ ελάτε στη Μεγάλη Βρετανία αμέσως». Τι διάολο να με θέλει; Πάω στη Μεγάλη Βρετανία και μου λέει «τα σκέφτηκα τα πράγματα τη νύχτα, δεν μπορώ να υπογράψω αυτό το..». Λέω «μα Μακαριότατε τώρα οι εφημερίδες όλες έχουν το ανακοινωθέν σας, πώς γίνεται, γιατί;» «Είναι αδύνατον», λέει, «πέστε το στον πρόεδρο, δεν μπορώ».
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Τελικά ο Μακάριος υπογράφει το ανακοινωθέν και τον Φεβρουάριο του 1959 όλα τα μέρη συναντιούνται στο Λονδίνο. Ο Ραούφ Ντενκτάς, που συμμετείχε στην αντιπροσωπεία των Τουρκοκυπρίων στο Λονδίνο, θυμάται χαρακτηριστικά ένα περιστατικό. Όταν οι συμφωνίες βρίσκονται στην τελική ευθεία, ο Μακάριος σηκώνεται, παίρνει τον λόγο και ζητά να συζητηθούν όλα τα θέματα από την αρχή γιατί, όπως ισχυρίζεται, δεν τον είχε ενημερώσει κανείς.
  • Ραούφ  Ντενκτάς
    Ραούφ ΝτενκτάςΤουρκοκύπριος ηγέτης
    Αμέσως ο Καραμανλής παρενέβη από την άλλη πλευρά στα ελληνικά, προφανώς μη γνωρίζοντας ότι εμείς καταλαβαίναμε ελληνικά. Του λέει «πατέρα, Μακαριότατε, τι κάνετε; Ήρθατε εδώ γνωρίζοντας τι θα υπογράφατε, ήσασταν πολύ ικανοποιημένος, τώρα τι κάνετε;» Ο Μακάριος απάντησε στα ελληνικά «αφήστε με να παζαρέψω λίγο». Κι ο Καραμανλής του είπε «θα μείνετε μόνος σας».
  • Αγγελος  Βλάχος
    Αγγελος ΒλάχοςΈλληνας διπλωμάτης
    Στην διάσκεψη ο Μακάριος έκανε τα δικά του, ως την τελευταία στιγμή έλεγε «εγώ δεν υπογράφω». Και έλεγε αγγλιστί «if it is now it is no», «αν είναι τώρα είναι όχι». Και στο τέλος υπέγραψε.
  • Ραούφ  Ντενκτάς
    Ραούφ ΝτενκτάςΤουρκοκύπριος ηγέτης
    Ήταν το στυλ του, καλογερίστικο στυλ. Όπως όταν πουλάς μουλάρια, παζαρεύεις μέχρι την τελευταία στιγμή, και μετά όταν η άλλη πλευρά πάει να φύγει τους φωνάζεις πίσω και τα βρίσκετε. Του άρεσε να τεντώνει το σκοινί μέχρι το τέλος, μέχρι λίγο πριν να σπάσει. Αλλά δεν ήξερε ποτέ πού να σταματήσει.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Το ίδιο βράδυ στην δεξίωση που παρατίθεται στο ξενοδοχείο Claridge's ο Μακάριος εκπλήσσει τον Καραμανλή.
  • Αγγελος  Βλάχος
    Αγγελος ΒλάχοςΈλληνας διπλωμάτης
    «Κύριε πρόεδρε, φανταστήκατε ποτέ ότι δεν θα υπέγραφα;». Και του λέει ο Καραμανλής «ε τότε γιατί όλα αυτά;» «Ε, είχα τους λόγους μου».
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Επιστρέφοντας στην Αθήνα, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής δεν κρύβει τον εκνευρισμό του για την συμπεριφορά του Μακαρίου.
  • Θεόδωρος  Κουλουμπής
    Θεόδωρος Κουλουμπής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Πανεπιστήμιο Αθηνών
    Είπε «εγώ εμφανίζομαι ως προδότης και ο Μακάριος ως εθνάρχης».
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Θεόδωρος Κουλουμπής είναι πολιτικός επιστήμονας και ειδικός στα θέματα της Κύπρου.
  • Θεόδωρος  Κουλουμπής
    Θεόδωρος Κουλουμπής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Πανεπιστήμιο Αθηνών
    Εκ των υστέρων, γνωρίζοντας το αποτέλεσμα, ο εθνάρχης ήταν ο Καραμανλής και ο Μακάριος ήταν ένας λαϊκιστής πολιτικός.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Την άνοιξη του 1960 οι δύο πλευρές διαπραγματεύονται τις λεπτομέρειες της ανεξαρτησίας. Ο Μακάριος απειλεί να τινάξει τις συμφωνίες στον αέρα, επειδή... διαφωνεί για τη φορολογία στα στυλό!
  • Ραούφ  Ντενκτάς
    Ραούφ ΝτενκτάςΤουρκοκύπριος ηγέτης
    Κάθισα στη θέση μου και είπα «Αρχιεπίσκοπε όλοι περιμένουν αυτή τη συμφωνία, έχει καθυστερήσει ήδη εννιά μήνες κι εσείς κάνετε τόση φασαρία την τελευταία στιγμή». Απάντησε κάτι που με πλήγωσε. «Κύριε Ντενκτάς, προσπαθώ για το καλό της χώρας. Εσείς με ποιόν είστε;»
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Παρά την αντιπαλότητά του με τον Μακάριο, ο Ραούφ Ντενκτάς του αναγνωρίζει την αίσθηση του χιούμορ. Σε ένα διάλειμμα των ίδιων διαπραγματεύσεων, ο Μακάριος τον ρώτησε κάτι και ο Ντενκτάς απάντησε με προσβλητικό τρόπο. Όσοι ήταν γύρω τους πάγωσαν.
  • Ραούφ  Ντενκτάς
    Ραούφ ΝτενκτάςΤουρκοκύπριος ηγέτης
    Ο Μακάριος ήταν έξυπνος, αμέσως είπε ένα πονηρό ανέκδοτο για έναν ιμάμη, κι εγώ είπα τρία πονηρά ανέκδοτα για τρεις παπάδες. Όλοι άρχισαν να γελάνε, και μπήκαμε ξανά μέσα και το θέμα λύθηκε.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Στις 16 Αυγούστου ανακηρύσσεται η ανεξάρτητη Δημοκρατία της Κύπρου.
  • Ραδιοφωνικό μήνυμα
    Ραδιοφωνικό μήνυμα
    «Πιθανώς το πιο σημαντικό γεγονός σε ολόκληρη την μακρά ιστορία της Κύπρου. Απόψε, θα πέσετε για ύπνο σε μια βρετανική αποικία, και αύριο θα ξυπνήσετε σε μια ανεξάρτητη δημοκρατία!»
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Πρώτος πρόεδρός της ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος.
  • Μακάριος
    Μακάριος
    Ζήτω η ελευθέρα ανεξάρτητος Κύπρος!
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Οι δηλώσεις του δημιουργούν ελπίδες για μια αρμονική συνεργασία μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
  • Μακάριος
    Μακάριος
    Η νέα πολιτεία θα εφαρμόσει προς τούτο σταθερώς την αρχή των ίσων δικαιωμάτων, της ίσης μεταχειρίσεως και της παροχής των αυτών ευκαιριών εις πάντας ανεξαιρέτως τους πολίτας, ανεξαρτήτως φυλής, φρονημάτων ή θρησκεύματος.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Η νέα κυπριακή δημοκρατία ξεκινά με καλούς οιωνούς...
  • Γιώργος  Θεοδότου
    Γιώργος Θεοδότουθαλαμηπόλος Αρχ. Μακαρίου, 1960-1977
    Αυτό ήταν το κουδούνι που κάθε φορά που ήθελε να με καλέσει χτυπούσε.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Γιώργος Θεοδότου ήταν ο προσωπικός θαλαμηπόλος του Αρχιεπισκόπου από το 1960 μέχρι τον θάνατό του το 1977.
  • Γιώργος  Θεοδότου
    Γιώργος Θεοδότουθαλαμηπόλος Αρχ. Μακαρίου, 1960-1977
    Tο θεωρώ τιμή και θα το λέω μέχρι που να πεθάνω.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Θεοδότου, όπως όλοι οι άνθρωποι που εργάστηκαν δίπλα στον Μακάριο, έχουν μόνο καλά λόγια να πουν για τον πρώτο πρόεδρο της Κύπρου.
  • Γιώργος  Θεοδότου
    Γιώργος Θεοδότουθαλαμηπόλος Αρχ. Μακαρίου, 1960-1977
    Εδώ είναι ο προθάλαμος όπως βλέπετε, είναι μερικές από τις φωτογραφίες των φίλων του Αρχιεπισκόπου, των διαφόρων ηγετών, ιδιαίτερα του Νάσερ, τον οποίον υπεραγαπούσε. Και όταν του ανακοίνωσα ένα πρωί ότι ο Νάσερ απέθανε, μου λέει βλέπω τον κόσμο ανάποδα. Τον βασιλιά και τη βασίλισσα τους είχε στο υπνοδωμάτιο του ο Αρχιεπίσκοπος, σ' όλους μας έλεγε αστειευόμενος ότι είναι βασιλικός.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Η Κύπρος είναι πλέον ένα ανεξάρτητο κράτος, που χάρη στο εμπόριο, τη γεωργία και τον τουρισμό ευημερεί. Κάτω από την ήρεμη επιφάνεια όμως, τα προβλήματα μεταξύ των δύο κοινοτήτων αντί να υποχωρούν, επιδεινώνονται. Καμία από τις δύο πλευρές δεν δείχνει θέληση να εφαρμόσει το νέο σύνταγμα. Ο Μακάριος είναι ανυποχώρητος.
  • Πάτροκλος  Σταύρου
    Πάτροκλος Σταύρουυφυπουργός Προεδρίας Μακαρίου
    Όταν μας έλεγαν κοιτάξτε οι Τούρκοι είναι 100,000 εσείς είστε 500,000 εμείς απαντούσαμε, και ο Μακάριος: Όχι οι Τούρκοι δεν είναι 100,000, είναι 60 εκατομμύρια, πόσα είχε η Τουρκία τότε, και 100,000, γιατί πίσω από τους Τουρκοκύπριους εγώ βλέπω και την Τουρκία ολόκληρη.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Σπύρος Παπαγεωργίου θυμάται με πόση αποφασιστικότητα του μίλησε σε μια συνέντευξη, που του έδωσε το 1962.
  • Σπύρος Παπαγεωργίου
    Σπύρος ΠαπαγεωργίουΚύπριος δημοσιογράφος
    Τον θυμάμαι που μου έλεγε «ξεχωριστοί Τουρκοκυπριακοί δήμοι δε θα γίνουν, χωριστές πλειοψηφίες στη Βουλή δε θα γίνουν». Πράγματα τα οποία ήταν υποχρεωμένος βάσει των συμφωνιών Ζυρίχης να τα κάνει.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Αντί να συνεργαστούν, οι δύο κοινότητες φτιάχνουν μυστικές οργανώσεις και οπλίζονται κρυφά. Η ελληνική οργάνωση ονομάζεται Ακρίτας. Ο αρχηγός της πλησιάζει τους παλιούς αγωνιστές της ΕΟΚΑ, όπως τον Σπύρο Παπαγεωργίου.
  • Σπύρος Παπαγεωργίου
    Σπύρος ΠαπαγεωργίουΚύπριος δημοσιογράφος
    Σε φώναξα να μετέχεις σε αυτήν την οργάνωση, αποτελείται από εκλεκτούς αγωνιστές, γιατί οι Τούρκοι φέρνουν όπλα κρυφά, θα χρειαστεί να χτυπηθούμε μαζί. Τον Δεκέμβρη του '62 κάναμε μια μεγάλη άσκηση στην προεδρική κατοικία του Τροόδους. Μετείχε σχεδόν όλη η κυπριακή κυβέρνηση.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Όλα γίνονται με τις ευχές του Μακάριου.
  • Σπύρος Παπαγεωργίου
    Σπύρος ΠαπαγεωργίουΚύπριος δημοσιογράφος
    Ήρθε και στο επιτελείο μας και μας επεσκέφθη.
  • Ανώνυμος
    Ανώνυμος
    Θυμάστε τί σας είπε;
  • Σπύρος Παπαγεωργίου
    Σπύρος ΠαπαγεωργίουΚύπριος δημοσιογράφος
    Μας ενεθάρρυνε.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Όσο περνά ο καιρός, ο Μακάριος αφήνει όλο και πιο συχνά να εννοηθεί ότι όνειρό του παραμένει η Ένωση. Αυτό τρομοκρατεί τους Τουρκοκύπριους και προκαλεί συναγερμό στις εγγυήτριες δυνάμεις του νησιού. Ο Πάτροκλος Σταύρου ισχυρίζεται ότι ο Μακάριος δεν επιθυμούσε, αλλά αναγκαζόταν να αφήσει υπονοούμενα για την Ένωση.
  • Πάτροκλος  Σταύρου
    Πάτροκλος Σταύρουυφυπουργός Προεδρίας Μακαρίου
    Τον Μακάριο τον κατηγορούσαν νυχθημερόν ότι είναι ο επίορκος της Φανερωμένης, ο αρνητής της Ένωσης, ο νεκροθάφτης της Ένωσης. Και ο Μακάριος ναι, καμιά φορά για να αντισταθεί, από οργή και πόνο αν θέλετε, μιλούσε για την Ένωση. Ήταν κακό αυτό; Ναι, ήταν κακό. Τότε γιατί το έκανε; Το έκανε για να αμυνθεί, «δεν είμαι αυτός που λέτε».
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Τον Δεκέμβριο του 1963 ο Μακάριος αποφασίζει να αναθεωρήσει τις συμφωνίες της Ζυρίχης και θέτει 13 σημεία στα οποία ζητά να συμφωνήσουν οι Τουρκοκύπριοι.
  • Γλαύκος  Κληρίδης
    Γλαύκος Κληρίδηςπρ. πρόεδρος Κυπριακής Δημοκρατίας
    Όμως προτού τα δώσουμε στην τουρκική πλευρά και πάλι κατόπιν δικής μου εισήγησης τα στείλαμε στη Βρετανία, στην Ελλάδα, στις εγγυήτριες δυνάμεις και στην Τουρκία. Η Ελλάς μας συμβούλευσε να μην προχωρήσουμε, είναι πολύ ενωρίς, θα πρέπει να περιμένουμε, οι Βρετανοί δεν απήντησαν, εσιώπησαν, και η Τουρκία, προτού ακόμα απαντήσουν οι Τουρκοκύπριοι, είπε όχι.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Η ελληνοκυπριακή πλευρά ισχυρίζεται ότι ο Μακάριος πήρε το πράσινο φως από τον Αγγλο πρέσβη Σερ Αρθουρ Κλαρκ για να προχωρήσει στα 13 σημεία.
  • Θεόδωρος  Κουλουμπής
    Θεόδωρος Κουλουμπής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Πανεπιστήμιο Αθηνών
    Μακαριότατε, γιατί προχωρείς στα 13 σημεία με την ενθάρρυνση ενός Βρετανού πρέσβη ο οποίος μπορεί να το παίζει και διαίρει και βασίλευε, γιατί το κύριο μέλημα των Βρετανών ήταν η διατήρηση των βάσεών τους.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Οι συγκρούσεις με τους Τουρκοκυπρίους ξεσπούν σχεδόν αμέσως. Κόντρα σε κάθε λογική, ο Μακάριος πιστεύει ότι η οργάνωση του Ακρίτα μπορεί να εξαφανίσει την αντίσταση των Τουρκοκυπρίων μέσα σε 24 ώρες. Ακόμα μεγαλύτερη απειλή, που δεν έχει υπολογίσει ο Μακάριος, είναι η ίδια η Τουρκία, που τώρα βομβαρδίζει την Κύπρο και απειλεί με εισβολή. Ο Αμερικανός πρόεδρος Τζόνσον παρεμβαίνει γιατί φοβάται έναν ελληνοτουρκικό πόλεμο. Η Τουρκία κάνει πίσω την τελευταία στιγμή. Την άνοιξη η Ελλάδα με πρωθυπουργό τον Γεώργιο Παπανδρέου στέλνει κρυφά μια μεραρχία στρατού στην Κύπρο. Ο στρατηγός Γεώργιος Καρούσος είναι ένας από τους αξιωματικούς που επιλέγονται. Οι εντολές, λίγο πριν φύγουν, είναι σαφείς.
  • Γεώργιος  Καρούσος
    Γεώργιος Καρούσος (1925-2005) αντιστράτηγος
    «Η αποστολή σας κύριοι είναι η ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, η δε πατρίδα σας καλεί τώρα να δώσετε εκείνο το οποίο πρέπει να δώσετε για την πραγμάτωση αυτού του ιερού σκοπού.»
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Οι Έλληνες αξιωματικοί που κατεβαίνουν στο νησί βλέπουν τον Μακάριο σαν το πρότυπο του αγώνα για την Ένωση.
  • Μακάριος
    Μακάριος
    «Είμεθα έτοιμοι να πολεμήσωμεν και εν ανάγκη να θυσιασθώμεν και να αποθάνωμεν, αλλά να μην υποχωρήσωμεν.»
  • Γεώργιος  Καρούσος
    Γεώργιος Καρούσος (1925-2005) αντιστράτηγος
    Και μάλιστα υπήρχε από την πλευρά των Ελλαδιτών αξιωματικών μια αγάπη και εξαιρετική αναγνώριση προς την προσωπικότητα του Μακαρίου, ώστε ο Μακάριος να φαντάζει σε μας σαν θρυλικό πρόσωπο, με την εξορία του στις Σεϋχέλλες, με τις παρεμβάσεις του στις ελληνικές κυβερνήσεις...
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Οι συγκρούσεις συνεχίζονται και ο Αμερικανός πρόεδρος Τζόνσον, σε μια προσπάθεια να ελέγξει την κατάσταση, στέλνει στην Κύπρο ως απεσταλμένο τον διπλωμάτη Τζωρτζ Μπωλ. Ο Μακάριος τον δέχεται με καχυποψία.
  • Θεόδωρος  Κουλουμπής
    Θεόδωρος Κουλουμπής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Πανεπιστήμιο Αθηνών
    Τον ρώτησε ο Μακάριος «φέρατε πολλές αποσκευές; Και φέρατε και καλοκαιρινά ρούχα;» Και ήταν την άνοιξη, που σημαίνει ότι του περνούσε το μήνυμα ότι «δεν θα φύγετε από εδώ εύκολα».
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Μπωλ φτάνει στο νησί με κάποιες καινούριες ιδέες.
  • Τζωρτζ  Μπωλ
    Τζωρτζ Μπωλ Αμερικανός διπλωμάτης
    Ήταν πολύ δύσκολο, εν όψει της ιστορίας των δύο λαών, της εχθρότητας που είχε αναπτυχθεί, των θρησκευτικών και εθνικών διαφορών, να ζήσουν μαζί οι Έλληνες και οι Τούρκοι, κάτω από την ίδια κυβέρνηση. Αλλά αν ο κάθε λαός είχε τη δική του κυβέρνηση, σκεφτήκαμε ότι έτσι μπορεί να υπάρχει μια πιθανότητα συμβίωσης. Γι' αυτό προέκυψε το σχέδιο της Διπλής Ένωσης.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Τον Ιούλιο οι ιδέες του Μπωλ παίρνουν τη μορφή του σχεδίου Ατσεσον, το οποίο προβλέπει την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, με αντάλλαγμα την παραχώρηση της Καρπασίας στους Τούρκους, ως στρατιωτική βάση. Ο Γεώργιος Παπανδρέου δίνει εντολή στον πρέσβη Τζων Σωσσίδη να αποδεχθεί το σχέδιο.
  • Τζων  Σωσσίδης
    Τζων Σωσσίδης Έλληνας πρέσβης
    Πράγματι, μετέβην αεροπορικώς. Το ίδιο απόγευμα απεδέχθην το σχέδιο. Σε μία ώρα με πήρε στο τηλέφωνο και μου είπε ότι δεν μπορεί να εφαρμοσθεί το σχέδιο, διότι ο Μακάριος αντιδρά, και θα έχουμε αιματοχυσία εις την Κύπρον.
  • Τάκης  Χατζηδημητρίου
    Τάκης ΧατζηδημητρίουΚύπριος πολιτικός
    Μπορώ να καταθέσω και μιαν άλλη μαρτυρία για τον Μακάριο, ο οποίος είπε σε κάποιαν περίπτωση ότι «αν θέλει η Ελλάδα να δώσει το Καστελόριζο ας δώσει, εγώ δεν δίνω από την Κύπρο». Αλλά ύστερα ανακάλεσε αυτή τη δήλωση ο Μακάριος.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Το σχέδιο Ατσεσον ναυαγεί. Ο Μακάριος προσεγγίζει τη Σοβιετική Ένωση και κάνει μυστική συμφωνία για την αποστολή όπλων στην Κύπρο. Αγγλία και Αμερική ανησυχούν.
  • Ντέιβιντ  Πόττερ
    Ντέιβιντ Πόττερπρ. πρέσβης ΗΠΑ στην Κύπρο
    Ο Μακάριος ασφαλώς και δεν ήταν σύμμαχός μας! Ανήκε στον Τρίτο Κόσμο, εγώ τον βάζω στην ίδια κατηγορία με τον Νεχρού της Ινδίας και άλλους, που ήταν ανένδοτα τριτοκοσμικοί, και προσπαθούσαν να μείνουν έξω από την ψυχροπολεμική διαμάχη. Το πρόβλημα είναι ότι τότε για εμάς ίσχυε το «πας μη σύμμαχος αντίπαλος».
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Μακάριος Δρουσιώτης, δημοσιογράφος σε μια από τις μεγαλύτερες εφημερίδες της Κύπρου, υποστηρίζει ότι ο Μακάριος έπαιζε ένα επικίνδυνο παιχνίδι στο αποκορύφωμα του Ψυχρού Πολέμου.
  • Μακάριος  Δρουσιώτης
    Μακάριος ΔρουσιώτηςΚύπριος δημοσιογράφος
    Δηλαδή έγινε εκεί ένα εργαλείο ο Μακάριος, στην άγνοια του ή στην πολιτική του αφέλεια τότε, των παιχνιδιών των πολύ μεγάλων παιχνιδιών που παίζονταν μεταξύ της Ανατολής και της Δύσης. Και ο Μακάριος πήγε εκεί, ένας καλόγερος, να κάνει παιχνίδι με τη Σοβιετική Ένωση στην ανατολική Μεσόγειο. Ε, αυτό ήταν μία πολιτική αυτοκτονία για την Κύπρο.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Παρά τους πολιτικούς ακροβατισμούς του Μακαρίου, η κρίση του 1964 ξεπερνιέται. Το 1967, κι ενώ στην Ελλάδα έχουν πάρει την εξουσία οι δικτάτορες, η Κύπρος περνά μια ακόμα κρίση με την Τουρκία, και ο πόλεμος αποφεύγεται πάλι την τελευταία στιγμή με τη μεσολάβηση των Αμερικανών. Ο Μακάριος αποφασίζει τότε να τους δώσει κάτι σαν αντάλλαγμα.
  • Μακάριος  Δρουσιώτης
    Μακάριος ΔρουσιώτηςΚύπριος δημοσιογράφος
    Μέχρι τότε, ενώ οι Αμερικάνοι είχαν ραδιοφωνικούς σταθμούς στην Κύπρο, όπου παρακολουθούσαν τις ραδιοφωνικές εκπομπές όλων των γειτονικών κρατών και καταγράφανε τι λέγανε και λοιπά, από την εποχή της Αγγλοκρατίας, αλλά λειτουργούσανε παράνομα αυτοί οι σταθμοί, ήρθε σε συμφωνία μαζί τους να είναι νόμιμοι και να παίρνει ένα δικαίωμα σαν ενοίκιο, ας πούμε, νομίζω 1,2 εκατομμύρια δολάρια.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Το 1968 ο Μακάριος αλλάζει πολιτική και προσανατολίζεται ξανά προς μια ανεξάρτητη Κύπρο. Αυτό δεν αρέσει στους φανατικούς της Ένωσης. Στις αρχές του 1968 προκηρύσσονται εκλογές για τις 25 Φεβρουαρίου. Μοναδικός αντίπαλος του Μακαρίου ο ψυχίατρος Τάκης Ευδόκας από τη Λευκωσία. Σύνθημά του η Ένωση, την οποία κατηγορεί τον Μακάριο ότι έχει εγκαταλείψει. Η προεκλογική συγκέντρωση του Ευδόκα στις 23 Φεβρουαρίου διακόπτεται από πλήθος οπαδών του Μακαρίου, οι οποίοι κρατούν πλακάτ με τη φωτογραφία του Αρχιεπισκόπου και πετούν γιαούρτια στον υποψήφιο πρόεδρο. Στις εκλογές ο Ευδόκας παίρνει το 3,8% των ψήφων. Ο Μακάριος είναι για μια ακόμα φορά θριαμβευτής και ο μοναδικός που οι Κύπριοι αναγνωρίζουν ως ηγέτη τους.
  • Θεόδωρος  Κουλουμπής
    Θεόδωρος Κουλουμπής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Πανεπιστήμιο Αθηνών
    Ο Μακάριος ήταν ένα είδος μεγάλου πλατάνου, με τόσο τεράστια παρουσία και επιβολή και τόσο μεγάλη σκιά από κάτω, που δεν μπόρεσαν να ξεφυτρώσουν πολιτικές δυνάμεις και φυσιολογικά - εντός εισαγωγικών φυσιολογικά - κόμματα και προσωπικότητες άλλες από τον ίδιο τον Μακάριο.
  • Μακάριος  Δρουσιώτης
    Μακάριος ΔρουσιώτηςΚύπριος δημοσιογράφος
    Δεν ενεθάρρυνε ο ίδιος να γίνει πολιτικός διάλογος. Σε μία μέρα έγιναν 4-5 κόμματα, και για να γίνουν τα κόμματα πήγαιναν όλοι στον Μακάριο και έπαιρναν έγκριση. Οπότε αφού θα κάνει ο Κληρίδης κόμμα και είναι ισχυρός, ας κάνει κι ένα ο Σαμψών, ένα βαρίδι απ? εδώ, ας κάνει κι ένα ο Λυσσαρίδης, ένα αριστερό βαρίδι, και όλους τους συντόνιζε σαν μαριονέττες.
  • Τάκης  Χατζηδημητρίου
    Τάκης ΧατζηδημητρίουΚύπριος πολιτικός
    Δεν πίστευε στα κόμματα και στην έννοια της πολιτικής ζωής, αλλά αυτό επειδή ήταν ο ίδιος εθνάρχης, έβλεπε τα κόμματα να διαδραματίζουν ένα υπηρετικό ρόλο.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Η γνώμη του Μακάριου για την πολιτική ζωή φαίνεται μέσα από το προσωπικό ημερολόγιο της ιδιαιτέρας γραμματέως του, το οποίο κυκλοφόρησε σε λίγες κόπιες πριν απαγορευτεί το 1986. Αφοσιωμένη στον Μακάριο, κατέγραφε κάθε βράδυ τις συνομιλίες τους. Σε μία από αυτές, συζητούν το θέμα των αμερικανικών εκλογών. Ο Μακάριος, που δεν έχει γνωρίσει αντιπολίτευση στη ζωή του, παραδέχεται ότι έχει φανεί ιδιαίτερα τυχερός και λέει, αναφερόμενος στον Αμερικανό υποψήφιο, ότι «είναι τρομερό να βασίζεσαι στην ψήφο». Σε ένα άλλο σημείο του ημερολογίου, ο Μακάριος καλεί τη γραμματέα του για να της πει ότι το Λεξικό της Οξφόρδης τον περιλαμβάνει μεταξύ των 20 μεγαλύτερων ηγετών του 20ου αιώνα. Και προσθέτει ότι σε ένα μόνο υπερτερεί από τους άλλους που αποκαλούν μεγάλους: «Δεν έχει το αίσθημα του φόβου». Καθώς μπαίνει η δεκαετία του '70 ο Μακάριος θα χρειαστεί όλο και πιο συχνά το θάρρος του. Οι σχέσεις του με τη χούντα των Αθηνών και τους Έλληνες αξιωματικούς που βρίσκονται στην Κύπρο, και τον κατηγορούν ως προδότη της Ένωσης, γίνονται όλο και χειρότερες. Ο Αρχιεπίσκοπος δέχεται ανώνυμες απειλές εναντίον της ζωής του αλλά δεν αλλάζει την καθημερινότητά του. Στις 8 Μαρτίου του 1970 ετοιμάζεται να πάει στο χωριό Μαχαιρά, για να τελέσει το μνημόσυνο ενός ήρωα της ΕΟΚΑ.
  • Γιώργος  Θεοδότου
    Γιώργος Θεοδότουθαλαμηπόλος Αρχ. Μακαρίου, 1960-1977
    Είχαμε κάποιες πληροφορίες ότι θα κάνουν απόπειρα εναντίον του Μακαρίου, αλλά πίστευαν στον Μαχαιρά.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Μακάριος επιβιβάζεται στο ελικόπτερο για να φύγει. Εκείνη την ώρα ο Θεοδότου στέκεται στο παράθυρο της αρχιεπισκοπής και παρακολουθεί τον πιλότο που απογειώνει το ελικόπτερο.
  • Γιώργος  Θεοδότου
    Γιώργος Θεοδότουθαλαμηπόλος Αρχ. Μακαρίου, 1960-1977
    Ενώ το ελικόπτερο βρισκόταν περίπου στο ύψος του δέντρου, εκεί στην αροκάρια, ακούσαμε πυροβολισμούς, και είδα το ελικόπτερο να ταλανίζεται κατά κάποιον τρόπο, ακόμα λίγο να χτυπήσει πάνω στο σπίτι εκεί που βρίσκεται πίσω από τα πεύκα, κι έκατσε εκεί, χωρίς να ξέρω φυσικά ότι έκατσε, προσγειώθηκε.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο πιλότος, βαριά τραυματισμένος, προσγειώνει το ελικόπτερο και ο Αρχιεπίσκοπος σώζεται. Οι υποψίες βαραίνουν τη χούντα των συνταγματαρχών, η απόπειρα όμως θα παραμείνει ανεξιχνίαστη μέχρι σήμερα. Το καλοκαίρι του 1971 ο δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος πιέζει τον Μακάριο να δεχτεί την ένωση Κύπρου-Ελλάδας, με παραχώρηση ενός κομματιού στην Τουρκία. Διαφορετικά, ο δικτάτορας του ζητά να παραιτηθεί. Ο Μακάριος αρνείται και οι σχέσεις χειροτερεύουν. Ένα μήνα αργότερα, ο Γρίβας κατεβαίνει παράνομα στην Κύπρο και τίθεται επικεφαλής μιας νέας οργάνωσης, της ΕΟΚΑ Β. Ο Σπύρος Παπαγεωργίου ήταν μέλος της ΕΟΚΑ Β.
  • Σπύρος Παπαγεωργίου
    Σπύρος ΠαπαγεωργίουΚύπριος δημοσιογράφος
    Υπήρχε και μίσος και εκδικητική διάθεση, και έλεγαν να τον κόψουμε να τελειώνει. Αλλωστε όλα τα σχέδια της ΕΟΚΑ Β, από το πρώτο σχέδιο Σφενδόνη μέχρι το τελευταίο Απόλλων με πολλά άλλα ενδιάμεσα, προνοούσαν βασικώς την ανατροπή και τη δολοφονία του Μακαρίου.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο κυριότερος τροφοδότης της ΕΟΚΑ Β σε έμψυχο και άψυχο υλικό είναι οι Έλληνες αξιωματικοί της Εθνικής Φρουράς. Αυτοί χρησιμοποιούν όλα τα μέσα στην προσπάθειά τους να υποσκάψουν τη θέση του Μακαρίου. Ο Μακάριος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και προειδοποιεί τον Γρίβα και τους Έλληνες αξιωματικούς ότι οι ενέργειές τους βλάπτουν την Κύπρο. Οι ομιλίες του είναι προφητικές...
  • Μακάριος
    Μακάριος
    Εις τί αποσκοπούν και τι επιδιώκουν δια των φοβερών τούτων εγκλημάτων (φωνές από κάτω «το ξεπούλημα της Κύπρου Μακαριότατε») οι απεχθείς δράσται και οι καθ?οιονδήποτε τρόπον υποστηρικταί των;
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Την 28η Οκτωβρίου, ένα άγημα της Εθνικής Φρουράς πηγαίνει στην Αρχιεπισκοπή για να υποστείλει τη σημαία, όπως γίνεται σε όλες τις εθνικές γιορτές. Ο Θεοδότου βρίσκεται στο αρχιεπισκοπικό γραφείο μαζί με τον Μακάριο.
  • Γιώργος  Θεοδότου
    Γιώργος Θεοδότουθαλαμηπόλος Αρχ. Μακαρίου, 1960-1977
    Φεύγοντας από εδώ ο υπεύθυνος του τμήματος έβαλε τον λόχο να φωνάξει «Γεώργιος Γρίβας Διγενής». Και είδα πόσο λυπήθηκε ο Μακαριότατος, όχι για τίποτε άλλο, αλλά το πόσο στενοχωρήθηκε να του φωνάζουν μέσα στο σπίτι του για τον Γεώργιο Γρίβα Διγενή
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Τον Ιανουάριο του 1974 ο Γρίβας, στα 76 του, πεθαίνει. Ο Μακάριος εκφωνεί έναν τιμητικό λόγο για τον ήρωα της κυπριακής ελευθερίας. Στην πραγματικότητα όμως ανακουφίζεται. Η ιδιαιτέρα γραμματέας του, σημειώνει στο ημερολόγιό της την ημερομηνία και περιγράφει μια συζήτηση που είχε με τον Μακάριο. Ο Αρχιεπίσκοπος της λέει χαμογελώντας συλλυπητήρια και αυτή του απαντά ειρωνικά ότι φοράει ένα κόκκινο πουλόβερ για να πενθήσει τον θάνατο του Γρίβα. Η ΕΟΚΑ Β δεν διαλύεται και η απειλή ενάντια στον Μακάριο παραμένει. Η πίεση από τους συνταγματάρχες γίνεται ασφυκτική και τον Ιούνιο του 1974 ο Μακάριος γράφει μια τολμηρή επιστολή στον τότε πρόεδρο της Δημοκρατίας της χούντας Φαίδωνα Γκιζίκη, με την οποία του ζητά να αποσύρει τους Έλληνες αξιωματικούς από την Κύπρο. Το ύφος του Μακάριου είναι οξύ και χωρίς υπεκφυγές.
  • Μακάριος
    Μακάριος
    Δεν δύναμαι να είπω ότι τρέφω ιδιαιτέραν συμπάθειαν προς στρατιωτικά καθεστώτα και μάλιστα εις την Ελλάδα, την χώραν η οποία εγέννησε την δημοκρατίαν. Δεν επιθυμώ διακοπήν της συνεργασίας μου μετά της Ελληνικής κυβερνήσεως, δέον όμως να ληφθή υπόψιν ότι δεν είμαι διορισμένος νομάρχης ή τοποτηρητής εν Κύπρω της Ελληνικής κυβερνήσεως, αλλά εκλελεγμένος ηγέτης μεγάλου τμήματος του Ελληνισμού και απαιτώ ανάλογον προς εμέ συμπεριφοράν του εθνικού κέντρου.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Ιωαννίδης εξαγριώνεται. Όλοι πλέον μιλούν για επικείμενο πραξικόπημα που θα ανατρέψει τον Μακάριο. Στις αρχές Ιουλίου του 1974, ο δημοσιογράφος Σάββας Κωνσταντόπουλος, παλιός φίλος του Μακαρίου, ταξιδεύει στην Κύπρο για να τον συναντήσει, ως εκπρόσωπος του Ιωαννίδη. Ο Πάτροκλος Σταύρου είναι παρών στη συζήτηση.
  • Πάτροκλος  Σταύρου
    Πάτροκλος Σταύρουυφυπουργός Προεδρίας Μακαρίου
    Λέει «το συμπέρασμά μου, γιατί μίλησα και με τον Ιωαννίδη, ήταν ότι δημιουργήθηκε ένα πρόβλημα μεγάλο το οποίο διογκούται χωρίς να υπάρχει βάση, εμείς συμφωνούμε, πάμε για ανεξάρτητη Κύπρο, πάμε για επιτυχία των συνομιλιών». Πάτε για επιτυχία των συνομιλιών, αλλά όταν φωνάζετε μέσα στα στρατόπεδα και μέρος της εκπαίδευσης είναι η διδαχή ότι ο Μακάριος είναι ανθενωτικός και μόνον όταν εκλείψει ο Μακάριος θα μπορέσουμε να επιτύχουμε την Ένωση με την Ελλάδα, αυτή είναι μια διγλωσσία και διπροσωπία και δεν βοηθά την εθνική μας υπόθεση!
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Κωνσταντόπουλος διαβεβαιώνει τον Μακάριο ότι θα μεταφέρει αυτούσια τη συζήτησή στον ταξίαρχο Ιωαννίδη και φεύγει.
  • Πάτροκλος  Σταύρου
    Πάτροκλος Σταύρουυφυπουργός Προεδρίας Μακαρίου
    Με παίρνει το Σάββατο και μου λέει είναι όλα εντάξει, και σου λέω ότι θα έρθεις να με δεις υπό άλλες συνθήκες. Και ειδοποιώ τον Μακάριο. Και οκτώ το πρωί της Δευτέρας ξεκινά το πραξικόπημα.
  • Νίκος  Θρασυβούλου
    Νίκος Θρασυβούλουσωματοφύλακας Αρχ. Μακαρίου
    Μπήκαν μέσα στον περίβολο του προεδρικού δύο τεθωρακισμένα τα οποία εστάθμευσαν το ένα εδώ και το άλλο εδώ. Και άρχισαν και πυροβολούσαν προς το προεδρικό, σπάζοντας πόρτες και παράθυρα.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Νίκος Θρασυβούλου και ο Ανδρέας Ποταμάρης ανήκαν στην προσωπική φρουρά του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Και οι δύο βρίσκονται στο προεδρικό μέγαρο την ώρα που εκδηλώνεται το πραξικόπημα.
  • Νίκος  Θρασυβούλου
    Νίκος Θρασυβούλουσωματοφύλακας Αρχ. Μακαρίου
    Ήμουν κάπου εκεί ξαπλωμένος και πυροβολούσα. Εντωμεταξύ την ώρα εκείνη ο κύριος Ποταμάρης έβγαινε από την κυρία εσοδο του Προεδρικού.
  • Ανδρέας  Ποταμάρης
    Ανδρέας Ποταμάρηςσωματοφύλακας Αρχ. Μακαρίου
    Οπότε είδα απέναντι τα τεθωρακισμένα κι αυτά, αντιλήφθηκα τι γινόταν, με κάλυψε, πυροβολώντας βέβαια, και πήγα προς την πλευρά τη δική του και άρχισαν από εκεί να μας βάλλουν με διάφορα μέσα, από όλμους, από πυροβολικό κ.ο.κ., εντωμεταξύ λάβετε υπόψη ότι η οροφή όπως ήμασταν εκεί άρχισε να παίρνει φωτιά.
  • Νίκος  Θρασυβούλου
    Νίκος Θρασυβούλουσωματοφύλακας Αρχ. Μακαρίου
    Ο Αρχιεπίσκοπος ήταν μέσα στο σαλόνι, μπήκα στο γραφείο του από την πίσω πλευρά και του είπα ότι «είναι εσάς που θέλουν να σκοτώσουν, πρέπει να φύγουμε». Ήθελε σώνει και καλά να βγει έξω να τους μιλήσει για να σταματήσουν. Όταν όμως πήγα μέσα και του είπα αυτό κι αυτό, εσάς θέλουν να σκοτώσουν, μου είπε «εντάξει, από πού;» του λέω «από δω» και φύγαμε.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Όταν βγαίνουν στον δρόμο, οι τρεις άντρες συναντούν ένα αυτοκίνητο και ζητούν από τον οδηγό να τους το παραχωρήσει. Μαζί τους είναι και ο ανιψιός του Αρχιεπισκόπου Ανδρέας Νεοφύτου, που αναλαμβάνει να οδηγήσει. Την ίδια ώρα, σε ολόκληρη την Κύπρο μεταδίδεται αυτό το ραδιοφωνικό μήνυμα:
  • Ραδιοφωνική μετάδοση
    Ραδιοφωνική μετάδοση
    Η Εθνική Φρουρά την στιγμή ταύτην είναι η κυρία της καταστάσεως. Ο Μακάριος είναι νεκρός.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Στα μέσα της διαδρομής, στο βουνό Τρόοδος, ο Μακάριος προσπαθεί να επικοινωνήσει με το προεδρικό μέγαρο μέσω ασυρμάτου, δεν βρίσκει όμως κανέναν. Τελικά, καταφέρνει να επικοινωνήσει με την Αρχιεπισκοπή.
  • Ανδρέας  Νεοφύτου
    Ανδρέας Νεοφύτουανιψιός Αρχ. Μακαρίου
    Κλείνοντας τον ασύρματο ο Αρχιεπίσκοπος άκουσε τις φωνές και τα κλάματα των αστυνομικών από τη χαρά τους, που ακούγαν τη φωνή του Αρχιεπισκόπου, γιατί το ραδιόφωνο έλεγε ότι ο Μακάριος είναι νεκρός.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Την ίδια στιγμή οι τρεις άντρες μαθαίνουν ότι στην Πάφο υπάρχει ένας ελεύθερος ραδιοφωνικός σταθμός και ξεκινούν για εκεί. Όταν φτάνουν, ο Αρχιεπίσκοπος μεταδίδει το ραδιοφωνικό μήνυμα που συγκλονίζει Κύπρο και Ελλάδα.
  • Μακάριος
    Μακάριος
    Ελληνικέ κυπριακέ λαέ, γνώριμη είναι η φωνή που ακούεις. Είμαι ο Μακάριος, δεν είμαι νεκρός, είμαι ζωντανός και είμαι μαζί σου. Ελληνικέ κυπριακέ λαέ, η χούντα απεφάσισε να καταστρέψει την Κύπρον.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Αμέσως μετά, ο Αρχιεπίσκοπος με τη βοήθεια των Αγγλων φεύγει από την Κύπρο με αεροπλάνο για τη Μάλτα. Ο Νίκος Θρασυβούλου είναι μαζί του.
  • Νίκος  Θρασυβούλου
    Νίκος Θρασυβούλουσωματοφύλακας Αρχ. Μακαρίου
    Ήταν πολύ στεναχωρημένος, προπαντός όταν ήμασταν στον αεροπλάνο και έβλεπε ότι φεύγαμε από τα χώματα της Κύπρου.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Τελικός προορισμός του Μακαρίου είναι το Λονδίνο. Από εκεί, ξεκινά έναν αγώνα για να κερδίσει την υποστήριξη των ξένων. Στις 19 Ιουλίου του 1974 εκφωνεί την περιώνυμη ομιλία του στον ΟΗΕ, με την οποία καλεί τις εγγυήτριες δυνάμεις της Κύπρου, δηλαδή την Αγγλία και την Τουρκία, να επέμβουν για να αποκαταστήσουν το στάτους κβο. Πολλοί τον κατηγορούν ότι με αυτόν τον τρόπο κάλεσε την Τουρκία να εισβάλει.
  • Μακάριος
    Μακάριος
    Το πραξικόπημα του στρατιωτικού καθεστώτος της Ελλάδας θα είναι μια συνεχής πηγή ανωμαλιών στην Κύπρο, αν επιτραπεί στην κατάσταση αυτή να συνεχιστεί.
  • Θεόδωρος  Κουλουμπής
    Θεόδωρος Κουλουμπής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης, Πανεπιστήμιο Αθηνών
    Ήταν λάθος να τα πει αυτά ο Μακάριος; Ε, όχι πια. Όταν σε έχει πατήσει κανείς και σώζεσαι ως εκ θαύματος και βγαίνεις στο εξωτερικό δεν μπορείς να μην καταγγείλεις μια επαίσχυντη πράξη της κυβέρνησης των Αθηνών, η οποία δυστυχώς αυτή είναι που προκάλεσε την τουρκική εισβολή και όχι το λογύδριο του Μακαρίου!
  • Μακάριος  Δρουσιώτης
    Μακάριος ΔρουσιώτηςΚύπριος δημοσιογράφος
    Όταν έκανε την ομιλία ο Μακάριος, τα πλοία ήταν ανοιχτά της Κερύνειας χρονικά, και η απόφαση για εισβολή προϋπήρξε.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Τελικά οι Τούρκοι εισβάλλουν και καταλαμβάνουν σε δύο φάσεις το 38% του κυπριακού εδάφους. Στην Ελλάδα η χούντα πέφτει και επιστρέφει ο Καραμανλής. Ο Μακάριος βρίσκεται με τον Αζίνα στο Λονδίνο και του εξομολογείται μια σκοτεινή σκέψη.
  • Ανδρέας  Αζίνας
    Ανδρέας Αζίναςσυνεργάτης Μακαρίου
    Ήταν τότε που μου είπε εκείνη την φοβερή φράση: «Εάν δεν φορούσα τούτο εδώ το ράσο και αν δεν πίστευα ακράδαντα στα νάματα της χριστιανικής φιλοσοφίας θα δικαιολογούσα γιατί οι άνθρωποι αυτοκτονούν». Και ήταν τόσο ανθρώπινος εκείνη τη στιγμή...
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Στις 7 Δεκεμβρίου ο Μακάριος επιστρέφει στη Λευκωσία και απευθύνεται σε ένα πλήθος 100,000 ανθρώπων που τον αποθεώνει. Όταν περνά ο ενθουσιασμός, ο Μακάριος έρχεται αντιμέτωπος με την νέα πραγματικότητα στο νησί. Κάνει τον γύρο της ελεύθερης Κύπρου για να δει με τα μάτια του το τι συνέβη.
  • Γιώργος  Θεοδότου
    Γιώργος Θεοδότουθαλαμηπόλος Αρχ. Μακαρίου, 1960-1977
    Και μου ειπε προσωπικά εμένα ότι «δεν μπορώ να ανεχθώ τον περήφανο κυπριακό λαό τον οποίον άφησα με τα σπίτια του και με τις επιχειρήσεις του, να τον βρω μες τα τσαντίρια». Δεν μπορούσε να το χωνέψει αυτό ο Μακαριότατος.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Τα επόμενα χρόνια ο Μακάριος θα προσπαθήσει να βρει μια λύση για την Κύπρο, αλλά οι προσπάθειά του δεν θα καταλήξει πουθενά. Η τελευταία φορά που ο Μακάριος διαπραγματεύεται για λογαριασμό της Κύπρου είναι το 1977, όταν συναντιέται με τον Ντενκτάς υπό την εποπτεία του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Κουρτ Βάλντχαϊμ. Είναι η πρώτη τους συνάντηση μετά από 13 χρόνια.
  • Ραούφ  Ντενκτάς
    Ραούφ ΝτενκτάςΤουρκοκύπριος ηγέτης
    Όταν μπήκα σηκώθηκε, μου έσφιξε το χέρι και είπε «μαθαίνω ότι έχεις τα γενέθλιά σου, Ντενκτάς. Πόσων χρονών είσαι;» Εγώ αφαίρεσα 15 χρόνια και είπα «είμαι τόσο». Μου λέει «μα σίγουρα είσαι λίγο μεγαλύτερος». Του λέω «Μακάριε, δεν υπολογίζω τα χρόνια που παλεύω ενάντια σε σένα και την Ένωση σαν χρόνια που έζησα. Είναι χαμένα χρόνια για μένα». Ήταν πολύ ευγενικός, μου είπε «εντάξει, έλα να τα βρούμε τώρα, για να αρχίσεις να ζεις».
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Τον ίδιο μήνα, ο Μακάριος θα δώσει την τελευταία του ομιλία, στο άνοιγμα της Διεθνούς Έκθεσης Κύπρου. Οι γιατροί του είναι από κάτω και παρακολουθούν, και μόλις υψώνει τους τόνους του κάνουν νόημα να ηρεμήσει.
  • Μακάριος
    Μακάριος
    Θα σταματήσω, αλλά πρέπει να τονίσω, πως όσον η καρδία αυτή χτυπά, οι παλμοί της θα είναι παλμοί αγώνα για τη σωτηρία της Κύπρου.
  • Μαρία  Χατζηκλεάνθους
    Μαρία Χατζηκλεάνθουςαδελφή Μακάριου
    Χτύπα το τηλέφωνο, αμέσως πήγε νους μου στο κακό , ήταν ο Λυσσαρίδης, μου λέει «Μαρία τι κάνεις»; Του λέω «γιατρέ αρρώστησε ο Μακάριος;» πρώτη μου κουβέντα. Λέει «ξέρεις τον Μακάριο, είναι ξεροκέφαλος, δεν θέλει κανέναν ούτε στο δωμάτιο ούτε εμάς και πόνεσε ο λαιμός του, ποιος άλλος από εσένα θα πάει κοντά του;» «Σίγουρα γιατρέ;» του λέω. «Αν ήταν ο λαιμός ήταν να με ειδοποιήσει 12 την νύχτα; Μπας και είναι η καρδιά του;»
  • Γιώργος  Θεοδότου
    Γιώργος Θεοδότουθαλαμηπόλος Αρχ. Μακαρίου, 1960-1977
    Είδα τους γιατρούς εδώ που στέκεστε ακριβώς να χτυπούν τον Μακάριο προσπαθώντας να τον επαναφέρουν, αυτόν τον υπερήφανο άνθρωπο που δεν δεχόταν ούτε μύγα να κάτσει στο χέρι του.
  • Αλέξης Παπαχελάς
    Αλέξης Παπαχελάς
    Ο Μακάριος πεθαίνει από έμφραγμα στις 5.15 τα ξημερώματα της 3ης Αυγούστου του 1977. Σήμερα, 30 χρόνια μετά, ο Μακάριος είναι ο ισχυρότερος μύθος του κυπριακού κράτους και ένας από τους μεγάλους μύθους του ελληνισμού. Στο όνομά του κερδίζονται ακόμα εκλογές και ανεβαίνουν και κατεβαίνουν κυβερνήσεις. Η προσωπικότητά του παραμένει μέχρι και σήμερα ένα μυστήριο για τους ιστορικούς αλλά και πολλούς από αυτούς που τον γνώρισαν: όλοι όμως συμφωνούν σε ένα σημείο: ότι ο Μακάριος έδωσε όλες του τις δυνάμεις για να πετύχει, όπως εκείνος νόμιζε ότι ήταν καλύτερο, αυτό που ονειρεύτηκε για την Κύπρο.

Σχόλιο

  • Αλεξης Αλεκου
    Παρακαλώ αν μπορείτε να μου πείτε την ημερομηνία που προβλήθηκε η εκπομπή για τον Μακάριο, χρειάζομαι την ημερομηνία για να τη χρησιμοποιήσω για παραπομπή σε πανεπιστημιακή εργασία. Ευχαριστώ Αλέξης Αλέκου

Προσθέστε το σχόλιό σας



ΟΙ ΝΕΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ» αποκαλύπτουν για πρώτη φορά στην ελληνική τηλεόραση τον άγνωστο Μάκάριο: τον ιερέα, τον πολιτικό, τον άνθρωπο. Μέσα από ένα αποκαλυπτικό πορτρέτο, ο Αλέξης Παπαχελάς παρακολουθεί την πορεία του Μακαρίου από τη γέννησή του το 1913, σε ένα ορεινό χωριό της Κύπρου, μέχρι τον θάνατό του το 1977. Πώς χτίστηκε ο μύθος του Μακάριου και ποια ήταν τα λάθη του στο Κυπριακό; Στην εκπομπή μιλά ο αιώνιος αντίπαλος του Μακαρίου Ραούφ Ντενκτάς, και αποκαλύπτει τη σχέση αγάπης-μίσους που είχε με τον Εθνάρχη των Ελληνοκυπρίων. Ακόμα, για πρώτη φορά στην ελληνική τηλεόραση μιλά η αδελφή του Μακαρίου, σήμερα 84 ετών, που έζησε δίπλα του όλες τις φάσεις του Κυπριακού. Οι τρεις σωματοφύλακες του Μακαρίου που διέφυγαν μαζί του από την πίσω πόρτα του προεδρικού μεγάρου την ημέρα του πραξικοπήματος το 1974, περιγράφουν λεπτό προς λεπτό τις δραματικές στιγμές που έζησαν μέχρι να φτάσουν στον ραδιοφωνικό σταθμό της Πάφου, από όπου ο Αρχιεπίσκοπος μετέδωσε το διάσημο μήνυμά του προς τον κυπριακό λαό. Ακόμα, οι Νέοι Φάκελοι έχουν στα χέρια τους το ημερολόγιο της Ν.Χ., ιδιαιτέρας του Μακάριου, που κυκλοφόρησε παράνομα σε περιορισμένες κόπιες προτού απαγορευθεί η κυκλοφορία του, και στις σελίδες του γνωρίζει κανείς μία τελείως διαφορετική εικόνα του Μακαρίου, από αυτήν που διδάσκεται στα σχολεία. Ακόμα, Αμερικανοί και Βρετανοί διπλωμάτες μιλούν στον Αλέξη Παπαχελά για την εικόνα που είχαν οι ξένες κυβερνήσεις για τον ηγέτη της Κύπρου. Πολιτικοί φίλοι και αντίπαλοι αλλά και ο ίδιος ο Μακάριος μέσα από ιστορικές ομιλίες-ντοκουμέντα του, συμπληρώνουν το παζλ μιας ταραχώδους ζωής.